Doet België genoeg tegen corona?

Dinsdag kondigde premier Sophie Wilmès (MR) een reeks nieuwe maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus aan. ©BELGA

Nu het coronavirus wijder verspreid geraakt in ons land en een eerste dodelijke slachtoffer heeft gemaakt, krijgt de politiek kritiek omdat ze te weinig actie onderneemt. 'Dit is een zaak van hoeveel risico je toelaat.'

1. Hoe zit het met de verspreiding?

Officieel zijn in ons land 314 mensen met het coronavirus besmet, drie zijn overleden. Het gaat over een 90-jarige vrouw die chronisch ziek was en voor wie het virus fataal werd, één persoon van 86 en een van 73. Het echte aantal besmettingen ligt veel hoger, want sommige mensen hebben het virus opgelopen, maar vertonen geen symptomen. Anderen vertonen wel symptomen, maar worden niet getest omdat ze niet onder de voorwaarden vallen.

Het tempo van de tests gaat omhoog. Sinds het begin van de corona-uitbraak zijn er 4.000 uitgevoerd. Een van de grote problemen met het virus is het gebrekkige zicht op het echte aantal besmettingen. Dat is nodig om de mortaliteitsgraad in te schatten: hoeveel zieke mensen sterven aan het virus. Bij griep is dat ongeveer 0,1 procent. Bij corona zou dat hoger zijn, al is niet geweten hoeveel precies. Dat zal nu veranderen omdat het bestaande meetsysteem voor griep ingeschakeld wordt voor corona.

Corona lijkt op griep, maar is veel besmettelijker en er sterven meer mensen aan. Net zoals bij gewone griep lopen vooral ouderen en mensen met gezondheidsproblemen het risico zwaar ziek te worden. Het grootste probleem is dat er nog geen vaccin is, waardoor risicogroepen niet kunnen worden beschermd. 80-plussers die moeten worden gehospitaliseerd, hebben een sterftekans van 15 procent. 

'Al tien jaar hebben we een netwerk - met onder meer huisartsen en ziekenhuizen - dat erg accuraat in kaart brengt hoe de seizoensgriep evolueert. We weten wanneer die over zijn piek is en waar eventuele brandhaarden zitten. Binnenkort weten we dat ook over corona, wat de strijd ertegen zal helpen', stelt viroloog Steven Van Gucht, een van de experten die de overheid bijstaat.

Het virus is, samen met de mensen die op het einde van de krokusvakantie vanuit Noord-Italië terug naar huis kwamen, naar ons land gereisd. De eerste besmette mensen zijn allemaal vanuit risicogebied naar België teruggekeerd. Nu zien we ook besmettingen in België. Dat was voor virologen het sein om bijkomende maatregelen te vragen. ‘We zitten nog maar aan het begin van de epidemie’, aldus Van Gucht. 

Het virus kan niet worden gestopt. De komende dagen en allicht ook weken blijft het aantal besmettingen stijgen, net als het aantal dodelijke slachtoffers. Van Gucht: 'Onze verwachting is dat de piek over vier tot zes weken komt. Maar de verspreiding van het virus kan wel worden afgeremd. Hoe beter we daarin slagen, hoe minder hoog de piek van het aantal besmettingen zal zijn.'

De piek aftoppen is essentieel om de ziekenhuizen te ontlasten. Eens die de instroom van nieuwe patiënten niet meer aankunnen, komen we in een Italiaanse situatie terecht en kunnen niet alle zieke mensen nog worden geholpen. Dan ontstaat levensgevaar voor in principe behandelbare mensen. Bovendien dreigen de ziekenhuizen dan mensen met andere serieuze aandoeningen niet meer naar best vermogen te kunnen  behandelen.

2. Wat doet België?

Toen het coronavirus nog niet in ons land was, beperkte de overheid zich tot eenvoudige adviezen zoals 'was de handen goed' en 'geef geen kus of hand'. Nu het virus zich begint te verspreiden, is verdere actie nodig. 'Virussen zijn geen spoken. Ze hebben mensen nodig om te blijven leven. Als we nu ons gedrag aanpassen, kunnen we nog een grote impact hebben op het verloop van de verdere epidemie’, zegt Van Gucht.

Om de verdere verspreiding af te remmen kwam de regering-Wilmès dinsdag met een reeks adviezen. Zo raadde premier Sophie Wilmès (MR) aan indoorevents met meer dan duizend bezoekers af te gelasten. De eigenlijke beslissing liet ze over aan de burgemeesters en de gouverneurs. Zij zijn daarvoor bevoegd en de federale regering oordeelde zich op te glad ijs te begeven door zelf te beslissen.

Aan wie werkt, raadde Wilmès aan dat zoveel mogelijk van thuis te doen. Wie het openbaar vervoer gebruikt, doet dat beter niet in de piekuren om te vermijden dat mensen te veel op elkaar gepakt zitten. De scholen blijven open, maar schoolfeesten, daguitstappen en reizen worden afgeraden.

De Vlaamse regering kwam dinsdag met een reeks specifieke regels voor de woonzorgcentra om zo risicopatiënten te beschermen. Aan familie werd gevraagd bezoeken tot een minimum te beperken en wie jonger is dan zestien mag tijdelijk niet meer op bezoek komen. Wallonië en Brussel gingen verder, want zij staan geen bezoek meer toe in het rusthuis. Uiteindelijk sloot Vlaanderen zich daar woensdag bij aan.

3. Doet België genoeg?

Het nemen van maatregelen is altijd een afweging. Sommigen pleiten ervoor meteen draconische quarantainemaatregelen af te kondigen, anderen stellen dat de economische impact te groot zou zijn. Sowieso neemt de federale regering geen beslissingen in het ijle: ze laat zich net als andere Europese landen bijstaan door een medisch comité waarin virologen als Van Gucht, Marc Van Ranst en Erika Vlieghe zetelen.

De maatregelen die België neemt, liggen in de lijn van wat andere Europese landen in een gelijkaardige fase doen. Ook Duitsland en Frankrijk leggen grote evenementen aan banden en nemen extra maatregelen  om risicogroepen te beschermen. Zover als Italië gaat vooralsnog niemand, maar in geen enkel ander land is het virus al zo wijdverspreid als in de laars.

Overgaan op het sluiten van de scholen, zoals in Italië is gebeurd, is voorlopig geen optie. De vrees is dat kinderen dan massaal bij de grootouders worden ondergebracht en laat dat nu net de risicogroep zijn die moet worden afgeschermd. Een ander nadeel daarvan is dat veelal vrouwen - en dus ook heel wat verpleegkundigen - zullen worden gedwongen om thuis te blijven terwijl zij net nodig zijn in de ziekenhuizen.

Toch klinkt er kritiek dat de federale regering niet ver genoeg gaat. Wilmès deed dinsdag alleen aanbevelingen en legde niets op. N-VA-voorzitter Bart De Wever liet in eerste instantie weten dat hij grote evenementen niet zou afgelasten, organisatoren zoals de Gentse Vooruit bekijken creatieve oplossingen zoals grote evenementen beperken tot 950 bezoekers. ‘Het kan echt niet de bedoeling zijn om dat cijfer als een fetisj te hanteren. Als het niet duidelijk was, zeg ik het nog eens: stop met grote events’, reageert Van Ranst.

4. Komen nog hardere maatregelen op ons af?

Alles hangt af van hoe het virus zich verspreidt. De komende dagen en weken zal het aantal besmettingen toenemen en zal de druk stijgen om nog meer evenementen, eventueel ook in openlucht, af te gelasten. Denk aan voetbalwedstrijden, maar ook aan de wielerklassiekers in april. De noodplannen liggen klaar en in het allerergste geval is een lockdown zoals in Italië niet uitgesloten.

Cruciaal is of onze ziekenhuizen de instroom aankunnen. Momenteel worden 150 bedden op gesloten afdelingen vrijgehouden om coronapatiënten te behandelen. Op korte termijn kan dat stijgen door bepaalde afdelingen tijdelijk om te bouwen en extra ziekenhuizen in te schakelen. Indien nodig kan ook niet-dringende zorg worden uitgesteld, zodat massaal bedden en personeel kunnen worden gemobiliseerd.

Omdat we meer bedden hebben en meer tijd hebben gehad dan Italië om ons voor te bereiden, is de ziekenhuissector ervan overtuigd dat hij klaar is. Het grote probleem is dat een epidemie zich niet laat voorspellen: we weten dat het aantal gevallen kan stijgen, maar niet hoe sterk de stijging zal zijn. Het kan meevallen, maar het kan ook uit de hand lopen. Het maakt het beheren ontzettend moeilijk.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie