analyse

Ondersterfte na weken van oversterfte

Een lijkwagen wordt ontsmet na de crematie van een coronadode in Wilrijk. ©DIRK WAEM/BELGA

Voor het eerst sinds de uitbraak van het coronavirus stierven in België minder mensen dan verwacht.

In totaal, met de Covid-doden inbegrepen, overleden in de week van 11 tot 17 mei 1.993 mensen in plaats van de verwachte 2.034. Periodes van ondersterfte treden wel vaker op na zware epidemieën.

In de week tot 17 mei stierven volgens de voorlopige cijfers in België 2 procent minder mensen dan verwacht.

Het aantal sterfgevallen door alle oorzaken wordt al jaren gemonitord. Daardoor is tamelijk precies in te schatten hoeveel mensen in een normale week in die periode van het jaar zouden sterven.

In de zomer ligt het verwachte aantal sterfgevallen bijvoorbeeld lager dan in de winter, als er geen hittegolven zijn tenminste. De laatste weken telden we in België, net als in veel andere landen, veel meer doden dan normaal voor de tijd van het jaar door het coronavirus. Dat noemt men oversterfte.

Hittegolven

Midden mei stierven voor het eerst minder mensen per week dan verwacht op basis van de statistieken: ondersterfte dus. De ondersterfte is procentueel gezien het duidelijkst in Brussel, waar 3,6 procent minder mensen overleden dan verwacht. In Wallonië is er nog geen ondersterfte, daar overleden ongeveer evenveel mensen als normaal.

In Bergen en Brussel, arrondissementen die sinds het begin van de epidemie heel erg getroffen zijn door Covid-19, trad in de week van 11 tot 17 mei ondersterfte op. In Hasselt, ook een van de meest getroffen arrondissementen, stierven wel nog altijd meer mensen dan normaal.

Bron: Statbel

Na een periode van oversterfte volgt vaak een periode met duidelijk minder overlijdens dan normaal. Epidemiologen noemen dat het oogsteffect. Covid-19 heeft vooral slachtoffers gemaakt bij de oudere bevolking die al andere aandoeningen had, zoals long- of hartziektes. Die mensen zouden waarschijnlijk binnenkort aan die ziektes overleden zijn, maar stierven door het coronavirus vroeger.

Het valt af te wachten of de ondersterfte zich zal doorzetten in de komende weken. Volgens viroloog Steven Van Gucht kan er deze zomer een versterkend effect zijn van de voorspelde hittegolven. Veel mensen die risico lopen bij hitte kunnen ook complicaties ondervinden bij een besmetting met het coronavirus. Dat zijn ouderen en mensen met aandoeningen aan de longen of het hart, of met diabetes of obesitas.

Balans van de eerste golf

Sciensano maakt in zijn rapport al een voorlopige balans op van sterfte door Covid-19. Het wetenschappelijk adviescentrum concludeert dat de rapportage van de Covid-19-sterfgevallen de laatste weken volledig was. De oversterfte door 'andere oorzaken' einde maart en begin april, houdt waarschijnlijk direct of indirect verband met de Covid-19-epidemie. Vanaf einde april is in België sprake van een significante ondersterfte door alle andere oorzaken dan het coronavirus.

Sciensano monitort al jaren de doden door griepepidemieën. Door het coronavirus stierven tot nu in België 8.127 extra mensen (oversterfte). Het grootste aantal extra doden dat een griepepidemie tot nu veroorzaakte was 4.012, in de winter van 2014-2015.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie