'Het Amerikaanse systeem is compleet onvoorbereid'

©EPA

Ook in de Verenigde Staten komt het publieke leven druppelsgewijs maar ongecoördineerd tot stilstand. De vrees is reëel dat de grootste economie ter wereld totaal onvoorbereid is om de ongeziene crisis het hoofd te bieden. ‘De federale aanpak is rampzalig.’

De autoriteiten in de VS legden afgelopen weekend op veel plaatsen het openbare leven lam. Ze hopen dat afstand tussen mensen de opmars van Covid-19 zal temperen.

De aanpak gebeurt echter niet volgens een nationaal plan, maar op ad-hocbasis en met grote regionale afwijkingen. Terwijl Europa een lappendeken van landen met andere virusreacties is, verschilt in de VS de situatie van county tot county, of zelfs van gemeente tot gemeente. 

Zo riep de gouverneur van Oklahoma op om vooral op café of restaurant te gaan om de horeca te steunen, terwijl die van Californië, de grootste staat, alle bars verplichtte te sluiten en restaurants opdraagt klanten anderhalve meter uit elkaar te zetten.

De grootste schoolsystemen van het land, die in New York City en Los Angeles, samen goed voor zo’n 2 miljoen leerlingen, zijn dicht, terwijl andere openblijven. In sommige steden gaat de Saint Patrick’s Day-parade gewoon door dinsdag, in andere is ze afgeschaft. 

We hadden drie maanden om ons voor te bereiden. De incompetentie en de nonchalance betekenen dat we ons vanaf dag één in de voet schieten.
Gregg Gonsalves
Professor epidemiologie Yale

'De afwezigheid van leiderschap op het federale niveau is een ramp', zegt Jesse Bump, professor gezondheidsbeleid aan de universiteit van Harvard, aan de telefoon vanuit Boston.

'De Federal Reserve is de enige federale instelling die in actie schiet, maar dit is een gezondheidscrisis. Waar zijn de tests en de dagelijkse briefings? Omdat we niet weten waar de ziekte precies zit, kunnen we alleen nog maar opteren voor radicale maatregelen.'

Wantrouwen

De gefragmenteerde aanpak vloeit voort uit een focus op individualisme en een wantrouwen tegenover een sterke centrale overheid. 'Dat is een zwakte. Zeker omdat het Witte Huis achter de feiten aan holt en het probleem tot voor kort minimaliseerde', zegt Wendy Parmet van Northeastern University, ook in Boston.

'Maar dat laat gelukkig ook ruimte voor lokale overheden om hun verantwoordelijkheid te nemen en maatregelen in te voeren.’

De VS kenden een eerste uitbraak van het coronavirus in de regio rond de noordwestelijke stad Seattle, waar het eerste geval eind januari is vastgesteld. Intussen zijn er besmettingen in alle staten. Maar het aantal is zwaar ondergerapporteerd omdat is nagelaten de capaciteit te ontwikkelen om breed te testen.

'Dat is nochtans de basis van het controleren van een epidemie. We hadden drie maanden om ons voor te bereiden. De incompetentie en de nonchalance betekenen dat we ons vanaf dag één in de voet schieten', zegt Gregg Gonsalves, epidemioloog aan de universiteit van Yale in Connecticut. Hij vreest dat Amerika op weg is naar een ergere situatie dan Italië.

Op de aanpak en de boodschap van de president komt striemende kritiek van de experts. Donald Trump wuifde lang het dreigement van het coronavirus weg, tegen het advies van specialisten in.

In plaats van de bevolking in te lichten en het land voor te bereiden, deed hij de ziekte af als een door zijn politieke tegenstanders opgeklopte afleiding. Trump gaf de schuld aan Democraten, aan buitenlanders of aan de vorige regering en verklaarde meermaals dat de situatie onder controle was. Een week geleden zei hij nog: 'Wees kalm. Het gaat weer weg', om vervolgens de grens te sluiten voor de meeste Europese landen, maar niet alle.

Deze crisis legt bloot hoe dun het opvangnet is. Ze vergroot alle onderliggende ongelijkheden in de samenleving.
Jesse Bump
Professor gezondheidsbeleid Harvard

Het helpt niet dat de regering-Trump in 2018 de overheidsafdeling ontmantelde die het land moest voorbereiden op de volgende pandemie. 'Sinds de uitbraak van Covid-19 was er totaal geen bereidheid om te leren van andere landen', zegt Bump. 

Sociale catastrofe

Specialisten vrezen daarom dat de grootste economie ter wereld, die niet over universele gezondheidszorg beschikt, de komende weken en maanden compleet overrompeld wordt door de ziekte. Amerika heeft de strafste wetenschappers in huis, maar de gezondheidszorg is notoir inefficiënt, peperduur en ongelijk toegankelijk.

'Ons systeem is hier niet op voorbereid', zegt Parmet. 'Ziekenhuizen moeten zo slank mogelijk werken, wat goed is, maar niet in tijden van crisis. Omdat het systeem zo gefragmenteerd is, en omdat zovelen een degelijke ziekteverzekering ontberen, of onverzekerd zijn, zullen veel mensen bang zijn om zorg op te zoeken als ze die nodig hebben.'

De vrees leeft dat de coronacrisis behalve een ramp voor de gezondheid en de economie ook een sociale catastrofe wordt. Die zal de zwaksten in de samenleving zoals zo vaak het hardst treffen, zegt Bump. Arbeiders die moeten kiezen tussen werken in risicovolle omstandigheden, of thuisblijven zonder betaald ziekteverlof. Arme kinderen die voor twee maaltijden per dag afhankelijk zijn van hun school die dicht moet. 'Deze crisis legt bloot hoe dun het opvangnet is. Ze vergroot alle onderliggende ongelijkheden in de samenleving.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie