Kinderen vaccineren, een goed idee?

Zonder de inenting van minstens een deel van de minderjarigen lukt het niet om de groepsimmuniteit tegen Covid-19 te bereiken. ©AFP

In meerdere landen worden intussen ook 12-tot 15-jarigen tegen corona gevaccineerd. In ons land wordt die optie nog bestudeerd. Ook voor jongere kinderen wordt een spuitje overwogen. Jongeren kunnen mee een schild vormen tegen het virus, al is er zeker voor de jongsten nog twijfel of de risico's niet groter zijn dan de gezondheidswinst.

Eens de volwassen bevolking is gevaccineerd, gaat ons land ook de 16- en 17-jarigen prikken tegen het coronvirus. De Interministeriële Conferentie (ICM) van de ministers die in ons land bevoegd zijn voor zorg zette het licht afgelopen zaterdag op groen. De Hoge Gezondheidsraad, een onafhankelijk adviesorgaan dat de overheid bijstaat, buigt zich nu over de vraag of ook 12- tot 15-jarigen moeten worden ingeënt. Allicht volgt nadien de discussie of hetzelfde moet gebeuren bij wie nog jonger is.

In de Verenigde Staten zijn ze alvast begonnen met het inenten van 12- tot 15-jarigen met het vaccin van BioNTech-Pfizer. Ook het Europese geneesmiddelenbureau EMA heeft zijn fiat gegeven, maar het is aan de lidstaten om te beslissen wat ze met die aanbeveling doen. Onder meer Polen en Duitsland doen het al.

De essentie

  • Eens de volwassenen zijn gevaccineerd, krijgen ook de 16- en 17-jarigen in ons land een spuitje met een coronavaccin.
  • De Hoge Gezondheidsraad onderzoekt of ook wie jonger is ingeënt kan worden.
  • Alles hangt af van de klinische studies. Is het veilig, dan wordt het licht allicht op groen gezet.
  • De vaccinatie van jongeren moet wel volledig vrijblijvend worden aangeboden, menen experts.

Tegen ziektes als polio, mazelen, bof en rodehond worden kinderen al op jonge leeftijd ingeënt omdat ze er zwaar ziek van kunnen worden en er blijvende letsels aan overhouden. Bij corona liggen de kaarten anders, want zeker de jongsten die besmet geraken, kennen doorgaans een asymptomatisch verloop. Tijdens de eerste coronagolf was slechts 1,6 procent van de covidpatiënten die moesten worden opgenomen in het ziekenhuis minderjarig, blijkt uit een studie van het wetenschappelijk instituut Sciensano. Bovendien moesten ze veel minder lang in het ziekenhuis blijven. Van de 25.000 coronadoden in ons land waren er slechts 12 jonger dan 24 jaar.

Groepsimmuniteit

‘Voor kinderen zou je kunnen zeggen dat ze zwaarder ziek worden van de griep of van RSV (respiratory syncytial virus, een luchtwegeninfectie, red.) dan van het coronavirus’, zegt de vaccinologe Isabel Leroux-Roels (UGent). ‘Toch ben ik, als uit studies blijkt dat het volkomen veilig is bij hen, voorstander om de 12- tot 15-jarigen te vaccineren en al zeker de mensen met een risicoprofiel. Het is een groep die relatief veel sociale contacten heeft en waarin veel infecties plaatsvinden. Al is een zwaar verloop zeldzaam, je beschermt toch die gevallen die anders zwaar ziek zouden worden.’

Bovendien zeggen ziekenhuisopnames niet alles. Ook wie een mild ziekteverloop kende, kan nog lang nadelen van een besmetting ondervinden. Het gaat onder meer over long covid, waarbij lange tijd symptomen als vermoeidheid, kortademigheid en hoofdpijn blijven opduiken, en waar ook kinderen het slachtoffer van kunnen worden. In zeer zeldzame gevallen worden kinderen na een corona-infectie getroffen door het PIMS-syndroom, een ontstekingsziekte die lijkt op de ziekte van Kawasaki en waardoor ze op intensieve zorgen kunnen belanden. De hoop is dat een vaccinatie hen daartegen kan beschermen.

Al is een zwaar verloop zeldzaam, je beschermt toch die gevallen die anders zwaar ziek zouden worden.
Isabel Leroux-Roels
Vaccinologe UGent

Ook de viroloog Steven Van Gucht, verbonden aan Sciensano, is voorstander van het inenten van jongeren. ‘Als we wie ouder is dan 12 jaar de kans geven zich te vaccineren, wordt het gemakkelijker om tot groepsimmuniteit te komen.’ Dat betekent dat zo veel mensen tegen een infectieverwekker zijn beschermd dat die zich niet of nog maar moeilijk kan verspreiden. Aanvankelijk werd de drempel daarvoor op 70 procent van de bevolking gelegd, al is die door de komst van besmettelijkere varianten intussen verschoven naar 80 procent of meer.

Ongeveer 22 procent van de bevolking is minderjarig. Zonder de vaccinatie van minstens een deel van de minderjarigen kunnen we die 80-procentdrempel nooit halen. Het is een kwestie van altruïsme. Zeker bij wie ouder is of zwaar ziek is, werken de inentingen niet altijd even goed. Als het coronavirus bij jongeren in hoge mate blijft circuleren, bijvoorbeeld via de scholen, wordt de kans groter dat zij bijvoorbeeld een verzwakte grootouder aansteken.

Veiligheid staat voorop

Minderjarigen worden zo mee een schild tegen corona, al kan dat enkel als de vaccins veilig genoeg blijken. Uit een studie met 2.260 jongeren tussen 12 en 15 jaar bleek BioNTech-Pfizer 100 procent doeltreffend in het voorkomen van symptomen en waren er nauwelijks bijwerkingen. Alleen is zo’n studie te klein om zeer zeldzame bijwerkingen, die bijvoorbeeld bij slechts 1 op de 10.000 gevaccineerden voorkomen, op te sporen. Denk aan de tromboseproblemen bij AstraZeneca, die optreden bij 1 op de 100.000 gevaccineerden en waar meerdere mensen aan stierven. Dat probleem dook niet op tijdens de klinische proeven, maar leidde onder meer in ons land wel tot de beslissing om het middel niet meer te geven aan wie jonger is dan 41 jaar.

275
myocarditis
In Israël kwamen 275 meldingen van myocarditis, een zeldzame ontsteking van de hartspier, voor op meer dan 5 miljoen gevaccineerden. Vooral jonge mannen lijken kwetsbaar.

Ook met het BioNTech-Pfizer-vaccin is zo'n scenario niet helemaal uitgesloten. Israël, waar de vaccinatiecampagne al heel ver gevorderd is, ziet aanwijzingen voor een mogelijk verband tussen een volledige inenting en een zeer zeldzame ontsteking van de hartspier die vooral bij jonge mannen optreedt. Er kwamen 275 meldingen van myocarditis voor op meer dan 5 miljoen gevaccineerden. Zo’n ontsteking is haast nooit ernstig en zou voor volwassenen nooit tot het stopzetten van de campagne leiden, maar gezien de jonge leeftijd van de patiënten en het lage risico op een ernstig coronaverloop wordt er toch met enige bezorgdheid naar gekeken. Voor ons land wordt het dus zaak de campagnes bij jongeren in andere landen goed op te volgen.

Vrijwillige vaccinatie

Zowel Leroux-Roels als Van Gucht benadrukt dat de vaccinatie van minderjarigen geheel vrijblijvend moet worden aangeboden. ‘Bij volwassenen is het ook vrijwillig, maar er is toch grote sociale druk en bijvoorbeeld voor wie wil reizen, zijn aan de beslissing over een vaccinatie gevolgen verbonden’, zegt Van Gucht. ‘Ik denk wel dat veel jongeren hier zelf vragende partij voor zullen zijn, bijvoorbeeld om bij te dragen tot een extra bescherming voor hun grootouders.’

Ik denk dat veel jongeren zelf vragende partij voor vaccinatie zullen zijn, ook om bij te dragen tot een extra bescherming voor hun grootouders.
Steven Van Gucht
Viroloog Sciensano

Voor de allerjongsten is er nog geen duidelijkheid. Momenteel lopen onderzoeken naar de werking en de veiligheid van de BioNTech-Pfizer- en Moderna-vaccins bij wie jonger is dan twaalf jaar. Het vaccin wordt zelfs getest bij baby’s vanaf zes maanden. ‘We zien nu veel uitbraken in lagere scholen, waardoor ik me nog kan voorstellen dat het vaccin kan worden ingezet bij wie ouder is dan zes jaar als bewezen is dat het veilig is. Maar daarvoor zijn er op korte termijn sowieso geen plannen. Een vaccinatie van baby’s en peuters lijkt me, gezien het zeer lage risico dat ze lopen, dan weer onwaarschijnlijk', zegt Leroux-Roels.

Rest de vraag hoe ethisch het is dat het Westen minderjarigen inent, terwijl veel landen nog altijd geen vaccins hebben om ouderen en risicopatiënten in te spuiten. Verschillende experten roepen op om hen voorrang te geven, uit menselijkheid maar ook uit welbegrepen eigenbelang. Zo lang het virus zich massaal kan verspreiden in armere landen, is er een groter risico dat gevaarlijke varianten ontstaan die aan de vaccins kunnen ontsnappen. Het politieke draagvlak daarvoor lijkt echter onbestaande.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie