analyse

Doet corona Donald Trump zijn Vietnam beleven?

©AFP

Een imploderende economie en meer coronaslachtoffers dan Amerikaanse doden in de Vietnamoorlog, de coronacrisis doet de herverkiezingscampagne van de Amerikaanse president Donald Trump almaar meer ontsporen. En toch.

Volgens de Amerikaanse Johns Hopkins-universiteit zijn in de Verenigde Staten nu al meer dan 60.000 coronadoden geteld. Daarmee zijn de VS niet alleen veruit het hardst getroffen land ter wereld. Het dodental overtreft sinds woensdag ook de 58.318 Amerikaanse slachtoffers tijdens de Vietnamoorlog, nog altijd een van de meest traumatische pagina’s in ’s lands geschiedenis. De nachtmerrie van Vietnam duurde bovendien twee decennia, terwijl het coronavirus pas twee maanden geleden voor het eerst dodelijk toesloeg in de VS.


‘Een gewoon griepje’, zoals president Donald Trump de pandemie eerst omschreef, is dit dan ook al lang niet meer. De voorbije halve eeuw vielen in de VS maar een keer meer griepdoden: 61.000 in de winter van 2018. Ook dat aantal wordt eerstdaags ingehaald. Als het al niet hoger ligt.

60.316
In de VS zijn in twee maanden al 60.316 coronadoden gerapporteerd. De Vietnamoorlog eiste in twee decennia 58.318 Amerikaanse slachtoffers.
Coronadoden in de VS

Het CDC, het belangrijkste federale agentschap voor volksgezondheid, publiceerde dinsdag data waaruit blijkt dat de oversterfte - het verschil tussen het aantal sterfgevallen en het gemiddelde van de voorbije jaren - in zeven van de zwaarst getroffen staten bijna 50 procent bedraagt. Afgezet tegen de officieel gerapporteerde coronadoden impliceert dat een onderschatting van zo’n 9.000 overlijdens.

Erg stabiel genie

Vietnam ondermijnde destijds de militaire almacht van de VS, en was een katalysator voor grote raciale, generationele en ideologische turbulenties die eind jaren 60 het presidentschap van de Democraat Lyndon B. Johnson kortwiekten. Beleeft Trump zijn eigen Vietnam, nu de medische coronacrisis ’s werelds grootste economie en machtigste democratie doet wankelen? Zijn aanpak oogt steeds frenetieker.

Trumps achterban blijft hondstrouw. Alle coronachaos ten spijt geldt voor velen nog altijd dat hij ‘in het midden van 5th Avenue iemand kan neerknallen en geen kiezer zal verliezen’.

Het vaak schrijnende tekort aan ziekenhuisbedden, beademingstoestellen en beschermend materiaal onderstreept vooral hoe de Amerikaanse gezondheidszorg al decennia een ramp is. Maar dat Trump de crisis aanvankelijk minimaliseerde, en lang wachtte om een lockdown aan te moedigen, hielp allerminst. Zijn wetenschappelijke experts wisten hem met moeite af te raden tegen Pasen de maatregelen alweer terug te schroeven. Waarna hij opriep staten te ‘bevrijden’ waar Democratische gouverneurs strenge regels invoerden.

Trumps dagelijkse persconferenties zijn verworden tot een onnavolgbaar theater van halve waarheden en misplaatste opmerkingen. Met als hallucinant dieptepunt zijn suggestie om desinfecterende middelen zoals bleekwater te injecteren als wondermiddel tegen coronabesmettingen. ‘Sarcasme’, aldus Trump. Allesbehalve woorden van een zelfverklaard ‘erg stabiel genie’, denken miljoenen Amerikanen.

Peilingen

Halfweg maart, toen de crisis losbarstte, zag Trump zijn populariteitsscore nog met 5 punten toenemen tot 49 procent, het beste resultaat van zijn presidentschap. Daarbij dient wel gezegd dat voorgangers bij nationale crisissen - van de Cubacrisis over de eerste Golfoorlog tot de aanslagen van 11 september 2001 - altijd een dubbelcijferige ‘bump’ kregen. Bovendien is Trumps winst weer verdwenen: 54 procent keurt zijn beleid af, 43 procent steunt het.

Komt Trumps tweede termijn dan in gevaar, nu de presidentsverkiezingen van november naderen? Niet noodzakelijk. Uit data van de nieuwssite Real Clear Politics blijkt dat Trump in de cruciale swing states Florida, Michigan, Wisconsin en Pennsylvania enkele procentpunten achterophinkt op zijn Democratische uitdager Joe Biden. Alleen, op hetzelfde moment in 2016 was zijn achterstand op zijn toenmalig tegenstander Hillary Clinton vaak dubbel zo groot. En we weten allemaal hoe dat afgelopen is.

Straatprotest

De realiteit is dat Trump een hondstrouwe achterban heeft, die hem blindelings volgt. Weken geleden managede Trump al de verwachtingen door te stellen dat 100.000 tot 240.000 coronadoden ‘een goed resultaat’ zou zijn, cijfers die nog niet in zicht zijn. De schuldvraag voor de crisis schuift hij afwisselend in de schoenen van China, Europa, de ‘fake news media’, de Democraten, lokale besturen of falende bureaucraten.

De huiszender Fox News en conservatieve radiopresentatoren als Rush Limbaugh verspreiden Trumps boodschap gretig. In veel staten kwamen aanhangers de straat op tegen hun Democratische gouverneur. Alle chaos ten spijt, geldt voor velen nog altijd Trumps adagium dat hij ‘in het midden van 5th Avenue iemand kan neerknallen en geen kiezer zal verliezen’.

Intussen poogt Trump de hoeksteen van zijn campagne te herverpakken: zijn economisch succesverhaal is geïmplodeerd, maar dat is overmacht, en niemand is beter geplaatst om het herstel te leiden. Dat wordt wel een herculische opdracht. Woensdag bleek dat de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal met 4,8 procent op jaarbasis kromp, de zwaarste klap sinds de kredietcrisis. En dan moet de ware impact van de coronacrisis nog volgen in het tweede kwartaal, waar een historische krimp van 40 procent dreigt. Vandaag volgen al nieuwe cijfers over werkloosheidsaanvragen, die vermoedelijk de kaap van 30 miljoen ronden.

Gezondheidsrisico

De druk om het land herop te starten, wordt dan ook immens. 13 staten, waarvan er 9 een Republikeinse gouverneur hebben, lieten de voorbije week alvast voorzichtig het economische leven hervatten, of doen dat eerstdaags. Uit dataonderzoek van De Tijd blijkt dat nochtans een groot gezondheidsrisico in te houden (bekijk de grafiek onderaan dit artikel).

Een belangrijke parameter is of de ziekenhuisbezetting voldoende lang en stabiel afneemt. In slechts 3 van die 13 staten is dat het geval: Michigan, Alaska en Montana. Die laatste twee zijn sowieso niet hard getroffen door het virus. In het Republikeinse Texas, dat het verst gaat in de versoepeling van de maatregelen, neemt de bezettingsgraad nog altijd stevig toe.

Wat het dagelijkse aantal doden betreft, lijkt voorlopig alleen Tennessee zijn piek ver genoeg achter zich gelaten te hebben. Staten die uit lockdown gaan, zouden fors moeten inzetten op tests, contactonderzoek en isolatie van coronapatiënten. Ook hier blijven de meeste van de 13 staten in gebreke. Alleen Alaska en Tennessee lijken het aantal tests te halen die de topuniversiteit van Harvard aanraadt. Een rondvraag van de Amerikaanse radio-omroep NPR leert dan weer dat alleen Michigan voldoende onderzoekers vindt om na te gaan met wie een besmette patiënt contact heeft gehad. En dat in totaal amper vier van de 50 Amerikaanse staten het vereiste aantal halen.


Zo dreigt het mogelijke economische kortetermijnherstel vooral een tweede coronagolf te versnellen, wat nog meer levens en jobs in gevaar brengt. En Trumps politieke toekomst.


Lees verder

Advertentie
Advertentie