Meer testen, maar niet genoeg om virus bij te benen

België hoopt met sneltests besmettingsclusters in bedrijven en scholen op te sporen. ©AFP

De overheid schakelt terug in haar ambitie om zo breed mogelijk te testen op het coronavirus. 'Het heeft geen zin als het vijf dagen duurt voor de labo's de resultaten doorsturen.'

'De minst lelijke oplossing.' Zo omschrijft viroloog Steven Van Gucht het besluit van de overheid om in onze samenleving anders te testen. Dat komt paradoxaal over nadat de mantra maanden was geweest om zo veel mogelijk te testen. Nu is beslist dat mensen die terugkeren uit landen met een intense viruscirculatie of die nauw contact hadden met een besmet persoon zich tot 15 november niet meer kunnen laten testen.

De prioriteit verschuift naar mensen met covidsymptomen en massabesmettingen in scholen, bedrijven, ziekenhuizen of rusthuizen. Ook komt er een preventieve screening van mensen die worden opgenomen in rust- en ziekenhuizen of in andere zorg en van het zorgpersoneel.

Een mix van tests op komst

De taskforce voor de teststrategie vergadert woensdagavond over de integratie van een nieuwe testtechnologie als aanvulling op de pcr-test. Die test op virusdeeltjes in de neus of de keel om na te gaan of iemand besmet is met het coronavirus. Een andere techniek, de snelle antigeentest, checkt of je besmettelijk bent. Het voordeel van die test is dat hij werkt als een soort zwangerschapstest die binnen een kwartier resultaat geeft en waarvoor geen labo nodig is. Het nadeel is dat het iets minder gevoelig is, waardoor het risico bestaat dat mensen met een lage dosis virus niet opgemerkt worden. Een andere methode is de speekseltest in plaats van de pijnlijkere neus- of keelwisser, waarop de pcr- of antigeentechnologie kan worden toegepast.

De taskforce onder leiding van professor Herman Goossens zal kijken op hoe het best getest wordt. De Risk Assessment Group, een vehikel dat de overheid assisteert in de gezondheidscrisis, bracht op 12 oktober een een advies uit. De snelle antigeentest wordt geduid als een veelbelovende aanvulling op de pcr-testen, maar eerder in scholen en bedrijven. 'Op plaatsen met veel kwetsbare mensen is er een risico dat je een besmettelijk persoon mist, wat een potentiële tijdbom is', zegt Paul Pardon, lid van de taskforce. Ook bij de speekseltesten is voorbehoud gepast. 'Het gebruik wordt alleen aanbevolen bij herhaaldelijke, minstens wekelijkse screening bij volwassenen zonder symptomen, zoals het personeel in woon-zorgcentra.' De experts schetsen in het advies een tiental situaties of patiënten en welke test het best wordt gebruikt, met eventuele alternatieven.

Hoe valt dat te rijmen met wat al die tijd is gezegd? De strategie van speuren naar het virus door breed te testen en contactopsporing te doen gaat op bij een bescheiden circulatie van het virus. Er wordt gespeurd naar elke genster om elke mogelijke brandhaard plat te slaan. Maar die strategie werkt niet als het virus overal zit, zoals nu. Het vizier wordt daarom gericht op mensen met symptomen en risicogroepen. Van Gucht: 'Wie besmet is, moet snel in quarantaine en vervolgens hun contacten. Dat verandert niet. Er wordt aan hoogrisicocontacten gevraagd langer in quarantaine te blijven, tien in plaats van zeven dagen.'

Volgens Paul Pardon, de chef-dokter van de federale overheid, wordt nog te weinig in de verf gezet hoe cruciaal een quarantaine is. 'Als iedereen zich daar netjes aan houdt, wordt de epidemie alle wind uit de zeilen genomen. Alle inspanningen voor extra testcapaciteit hebben enkel zin als mensen zich aan de corona- en quarantaineregels houden. Anders blijft het virus zuurstof krijgen.'

Vier à vijf dagen wachten

Van Gucht geeft toe dat een stuk van de corona-ijsberg - mensen die niet ziek maar mogelijk besmettelijk zijn - weer onder de waterlijn verdwijnt. Dat houdt risico's in. 'Maar huisartsen en labo's worden overspoeld, waardoor het tot vier à vijf dagen duurt voor de testresultaten komen. Dat moet binnen 24 uur om het virus bij het nekvel te grijpen.' De afweging is gemaakt de controle te herwinnen via een verkleinde frontlijn, om het offensief in te zetten als de labo's en dokterspraktijken weer volgen.'

Huisartsen en labo's worden overspoeld, waardoor het tot vijf dagen duurt voor de testresultaten er zijn. Dat moet binnen 24 uur om het virus bij het nekvel te grijpen.
Steven Van Gucht
Viroloog Sciensano

Er wordt niet minder getest. België zit in de Europese top drie voor testen. Maar door de explosie van de pandemie volgt de groeiende testcapaciteit niet. Ging het in maart nog om 4.000 tests per dag, dan zijn dat nu 70.000 en moet dat eind dit jaar naar 100.000', zegt coronacommissaris Pedro Facon. Bovendien moet de testcapaciteit omhoog door de integratie van sneltests (zie inzet). De federale overheid heeft een half miljoen snelle antigeentesten besteld. De Vlaamse regering staat op het punt hetzelfde te doen.

De ingebruikname is niet voor de eerstkomende weken. De bedoeling is een en ander te stroomlijnen en een algemene teststrategie te bepalen voor bedrijven, huisartsen, ziekenhuizen en woon-zorgcentra de sneltests beginnen te bestellen, en om te vermijden dat chaos ontstaat over wie ze wanneer gebruikt.

Mensen met symptomen zijn goed voor 58 procent van de testen. 38 procent van de testen wordt afgenomen bij hoogrisicocontacten. De rest zijn onder anderen terugkerende toeristen, atleten en artiesten uit de culturele sector. Door de gewijzigde aanpak kunnen volgens professor Herman Goossens, de voorzitter van de taskforce die zich buigt over de testaanpak, 20.000 tests verschoven worden naar de prioritaire groepen.

58 procent
testen
Mensen met symptomen zijn goed voor 58 procent van de testen. 38 procent van de testen wordt afgenomen bij hoogrisicocontacten. De rest zijn onder anderen terugkerende toeristen, atleten en artiesten uit de culturele sector.

Dat atleten en artiesten nog altijd getest worden, vindt Goossens onverantwoord. Het profvoetbal denkt daar anders over. 'Het gaat om 1.000 testen per week op een totaal van honderdduizenden. We werken samen met een labo dat alle testen van klanten, ziekenhuizen en huisartsen binnen 24 uur doorstuurt. We krijgen geen enkele voorkeursbehandeling', zegt Stijn Van Bever van de Pro League, de koepel boven de profclubs.

Twee stromen

De wijziging in teststrategie heeft gevolgen verderop in de keten. Er waren tot nu twee stromen, met zieke mensen die bij de huisarts moesten aankloppen en de rest die de testdorpen en triagecentra opzocht. Die worden nu ingeschakeld om stalen af te nemen van mensen met symptomen. Ook de corona-app wordt aangepast. Mensen die in contact kwamen met een besmet persoon zullen de boodschap krijgen dat ze in quarantaine moeten, in plaats van een activatiecode om zich te laten testen. Zowel Goossens als minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) stopt niet weg dat dat niet hun keuze is, maar dat ze niet anders konden om een totale systeemcrash te vermijden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie