Federale vaccinatiehaast botst met Vlaamse voorzichtigheid

In Vlaanderen werd de vaccinatie van het zorgpersoneel tijdelijk stopgezet. ©Photo News

Tot ergernis van de federale regering heeft de Vlaamse administratie de ziekenhuizen gevraagd te wachten met het vaccineren met het zorgpersoneel. Federaal wordt de 'Vlaamse voorzichtigheid' gehekeld, in Vlaanderen het 'federale voluntarisme'.

Vooruit, vooruit, vooruit. Het marsorder dat premier Alexander De Croo (Open VLD) en federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) twee weken geleden gaven over de vaccinatiecampagne blijft nazinderen.

Door de ‘garanties’ die de overheid van het Amerikaanse farmabedrijf Pfizer had gekregen over het leverschema van de coronavaccins kon er worden versneld. Alleen blijken die garanties nu niet waterdicht: zowel vorige vrijdag als maandag stuurde Pfizer zijn communicatie over het aantal te leveren vaccins naar beneden bij.

Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid, dat verantwoordelijk is voor de Vlaamse vaccinatiecampagne, trok maandag aan de noodrem. Aan de ziekenhuizen werd gevraagd de net opgestarte prikjescampagne bij het zorgpersoneel tijdelijk te stoppen. Zo wilde het Agentschap eventuele tekorten vermijden bij het inenten van de bewoners en het personeel van de woon-zorgcentra, die prioriteit krijgen. Van het BioNTech-Pfizer-vaccin moeten met een interval van drie weken twee dosissen worden ingediend voor een optimale werking. Vlaanderen wil die tweede spuit kunnen garanderen.

De voorbije drie weken leverde Pfizer drie keer 89.700 dosissen. Deze week zijn er dat met 86.580 vaccins 3 procent minder. Volgende week zou de levering beperkt blijven tot 78.390 dosissen (-13%) en eerst was zelfs sprake van nog een pak minder. Vanaf midden februari zou ons land in ruil wel uitzicht hebben op meer vaccins (zie grafiek).

De bijsturing van vrijdag heeft volgens Pfizer te maken met die productieplanning. Het farmabedrijf wil zijn productie fors opdrijven - dit jaar van 1,3 naar 2 miljard dosissen wereldwijd - maar daardoor rollen er tijdelijk wat minder vaccins van de band.

De communicatie van maandag heeft dan weer te maken met een slimmigheid waarmee de overheid dacht meer mensen te kunnen vaccineren. In plaats van vijf dosissen uit één flacon te halen, bleken er zes uit te puren. Daardoor kunnen tot 20 procent meer mensen worden gevaccineerd. Maar dat was buiten Pfizer gerekend. Omdat meer dosissen uit een flacon kunnen worden gehaald, krijgt elk land gewoon minder flacons. Vervelend, wat er was gehoopt dat de extra's verworven waren en daar werden de schema’s ook aan aangepast.

'Te voorzichtig Vlaanderen'

De Croo sprak in 'Het journaal' over een tijdelijke verstoring die geen aanleiding mag geven tot paniek, maar toonde ook begrip voor de 'voorzichtige' Vlaamse aanpak.

Toch is er in de federale regering ergernis over de Vlaamse terughoudendheid. De Belgische coronacijfers zijn niet slecht, maar de meeste andere landen hebben nog altijd moeite om de tweede golf onder controle te krijgen. Federaal vindt men dat we geen tijd verloren kunnen laten gaan. ‘We zitten midden in een crisis, dan kun je niet elk risico volledig willen uitsluiten’, klinkt het.

We zitten midden in een crisis, dan kun je niet elk risico volledig willen uitsluiten.
Bron federale regering

De redenering is dat Pfizer, ondanks de huidige vertraging, op termijn sowieso meer zal leveren. Vaccins in de koelkast houden om elke rusthuisbewoner zijn tweede prik te kunnen geven is dan niet nodig omdat de levering behoorlijk zeker is.

Wallonië en Brussel kiezen vooralsnog voor die strategie. ‘Het is een berekend risico’, zegt Inge Neve, het hoofd van de Brusselse gezondheidsinspectie. ‘Als Pfizer twee weken niets meer zou leveren, dan hebben we niet de nodige voorraad om alle bewoners van een woon-zorgcentrum een tweede spuitje te geven.’

'Federaal voluntarisme'

Brussel maakt de inschatting dat het zo ver niet zal komen. Vlaanderen, waar intussen met veel wantrouwen naar Pfizer wordt gekeken, twijfelt. ‘Twee weken geleden werd Vlaanderen met de vinger gewezen omdat we te voorzichtig zouden zijn, en kijk nu’, zegt Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V). De druk om te versnellen wordt in de Vlaamse regering afgedaan als ‘federaal voluntarisme’. Volgens die lezing is voor de regering-De Croo gemakkelijk om te vertellen dat het tempo omhoog moet, terwijl het politieke risico als het misloopt bij de regio’s ligt.

Twee weken geleden werd Vlaanderen met de vinger gewezen omdat we te voorzichtig zouden zijn, en kijk nu.
Wouter Beke
Vlaams minister van Welzijn (CD&V)

Om verwarring te vermijden gaat Vlaanderen zijn vaccinatiecampagne niet langer baseren op de aangekondigde leveringen van de farmabedrijven, maar op het aantal flacons dat effectief in de koelkasten van de ziekenhuizen belandt.

Dirk Dewolf, de topman van het Agentschap Zorg en Gezondheid, wil zo vermijden dat de ‘bokkensprongen van de leveranciers’ valse hoop creëren. Allicht loopt de vaccinatiecampagne wat extra vertraging op, maar in ruil komt er meer zekerheid.

Het Agentschap Zorg en Gezondheid verzekerde woensdag dat alle bewoners van woon-zorgcentra zoals gepland gevaccineerd worden. Rusthuisbewoners zullen hun tweede inenting ook na 21 dagen krijgen - de standaardprocedure. De campagne in de ziekenhuizen wordt na wat rekenwerk volgende week weer opgestart. De focus zal liggen op het personeel van de intensieve zorg, waar veel covidpatiënten liggen, en de spoedafdeling. Het personeel op ‘gewone’ covidafdelingen moet iets langer wachten. Voor het zorgpersoneel is de tweede inenting na 21 dagen ook geen must meer. Er kan nu tot 35 dagen worden gewacht.

Versnipperde bevoegdheden

Het meningsverschil tussen Vlaanderen en de federale overheid toont nog eens aan hoe moeilijk het door de versnipperde bevoegdheden is om te besturen. De federale regering stond in voor de aankoop van de vaccins, de regio’s voor de toediening ervan. Als het ergens misloopt of het allemaal nogal traag gaat, is het verleidelijk om naar elkaar te wijzen en de verantwoordelijkheid van zich af te schuiven.

De heisa bewijst volgens insiders dat de politiek zich maar beter hoedt om te ronkende verklaringen af te leggen. Aanvankelijk werd steevast van een veeleer pessimistisch vaccinatiescenario uitgegaan, na forse kritiek gingen politici plots uit van de meest optimistische scenario’s.

‘Nu krijgen ze het deksel op de neus’, zegt een betrokkene. De kritiek op Pfizer is volgens sommigen dan ook niet terecht. ‘Er werd geschermd met garanties, maar dit is een bedrijf en geen liefdadigheidsinstelling. Politici hadden moeten weten dat zulke garanties weinig waard zijn en er vertragingen kunnen optreden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie