Experts buigen zich over nut van meer vrijheid voor gevaccineerden

Een vaccinatiecentrum. Leidt een prik tot meer publieke vrijheid? ©Photo News

De beleidsmakers in ons land tonen zich voorstander van de invoering van een coronapas. Die zou gevaccineerde mensen meer vrijheden gunnen. De vraag is hoe zinvol dat is.

De corona-expertengroep GEMS rond professor infectiologie Erika Vlieghe (UAntwerpen) en het raadgevend comité voor bio-ethiek schrijven momenteel adviezen over de introductie van vaccinprivileges: meer vrijheid voor wie ingeënt is.

Een groep van virologen, ethici en juristen overweegt de maatschappelijke dimensies van een coronapas. De adviezen zouden in de komende weken bij federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) belanden.

Vaccinpas op smartphone

Een aantal politieke sleutelspelers is voorstander. Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) is voorstander van het Deense systeem. Wie via een app op zijn smartphone kan tonen te zijn gevaccineerd, corona te hebben gehad of over een negatieve test te beschikken, mag binnen in de horeca, musea, bibliotheken, dierentuinen en pretparken.

Wat met prik voor wie op vakantie is?

De vaccinatiecampagne komt op kruissnelheid en gaat in de zomer volop door. Maar wat met mensen die een vakantie gepland hebben en op dat moment uitgenodigd worden zich te laten prikken? Vlaanderen zal voor de eerste prik een beetje marge laten om mensen hun afspraak te laten verplaatsen. Het is mogelijk om tot 30 dagen na de activatie van de vaccincode online te checken of er een gaatje is in de planning van het vaccinatiecentrum en een nieuwe datum te kiezen. 'Voor je tweede dosis is geen uitstel mogelijk. Met honderdduizenden vaccinaties per week is het onmogelijk om dat op maat te organiseren in de vaccinatiecentra', zegt Joris Moonens van het Vlaamse Agentschap Zorg en Gezondheid. Dat bekijkt hoe het mensen die onvolledig of niet gevaccineerd zijn later toch kan prikken.

Vlaams minister van Volksgezondheid Wouter Beke (CD&V) zegt open te staan voor een coronapas. Hij denkt aan 11 juli, wanneer alle 18-plussers de kans hebben gehad een eerste prik te krijgen. Ook corona-commissaris Pedro Facon, die die pas concreet zou uitwerken, toonde zich op sociale media een voorstander. Hij wenst geen commentaar te geven tot het debat op basis van de adviezen gevoerd kan worden.

Buurlanden

Andere Europese landen volgen Denemarken. Frankrijk overweegt een pas voor massa-events. Duitsland stoomt een wet klaar om, mogelijk al volgende week, extra vrijheden te geven aan wie ingeënt is. In Duitsland is net als bij ons iets minder dan een op de tien mensen - vooral ouderen - volledig gevaccineerd.

In Duitsland is een sneltest vereist - elke Duitser heeft recht op twee tests per week - voor onder meer een winkel- of een kappersbezoek. De inschatting is dat het nuttiger is de sneltests te vervangen door een coronapas voor wie geprikt is, corona heeft gehad of negatief test. Zeker nu het aantal ingeënte mensen snel stijgt.

'Op de korte termijn zijn er twee belangrijke plaatsen waar we kunnen kijken naar meer vrijheid voor wie ingeënt is', zegt viroloog Steven Van Gucht. 'We kunnen thuis meer toelaten voor wie gevaccineerd is. Denk aan meer bezoek, ook zonder mondmasker en afstandsregel. En er zijn collectieve plaatsen zoals rusthuizen en zorginstellingen met een hoge vaccinatiegraad. Ook daar is een verdere versoepeling een optie.'

We kunnen thuis meer toelaten voor wie gevaccineerd is. Denk aan meer bezoek, ook zonder mondmasker en afstandsregel.
Steven Van Gucht
Viroloog Sciensano

Een stap verder is meer publieke vrijheid voor wie ingeënt is. Zal wie niet gevaccineerd is niet op café mogen of geen winkel mogen bezoeken? Zulke maatregelen zouden vragen oproepen over discriminatie en gelijkheid. Het Gelijkekansencentrum Unia kant zich in een advies tegen zulke onderscheiden.

De vraag is hoe relevant een vaccinpas is zodra iedereen de kans heeft gehad zich te laten prikken. Het opzet is dat dan voldoende mensen zijn gevaccineerd om de epidemie te doen stilvallen en er geen bedreiging meer is voor de volksgezondheid. Een volledige inenting van voldoende mensen om die toestand te bereiken is sowieso voor na de zomer.

'Naarmate we meer vaccineren, volgen meer versoepelingen. Maar wel voor iedereen', zegt Van Gucht. Hij ziet een coronapas vooral als een meerwaarde om iets vroeger grote events te organiseren dan virologisch verantwoord. 'Denk aan festivals of cruises, waar toch een risico aan verbonden is.'

Mogelijk kan een coronapas tijdelijk soelaas bieden terwijl de gezondheidscrisis van een acute naar een endemische fase evolueert. Een relatief hoge viruscirculatie en een te lage immuniteitsgraad onder de bevolking vereisen epidemiemanagement.

In de discussie speelt ook een strategisch politiek element. Het is geen toeval dat net Vervoort als eerste de vaccinpas op tafel legt. Brussel, en Wallonië, heeft grote moeite om voldoende mensen warm te maken om zich te laten inenten. Door de dreiging van minder vrijheid voor wie niet geprikt is, is de hoop dat mensen zich toch naar het vaccinatiecentrum spoeden.

Internationaal reizen

Voor internationale reizen is een coronapas wel aangewezen. In de Europese Unie zit een vaccinpaspoort in de pijplijn. Maar dat lijkt vooral om snel - in juni - toerisme naar de zuidelijke lidstaten in goede banen te leiden. Het zal in volle zomer weinig zin hebben een vaccinpaspoort te eisen van een Belg die naar Spanje of Frankrijk wil als in die landen de virusverspreiding even laag en de vaccinatiegraad even hoog is.

Wel belangrijk wordt een vaccinpaspoort voor wie van buiten de EU de Unie in wil. Veel regio's in de wereld zullen minder uitgebreid gevaccineerd zijn dan Europa. Dat brengt een risico met zich. Daarnaast is er het risico op virusvarianten. Een gevaar is dat die de bescherming door vaccins tegen ziekte verlagen. Dat maakt een gepaste monitoring aangewezen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie