analyse

De verliezers achter de coronaklap

©Remko Kool

Zelden schudde één factor het hele bedrijfsleven zo dooreen als het coronavirus. Maar de uitkomst is niet éénzijdig. Voor sommigen groeien de bomen tot in de hemel, anderen staan aan de rand van de afgrond of liggen er al in. De Tijd selecteerde vier verliezers uit binnen- en buitenland.

1. Kinepolis: De zalen van de cinemagroep stonden in 2020 grotendeels leeg. En de switch naar streaming kan het bedrijf ook in 2021 pijn doen.

Midden februari leek er voor Kinepolis geen vuiltje aan de lucht. Beleggers beloonden de cinemagroep voor excellente cijfers over 2019. Een reeks blockbusters joeg het aantal bezoekers in 2019 met 13,3 procent hoger, naar meer dan 40 miljoen in acht landen. Kinepolis kreeg ook groen licht om weer complexen in België te bouwen. De sky leek de limit voor de Onderneming van het Jaar 2019.

Maar midden maart sloeg alles om. Al bij de eerste verstrengingsgolf deed Kinepolis de deuren van zijn Belgische cinema's dicht. Andere landen volgden: wereldwijd gingen de 111 cinema's van de groep dicht. Kinepolis besloot zijn aangekondigde dividend over het boekjaar 2019, dat het na de jaarresultaten nog had verhoogd, te schrappen om cash in huis te houden en de storm te overleven. Ook bonussen en toplonen werden uitgesteld.

Kinepolis moest met lede ogen toezien hoe mensen noodgedwongen thuis zaten en zich daar met volle overgave op streamingplatformen stortten. In de eerste lockdown profiteerde vooral Netflix. De pionier in streaming zag in het eerste halfjaar wereldwijd 25,8 miljoen nieuwe gebruikers toestromen. Ook andere lokale streamingdiensten deden het toen goed en de cijfers van VRT NU en VTM Go schoten de lucht in.

In juli kon de bioscoopgroep herademen: haar complexen konden heropenen, al gebeurde dat met de handen op de rug gebonden. De capaciteit bleef in België beperkt tot 200 personen per zaal en de mondmaskerplicht temperde de appetijt voor een van de grote omzetmotoren van Kinepolis: het drankje en bakje popcorn bij de film.

Ook het gebrek aan blockbusters speelde Kinepolis parten. 'Tenet' van Christopher Nolan kwam in augustus nog in de zalen, maar begin oktober volgde een stevige opdoffer voor het bedrijf. De Hollywood-studio MGM besloot de Bond-film 'No Time To Die' uit te stellen tot april volgend jaar. 'Een restaurant zonder controle over het menu', klonk het bij KBC-analisten.

Het zou niet de laatste studio zijn. Steeds meer entertainment- en mediabedrijven hebben naast een productiestudio ook een streamingplatform. Tijdens de tweede lockdown konden Belgen genieten van Disney+, dat midden september in België van start ging. Ook lokale mediabedrijven laten zich niet onbetuigd. Zo vonden Telenet en VTM, en in mindere mate de VRT, elkaar rond Streamz.

Met coronacijfers die stabiliseren op een te hoog plateau is het voor Kinepolis wachten geblazen, terwijl streamingplatformen zich naar hartenlust in de gratie van de thuiskijker kunnen spelen.

2. Brussels Airlines. Op de nationale feestdag was er witte rook tussen Lufthansa en de regering, over de redding van Brussels Airlines. Volstaat dat?

©shutterstock

Brussels Airlines kende in zijn korte geschiedenis heel wat tegenslagen. Maar de coronacrisis deed de Belgische luchtvaartmaatschappij pas echt op haar grondvesten daveren. Door de oprukkende pandemie viel het wereldwijde luchtverkeer midden maart grotendeels stil. Brussels Airlines hield vanaf 21 maart zijn vloot weken in Zaventem aan de grond. Omdat de vaste kosten voortliepen, verloor het bedrijf tot 1 miljoen euro per dag.

Om de enorme cashuitstroom te stelpen kondigde CEO Dieter Vranckx begin mei als een van de eersten in België een grote herstructurering aan. De luchtvaartmaatschappij moet zijn netwerk, vloot en personeelsbestand met een kwart inkrimpen. ‘Brussels Airlines is vandaag compleet oversized’, zei Vranckx.

Volgens de CEO dreigde Brussels Airlines eind mei zonder cash te vallen. De luchtvaartmaatschappij eiste staatssteun om te overleven, maar de onderhandelingen tussen de federale regering en eigenaar Lufthansa verliepen moeilijk. België moest wachten op de reddingsdeals in de belangrijkere markten Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Bovendien waren de Belgische regeringsonderhandelaars niet vergeten hoe de Duitsers Brussels Airlines enkele jaren gelden voor een prikje binnenhaalden.

Na drie zenuwslopende onderhandelingsmaanden kwam er op 21 juli witte rook. Lufthansa engageerde zich om 170 miljoen euro vers kapitaal in cash in zijn Belgische dochter te pompen. De federale regering verleende Brussels Airlines een lening van 290 miljoen euro in ruil voor toekomstgaranties.

Het personeel van Brussels Airlines had dit jaar weinig omhanden. Tussen januari en september vervoerde de luchtvaartmaatschappij 2,1 miljoen passagiers, 73 procent minder dan in dezelfde periode van 2019. In dezelfde periode boekte het bedrijf een recordverlies van 233 miljoen euro, waardoor de eerste helft van de Belgische staatslening begin december moest worden opgenomen.

Aan de top van Brussels Airlines heerst de instabiliteit. Vranckx stopt na een jaar als CEO en verhuist op 1 januari naar het zusterbedrijf Swiss. Met Peter Gerber krijgt het bedrijf zijn vierde CEO in vier jaar. In de raad van bestuur verdween covoorzitter Jan Smets na een jaar dienst. Oudgediende Etienne Davignon moest vervroegd opkrassen na ondiplomatieke uitspraken in de pers.

De cruciale vraag voor 2021 is of reizigers opnieuw zullen vliegen. Lufthansa-CEO Carsten Spohr verwacht dat het luchtverkeer ten vroegste in 2024 weer het precrisisniveau bereikt. Houdt Brussels Airlines het zolang vol?

3. Hans Bourlon. De CEO van Studio 100 zag door de sluiting van de pretparken en de annulatie van musicals bijna een derde van de omzet in rook opgaan.

©Photo News

Het leek een verstandige beslissing van Studio 100-baas Hans Bourlon: diversifiëren naar tickets voor musicals, nu de mediasector digitaliseert en een lokaal bedrijf moet opboksen tegen de giganten uit Silicon Valley. Maar dit jaar keerde die strategie als een boemerang terug in het gezicht van het bedrijf achter Plopsaland en Maya de Bij.

Door de lockdown moesten 400.000 tickets die verkocht waren voor de musicals 'Daens' en '40-45' geannuleerd worden. Toen er na de eerste golf hoop kwam op een normaler leven, kwamen enkele tientallen vrijwillige werknemers samen in het hoofdkantoor in Schelle om 70.000 tickets om te boeken naar het najaar. De frustratie bij Bourlon was groot toen bleek dat die op hun beurt ook weer geannuleerd moesten worden door de tweede golf.

Hans Bourlon, CEO Studio 100 ©20200416, Antwerpen, foto's katrijn van giel, Hans Bourlon, ceo Studio100.

Tijdens lange wandelingen in de Ardennen sloeg de ondernemer aan het denken. ‘Ik heb het aantal verkeersslachtoffers opgezocht: dat waren er meer dan het aantal ziekenhuisopnames op dat moment. Maar de straten sluiten we niet!’, zei hij vorige week in deze krant. ‘In de Ardennen zit het vol teken en ik vroeg me af: waarom verdelgen we die niet allemaal? De ziekte van Lyme maakt ook slachtoffers.’

Maar hij geeft toe dat zijn analyse fout was en die van de virologen juist. Van de geplande omzet van 200 miljoen euro voor dit jaar zal de crisis minstens 70 miljoen weghappen, ook door de sluiting van de pretparken. Het enige lichtpuntje in het donker jaar was de heropening in december van zijn tentoonstelling 'Het Kunstuur' in Mechelen, die meteen volgeboekt was. Dat toont volgens Bourlon aan dat mensen straks massaal weer zin krijgen om de goede dingen van het leven te ontdekken.

4. Dieter Penninckx: De combinatie van het coronavirus en een onderzoek naar schimmige constructies brachten FNG ten val.

©SISKA VANDECASTEELE

2020 is het jaar waarin Dieter Penninckx van zijn piëdestal denderde. Begin mei kondigde Penninckx onverwacht zijn vertrek aan bij de modegroep FNG, die hij in 2003 oprichtte met Manu Bracke en zijn echtgenote Anja Maes en die bij de Vlaming bekend is van de ketens Brantano, CKS en Fred & Ginger.

De modegroep werd begin augustus failliet verklaard, omdat hij niet langer zijn schulden kon betalen. Het mode-imperium, dat 3.000 mensen tewerkstelde, torste 734 miljoen euro schulden, nadat het in 2019 al bijna 300 miljoen euro verlies had geleden.

Nochtans oogde het FNG-plaatje jaren fraai. De razend ambitieuze Penninckx, wiens totem bij de scouts ‘ambitieuze arend’ was, reeg de grote overnames aan elkaar, die FNG betaalde met geld van gerenommeerde privé-investeerders, obligatiehouders en het Vlaamse overheidsfonds PMV.

Bankiers struikelden over elkaar om in de gunst te komen van het snelgroeiende modebedrijf, waarmee Penninckx wilde doorstoten tot de Europese top. Maar gaandeweg werd het voorbije jaar duidelijk dat achter de ‘Vlaamse multinational in wording’ een ‘black box’ van vennootschappen schuilging en dat er tal van schimmige constructies werden opgezet.

Het was al lang duidelijk dat FNG veel schulden torste, maar Penninckx counterde steevast de kritiek door te wijzen op de stijgende winst die zijn overnamehonger met zich mee zou brengen. Het coronavirus en de ontdekking dat er mogelijk fraude in het spel is, doorkruisten dat idee. Er werd dit jaar een gerechtelijk onderzoek opgezet om alle verdachte geldstromen en constructies in de groep onder de loep te nemen, en Penninckx belandde een tijd in de cel.

De Tijd blikt terug op 2020

©Filip Ysenbaert

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie