analyse

De oorlog binnen de oorlog om beschermingsmateriaal

Duitsland verbood bedrijven een tijd om medisch materiaal naar het buitenland te exporteren. ©Photo News

De strijd tegen het coronavirus is ook een internationaal gevecht om beschermingsmateriaal. Fraai is het beeld niet: landen doen elkaar de duvel aan, zelfs in Europa.

We hebben soldaten, maar ze beschikken over onvoldoende wapens. Die uitdrukking werd de voorbije weken meermaals gebruikt om de Belgische strijd tegen het coronavirus samen te vatten.

Onze soldaten, het zorgpersoneel, staan klaar. De capaciteit werd in sneltempo opgevoerd, waardoor er vertrouwen is dat we de virusgolf zullen doorstaan zonder dat onze ziekenhuizen overbelast raken. Maar er dreigen tekorten aan beschermingsmateriaal.

Ziekenhuizen vrezen op korte termijn zonder beschermende mondmaskers te vallen. Vooral de tekorten aan goed beschermende FFP2-maskers, die moeten worden gedragen in contact met zieke coronapatiënten, zijn nijpend. In de woon-zorgcentra beschikt het personeel nauwelijks over zulke maskers. Ziekenhuizen waarschuwen ook voor tekorten aan beschermende schorten en verdovingsmiddelen.

‘Wij maken ons vooral zorgen over de mondmaskers en de medische schorten’, zegt Olivier Naeyaert, directeur algemeen beheer van het UZ Brussel. ‘Normaal vullen wij onze voorraden aan als die onder een bepaald peil zakken, maar het gebruik is sinds de uitbraak van het coronavirus gigantisch gestegen en de leveranciers kunnen niet volgen. Daarom moeten wij elders op zoek naar het juiste materiaal, maar gemakkelijk is dat niet.’

Overvallen door het virus

Het coronavirus overviel ons. In rapporten werd ervoor gewaarschuwd, maar haast niemand geloofde dat het echt zou gebeuren. Na de uitbraak van het virus in China bleef het Westen slaapwandelen en toen het virus eerst Italië en daarna de rest van Europa vorige maand midscheeps trof, bleek al snel dat we ondanks alle mooie woorden te weinig waren voorbereid.

‘We zijn geschrokken van de snelheid én de envergure waarmee het virus op ons is afgekomen’, zegt federaal minister van Digitale Agenda Philippe De Backer (Open VLD), die naar voren werd geschoven als materiaalmeester.

Na de uitbraak in ons land volgde het slecht nieuws zich in sneltempo op. Bestaande voorraden mondmaskers bleken te zijn vervallen en vernietigd, en bij het plaatsen van nieuwe bestellingen botste ons land op bedrog.

Niet dat België alleen staat: zowat elk westers land wordt met dezelfde tekorten geconfronteerd. Frankrijk stelde ook vast dat ooit aangelegde stocks nauwelijks nog bestonden. Ook de Duitsers hebben maskers tekort, hoewel de huidige crisis haast volledig werd voorspeld in een door de Bondsregering gehanteerd crisisscenario.

China koopt overschotten

Toen het coronavirus bij hen uitbrak, hebben de Chinezen de export van medisch materiaal afgebouwd en zijn ze zelfs overschotten in Europa gaan opkopen. De markt is daardoor verstoord geraakt en toen het virus naar Europa oversloeg, werd de toestand alleen maar nijpender.

In verschillende Europese hoofdsteden schoten ze in paniek en beslisten ze dat medisch materiaal niet meer de grens over mocht. Zonder blozen werden de Europese gedachte en het vrij verkeer overboord gekieperd, waardoor Belgische bestellingen en voorraden kwamen vast te zitten in Frankrijk en Duitsland.

Om de ziekenhuizen te helpen trad de Belgische overheid in de ring. Er werd ingetekend op een Europese aanbesteding, maar toen bleek dat daar weinig van te verwachten viel, ging ons land ook zelf op zoek naar maskers.

Doordat de gewone leveranciers dikwijls niet meer konden leveren, moest een beroep worden gedaan op de vele Belgen die plots kennissen bleken te hebben in China. Een deel van hen heeft die echt, anderen nemen hun dromen voor werkelijkheid en nog anderen zijn oplichters. ‘We krijgen 50 à 60 leveringen per dag binnen, maar 90 procent weigeren we omdat de kwaliteit niet voldoet’, zegt De Backer.

Oorlogswet

Intussen kreeg ons land al 24 miljoen maskers geleverd, waarvan meer dan 22 miljoen gewone chirurgische maskers en slechts een dik miljoen FFP2's. Nog eens 16 miljoen maskers, waaronder 5 miljoen FFP2's, zijn in bestelling.

Door de terugval van het virus in China krijgt de markt wat lucht. Maar nu het virus andere producerende landen in het Midden-Oosten en Zuid-Amerika treft, dreigt de situatie snel weer moeilijker te worden. Bovendien manifesteren de Amerikanen zich steeds nadrukkelijker en schuwt president Donald Trump de grove middelen niet. Zo voerde hij een oorlogswet in om zijn land van voldoende beademingsapparatuur te voorzien.

Belgische bedrijven worden ingeschakeld om te helpen. Bij het uitvoeren van de testen op corona, die in sneltempo worden opgedreven van 2.000 tot 10.000 per dag, lukte dat goed. Belgische textielbedrijven blijken ook te kunnen helpen met het produceren van medische shorten en gewone mondmaskers.

Voor de betere FFP2-maskers, die lucht filteren, blijkt dat veel moeilijker te zijn. 'We zijn er nog niet, want de noden op het terrein blijven groot. Maar er zitten 50 miljoen maskers in de pijplijn en ik hoop dat we een groot deel ook in België krijgen', zegt De Backer.

We hebben er nu weinig aan, maar een van de lessen van de coronacrisis wordt ongetwijfeld dat we in Europa nood hebben aan reservecapaciteit voor een cruciaal product als FFP2-maskers. In de vorm van een stock, maar ook om ze te kunnen produceren. Niet om op grote schaal de concurrentie aan te gaan met lageloonlanden, wel om klaar te staan zodat een volgend longvirus ons niet meer kan verrassen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie