Eerst de economie, pas later de barbecues

De Nationale Veiligheidsraad, met onder anderen premier Sophie Wilmès en de minister-presidenten, duurde zeven uur. ©Photo News

Het had heel wat voeten in de aarde, maar de Nationale Veiligheidsraad is het vrijdag eens geraakt over het versoepelen van de coronamaatregelen. Het devies: eerst de gezondheid, dan de economie, en pas daarna het amusement. ‘De economie is belangrijker dan barbecues.’

Meer dan zeven uur heeft het gisteren geduurd, maar de Nationale Veiligheidsraad is het eens geraakt over een exitstrategie om de coronamaatregelen geleidelijk aan te versoepelen. De federale topministers en de minister-presidenten van de deelstaten sloten een akkoord over het in verschillende stappen lossen van de afschermingsmaatregelen. ‘Eigenlijk waren we het over de meeste dingen eens, maar iedereen moest toch nog eens zijn zegje doen’, zegt een betrokkene ter verklaring van de lange duur van de vergadering.

Een eerste versoepeling, waardoor alle bedrijven hun activiteiten kunnen hervatten, komt er op 4 mei. Een week later, op 11 mei, mogen de winkels openen. Vanaf 15 mei kunnen leerlingen in beperkte mate terugkeren naar school (zie hiernaast). In een latere fase mogen ook de restaurants en cafés weer openen. Dat zou ten vroegste vanaf 8 juni zijn.

De Nationale Veiligheidsraad baseerde zijn beslissingen op een advies van de expertengroep GEES, die onder leiding staat van de virologe Erika Vlieghe. Verschillende voorlopige versies van dat expertenrapport werden de afgelopen dagen gelekt, waardoor er gisteren geen grote verrassingen uit de lucht vielen.

In plaats van over een exitstrategie spreken de experts en de politici liever over een aanvaardingsstrategie. Zolang er geen vaccin is, en dat zal nog zeker een jaar duren, kan het virus voortdurend opnieuw opflakkeren. Gisteren lagen er nog altijd 4.355 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, van wie 970 op de dienst intensieve zorg. Dat zijn er weliswaar respectievelijk 1.700 en 250 minder dan op de piek, maar het gaat toch nog altijd over grote aantallen. Bij de minste opstoot van het virus dreigen de ziekenhuizen opnieuw in de problemen te komen.

Scholen deels open half mei

De scholen heropenen officieel gedeeltelijk op maandag 18 mei, maar vrijdag 15 mei mogen ze al proefdraaien. Zowel in het lager als in het secundair onderwijs gaan maximaal drie jaren opstarten. Welke dat zijn, kiezen de gemeenschappen zelf. De kleuterscholen gaan niet open. Opvang blijft mogelijk voor wie uit gaat werken en geen alternatief heeft. Mondmaskers zijn verplicht voor het personeel en leerlingen ouder dan twaalf jaar.

Dat betekent dat de Vlaamse scholen kunnen openen zoals Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) woensdag had voorgesteld na een akkoord met het onderwijsveld. De bedoeling was toen een voorstel te doen dat zo breed gedragen was dat het onmogelijk afgewezen kon worden. Erika Vlieghe, de voorzitter van de Groep van Experts voor de Exit-Strategie (GEES), was aanwezig bij die onderhandelingen en nam die input ook mee in het advies. Weyts liet het voorstel op voorhand goedkeuren door de Franse en de Duitstalige Gemeenschap.

Op vrijdag 15 mei openen de Vlaamse scholen dus gedeeltelijk de deuren. Na die proefdag kunnen in het weekend fouten worden bijgestuurd. Daarna volgt een korte week van drie dagen voor het Hemelvaartsweekend. In de lagere school gaat het om het eerste, het tweede en het zesde leerjaar. In het secundair onderwijs waren eerst enkel de laatstejaars welkom, maar de onderwijspartners bekijken dinsdag of er nog twee extra jaren starten. Na die eerste week zou ook een evaluatie plaatsvinden om te kijken of bijkomende jaren zoals de kleuterscholen de fysieke
lessen kunnen hervatten.

Eerder dan terugkeren naar het gewone leven zullen we ons moeten aanpassen aan het een leven met het virus. Die aanpassingsstrategie is de rode draad doorheen de besliste versoepelingen, die altijd kunnen worden teruggedraaid. ‘We kunnen niet uitsluiten dat we een stap terug moeten zetten als het virus weer opflakkert en te veel druk zou leggen op onze gezondheidsdiensten’, verklaarde premier Sophie Wilmès (MR) op de persconferentie na de Veiligheidsraad.

1. Alle bedrijven kunnen herstarten op 4 mei

De druk op de Veiligheidsraad om de economie opnieuw te openen was de voorbije dagen ontzettend groot geworden. Door de coronamaatregelen ligt een derde van de economie stil. De Nationale Bank schat daardoor dat de economie dit jaar zal krimpen met 8 procent, wat ongezien is in de recente geschiedenis. Dat zal onvermijdelijk gevolgen hebben op de koopkracht van de burgers.

Op aangeven van de experts heeft de Veiligheidsraad beslist dat alle bedrijven vanaf 4 mei hun activiteiten kunnen heropstarten. Nu moeten economisch essentiële ondernemingen, zoals voedingsbedrijven, blijven draaien. Andere bedrijven kunnen dat enkel doen als werknemers van thuis uit kunnen telewerken of, als dat niet lukt, als op de werkvloer anderhalve meter afstand kan worden gegarandeerd.
Bedrijven die onvoldoende afstand kunnen garanderen, moeten nu dichtblijven of hun activiteiten op een lager pitje zetten. Zo zijn de autofabrieken van Audi Brussel en Volvo Gent gesloten en wordt in de bouwsector aan een veel trager tempo gewerkt.

Vanaf 4 mei kunnen die bedrijven het werk hervatten op voorwaarde dat de afgesloten sectorprotocollen worden gerespecteerd. De vakbonden en de werkgeversorganisaties moeten op sectorniveau vastleggen op welke manier veilig kan worden gewerkt. Ze baseren zich daarvoor op de handleiding die de sociale partners in de Groep van Tien hebben vastgelegd.

We mogen voortaan met twee vrienden gaan wandelen, mits voldoende afstand wordt gehouden.


Verschillende sectoren, zoals de bouw en de chemiesector zijn al ver gevorderd in het afsluiten van protocollen.Toch zullen er nog klippen moeten worden gerond om op 4 mei effectief te kunnen starten. Zo weigerden het ACV en de ACLVB in de bouwsector het onderhandelde akkoord gisteren te ondertekenen omdat het volgens hen onwettig is. 

Bovendien zal de komende week ook in de bedrijven nog intens moeten worden overlegd over hoe de terugkeer mogelijk wordt gemaakt. In bedrijven waar het sociaal overleg goed verloopt, zal allicht een akkoord worden bereikt. In andere ondernemingen zal dat moeizaam verlopen en mogelijk zal niet elk bedrijf daardoor op 4 mei de deuren kunnen openen. Het is ook belangrijk te onderstrepen dat telewerk waar mogelijk de norm blijft.

Als weer meer mensen aan het werk gaan, zal het drukker worden op het openbaar vervoer. Om te vermijden dat pendelaars elkaar besmetten, wordt het dragen van een mondmasker verplicht op de trein, de metro en de bus. Op de werkvloer wordt dat ook verplicht als werknemers te nauw in contact met elkaar moeten komen. De overheid raadt daarnaast een stoffen masker aan voor iedereen die zich buiten zijn huis begeeft, maar verplicht dat niet.

2. Winkels openen op 11 mei

De experts hadden de overheid aangeraden de winkels tot 18 mei, twee weken na het opstarten van de bedrijven, dicht te houden. Zo zou de overheid het effect van de heropstart kunnen zien in de coronabesmettingen. Het duurt immers een tiental dagen vooraleer maatregelen zich vertalen in meer of minder besmettingen en opnames in het ziekenhuis.

De Veiligheidsraad heeft echter beslist de winkels toch al op 11 mei te openen. Daarmee wordt het midden gekozen tussen de schreeuw vanuit de sector, die uit vrees voor faillissementen smeekte om op 4 mei te mogen openen, en de experts die wilden wachten tot 18 mei. De Nationale Veiligheidsraad maakt een uitzondering voor winkels die stof verkopen, zodat mensen die zelf mondmaskers winkels maken de stof daarvoor kunnen kopen. Die winkels kunnen op 4 mei open.
De heropstart is er wel een onder voorwaarden. Net als in de supermarkten zal slechts een beperkt aantal mensen tegelijk de winkels binnen mogen. Ook moeten de winkeliers hygiënische voorzorgsmaatregelen nemen.
Wie er al naar uitkijkt om op 11 mei zijn haardos te laten kortwieken, kan het vergeten. Contactberoepen, zoals kappers, moeten hun zaak voorlopig gesloten houden. De opening van kapsalons wordt ‘bestudeerd’ voor 18 mei.

3. Iets meer sociaal contact

Door de coronamaatregelen moeten we met zijn allen zo veel mogelijk thuisblijven. Enkel woon-werkverkeer en verplaatsingen naar de supermarkt of voor zorg zijn toegestaan. Daarnaast mogen we ook wandelen, joggen of fietsen in het gezelschap van één vriend. De afgelopen weken controleerde de politie streng of die maatregelen werden nageleefd.

De Nationale Veiligheidsraad besliste gisteren om de bevolking iets meer ruimte te geven. Het aanvankelijke voorstel om mensen toe te laten tot tien vrienden of familieleden op één weekend te zien werd door de experts zelf van tafel gehaald. Het zou het signaal geven dat de teugels te veel worden gevierd en de deur naar misbruiken openzetten.

De Veiligheidsraad besliste uiteindelijk om iets soepeler te zijn voor contact in de buitenlucht. Waar enkel wandelingen van het gezin met een andere persoon mogelijk waren, mogen dat er nu twee zijn. Ook worden de regels voor sporten afgezwakt. Elke sport waarbij geen direct contact is - denk aan tennis, golf of kajak - wordt toegestaan.

Door de winkels op 11 mei te openen kiest de regering voor een tussenweg tussen de experts en de sector.


Barbecues en tuinfeestjes worden nog niet mogelijk. Even lag een scenario op tafel om mensen toe te laten twee andere personen thuis te ontvangen, maar enkel in de buitenlucht. Dat voorstel botste op verzet, omdat niet iedereen een tuin of een terras heeft. Bovendien kan het de deur openzetten voor misbruiken. ‘De economie is belangrijker, dus barbecues zijn voor later’, zegt een betrokkene.

Eerder besliste de Veiligheidsraad al dat grote evenementen deze zomer worden verboden. Over kleinere evenementen is nog geen beslissing genomen. Ook of buitenlandse reizen deze zomer mogelijk zullen zijn, is nog niet duidelijk. Een beslissing daarover wordt voor 31 mei genomen.

4. Testen en tracen

Door te wachten tot 4 mei met het heropstarten van de bedrijven en midden mei voor andere activiteiten, koopt de overheid tijd. De hoop is dat het virus in die periode verder kan worden teruggedrongen. Dagelijks testen nog steeds een duizendtal mensen - soms wat meer, soms wat minder - positief op het virus. In een ideale wereld ligt dat aantal tegen 4 mei een pak lager.

Hoe minder het virus zich verspreidt, hoe gemakkelijker het is om het op te volgen. De regio’s zijn in ijltempo coronaspeurders aan het zoeken die bij besmette mensen in kaart brengen met wie ze in contact zijn geweest. Die mensen worden gecontacteerd, getest en als ze positief zijn, geïsoleerd. Op die manier wordt gepoogd elke nieuwe virusopstoot te onderdrukken.

Om het virus onder controle te houden moeten op korte termijn 2.000 coronaspeurders worden gevonden en moet de testcapaciteit verder worden opgedreven. Gisteren werden een kleine 10.000 tests uitgevoerd en dat aantal zou moeten worden verdubbeld. In een ideale wereld komt er ook snel een app waarmee een deel van de tracing digitaal kan gebeuren. Tot er een vaccin is, moeten die instrumenten helpen het virus klein te houden, maar niemand kan garanderen dat we daarin slagen, waardoor op termijn een nieuwe lockdown mogelijk blijft.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie