analyse

Erdogan onder druk door pijlsnelle stijging besmettingen

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan lijkt de strijd tegen de corona-epidemie niet helemaal onder controle te hebben. ©EPA

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan draait er normaal zijn hand niet voor om om harde maatregelen te nemen. Maar nu twijfelt hij al dagen over een harde lockdown in zijn land om de coronacrisis te bezweren.

De oproep tot het gebed klinkt anders dan anders in Turkije. De Arabische gezangen worden aangevuld met Turkse richtlijnen. ‘Evdekal’ rolt vijf keer per dag over de stad - Turks voor ‘blijf in uw kot’. ‘Moge God ons en ons zorgpersoneel bijstaan’, klinkt het door de minaretten.

Nochtans leek er tot 11 maart geen vuiltje aan de lucht. Sinds die dag de eerste besmetting vastgesteld werd, ging het snel. Erg snel. Dinsdag stond de teller op meer dan 30.000 besmettingen en 649 doden. Daarmee komt Turkije in de top tien van hardst getroffen landen. De cijfers blijven gevaarlijk steil klimmen. Volgens sommigen is een Italiaans scenario in de maak.

Vliegverkeer

‘Alles onder controle, we zijn er vroeg bij.’ Dat was weken de boodschap van de Turkse autoriteiten. De AKP-regering van president Erdogan kwam inderdaad snel in actie. Midden maart gingen cafés, restaurants en scholen dicht. Mensen werden geacht binnen te blijven. Voor mensen uit risicogroepen en 65-plussers was dat een verplichting.

40.000
ziekenhuisbedden
Turkije heeft zo’n 40.000 bedden in de afdelingen intensieve zorgen. Maar slechts iets meer dan de helft van die bedden zijn geschikt voor volwassenen en de meeste bedden bevinden zich in dure privéziekenhuizen.

Veel Turken waren er eigenlijk wel gerust in. Tot twee weekends geleden zaten de parken in de hoofdstad Ankara nog bomvol onder een warme lentezon.

Maar sindsdien schoten de cijfers pijlsnel de hoogte in. Esin Senol, hoogleraar infectiezieken aan de Gazi Universiteit in Ankara, ziet het intense vliegverkeer als een van de redenen. Tussen 27 februari en 14 maart kwamen nog 370.000 mensen het land binnen via de grote luchthavens. 'Het virus lijkt zich lang voor het eerste gerapporteerde geval te hebben verspreid', zegt Senol.

Dat kan bijna niet anders. Het land grenst aan Iran en Istanboel was tot midden maart een toeristische hub voor honderdduizenden toeristen vanuit de hele wereld.

Veldhospitaal

Ondertussen worden de maatregelen steeds strenger. Een mondmasker is verplicht en het verkeer tussen de grote steden is verboden. Hoewel het virus minder gevaarlijk is voor jongeren, kondigde Erdogan een totaal uitgaansverbod uit voor iedereen onder 18 jaar.

Wat als de curve zo fors blijft stijgen? Kunnen de Turkse ziekenhuizen dit aan? Turkije heeft zo’n 40.000 bedden in de afdelingen intensieve zorgen. Maar slechts iets meer dan de helft van die bedden zijn geschikt voor volwassenen en de meeste bedden bevinden zich in dure privéziekenhuizen. Onbetaalbaar voor een groot deel van de Turken. Een leegstaande luchthaven in Istanboel wordt omgebouwd tot een veldhospitaal.

De Turkse regering verbood de export van mondmaskers en beschermingsmateriaal. België en verschillende andere Europese landen zagen hun bestellingen daardoor door de neus geboord.

Huisbaas

Nu de maatregelen hun vierde week ingaan, krijgen een pak Turken het almaar moeilijker. Zo moet Nilgün, een poetsvrouw (65), binnenblijven. Met haar inkomen onderhoudt ze haar alleenstaande zoon en een kleinzoon van acht. Dat inkomen valt nu weg. ‘Elke dag staat de huisbaas voor de deur’, zegt ze vanuit het portaal van haar appartementsgebouw terwijl ze haar tranen verbijt. ‘Wat moeten we doen? Erdogan laat ons in de steek.’

Erdogan en zijn AKP-regering zitten in een patstelling. Een verplichte draconische lockdown betekent zo goed als zeker een enorme economische crisis. Een lightversie leidt dan weer tot een catastrofe in de ziekenhuizen en erg veel doden. Dit kan de crisis zijn die de AKP neerhaalt.
Berk Esen
Bilkent Universiteit in Ankara

In een videoboodschap op Twitter beloofde Erdogans schoonzoon, minister van Economie Berat Albayrak, beterschap. ‘We zullen er alles aan doen om mensen door de coronacrisis te loodsen.’ Turkije heeft echter de middelen niet voor enorme steunprogramma’s of helikoptergeld. Bovendien zit het land al sinds de zomer van 2018 in een valutacrisis die nog altijd ettert.

‘Erdogan en zijn AKP-regering zitten in een patstelling’, zegt Berk Esen van de Bilkent Universiteit in Ankara. ‘Een verplichte draconische lockdown betekent zo goed als zeker een enorme economische crisis. Een lightversie leidt dan weer tot een catastrofe in de ziekenhuizen en erg veel doden. De oppositie ruikt de patstelling en maakt er handig gebruik van. Dit kan de crisis zijn die de AKP neerhaalt.’

Lockdown

Erdogan twijfelt om een complete lockdown uit te vaardigen. ‘De economische motor moet blijven draaien’, zei de president eind maart. Grote constructiewerken gaan gewoon door. Vele Turken nemen nog elke dag het openbaar vervoer naar het werk. Algemeen wordt aangenomen dat die werknemers hun families thuis besmetten.

Ekrem Imamoglu, de burgemeester van Istanboel van de oppositiepartij CHP en een mogelijke uitdager van Erdogan bij de presidentsverkiezingen van 2023, drong al herhaaldelijk aan op een totale lockdown.

Ook de roep om vervangingsinkomens klinkt luid. De Turkse regering zegt nochtans de zwaksten financieel te steunen. Ook lanceerde ze een donorcampagne bij de bevolking. Die bracht iets meer dan 200 miljoen euro op. Ruim onvoldoende voor de gigantische noden. De Turkse vakbond Insaat-Is krijgt telefoontjes van werknemers die geen andere optie zien dan te blijven werken. ‘Als we niet sterven van corona, sterven we van de honger.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie