Overheid bereidt derde prik voor, al is er onduidelijkheid over noodzaak

Voor een eventuele derde prik zou minder vaak een beroep worden gedaan op vaccinatiecentra. ©REUTERS

Hoewel nog altijd twijfel over het nut ervan bestaat, is de overheid onder het motto better safe than sorry begonnen aan de voorbereidingen voor het zetten van een boostershot van de coronavaccins vanaf december.

Nu de Belgische vaccinatiecampagne tegen het coronavirus almaar meer aan vaart wint, is de taskforce vaccinatie op de achtergrond bezig met de voorbereiding van de volgende etappe. Experts zoeken uit of het noodzakelijk is om gevaccineerden komende winter een extra dosis met een coronavaccin te geven. Dirk Ramaekers, hoofd van de vaccinatietaskforce, verklaarde afgelopen weekend in Het Laatste Nieuws dat de voorbereidingen om zo’n extra prik te kunnen geven volop aan de gang zijn.

De essentie

  • De taskforce vaccinatie is de logistieke voorbereiding voor een eventuele derde prik aan het uitwerken.
  • Die derde prik zou kunnen in december, al is er nog wetenschappelijke discussie over de noodzaak.
  • het is nog onduidelijk hoelang vaccins blijven beschermen.
  • Ook varianten kunnen de werking van de huidige generatie vaccins verminderen.

Of zo’n snelle derde dosis echt nodig zal zijn, is nog voer voor wetenschappelijk debat. Indien wel, gaat dat opnieuw gepaard met een hele logistieke operatie. Veel vaccinatiecentra zijn nu ondergebracht in sport- of evenementenhallen. Het is de bedoeling die opnieuw voor hun oorspronkelijke doel te gebruiken als de huidige vaccinatiecampagne afgelopen is. Een werkgroep onder leiding van professor huisartsengeneeskunde Jan De Maeseneer moet daarom op zoek naar alternatieven.

De bedoeling is de eventuele boosterprik eerder door huisartsen, apothekers of op de werkvloer te laten zetten. Zeker als alleen ouderen en risicopatiënten, die het kwetsbaarst zijn voor het coronavirus, zo'n inenting nodig zouden hebben, moet dat lukken via die kanalen die nu al worden gebruikt om het griepvaccin te verdelen. Als opnieuw grote delen van de bevolking moeten worden gevaccineerd, wordt het onvermijdelijk om behalve via die geijkte kanalen opnieuw spuitjes te zetten in minstens één à twee vaccinatiecentra per provincie.

Onduidelijkheid over duur bescherming

Over een echte noodzaak van een snelle boostershot is er nog altijd onduidelijkheid. De Hoge Gezondheidsraad, het wetenschappelijke adviesorgaan dat de overheid bijstaat in de vaccinatiecampagne, legt momenteel de beschikbare wetenschappelijke data bijeen. Op basis daarvan moet de politiek beslissen of zo’n bijkomende vaccinatie nodig is, voor wie en op welk moment.

Een extra shot zal allicht nodig zijn, maar de vraag is wanneer.
Steven Van Gucht
Viroloog

Een eerste onduidelijkheid is er over de mate waarin de eerste twee dosissen van BioNTech-Pfizer, Moderna of AstraZeneca of de enkele dosis van Johnson & Johnson op de lange termijn bescherming blijven bieden. Die eerste vaccins worden sinds december op grote schaal ingezet, die twee laatste zijn zelfs nog minder lang in gebruik. De bescherming neemt af doorheen de tijd, al is de vraag hoe snel dat gaat. En of de bescherming sneller afneemt bij ouderen, wier afweersysteem doorgaans minder sterk is.

‘Een extra shot zal allicht nodig zijn, maar de vraag is wanneer. Bij het vaccin tegen de gele koorts biedt het vaccin levenslang voldoende bescherming, bij rabiës is dat ongeveer tien jaar. De vraag hoelang dat bij corona zal zijn, is nu gewoon nog niet te beantwoorden’, zegt viroloog Steven Van Gucht, verbonden aan het wetenschappelijk instituut Sciensano.

Varianten

Een tweede onduidelijkheid is er over de varianten. Onderzoek toont aan dat de vaccins iets minder doeltreffend zijn tegen de Zuid-Afrikaanse en de Braziliaanse variant, eenzelfde vrees is er over de Indische variant. Bij die eerste twee varianten blijken mensen iets vaker symptomen te krijgen, al blijken de vaccins nog altijd goed te beschermen tegen ernstige ziekte.

‘Op basis van proeven in het labo waren er zorgen om de bescherming, maar in het echte leven blijken de vaccins het tegen de nu bekende varianten beter te doen dan verwacht’, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen), lid van de taskforce vaccinatie.

Een eventuele bijkomende dosis in het Westen mag niet leiden tot een tragere vaccinatie in de derde wereld.
Pierre Van Damme
Vaccinoloog

Farmabedrijven werken aan een vaccinupdate die een nog betere bescherming tegen de varianten moeten bieden. Zowel BioNTech-Pfizer als Moderna kon op dat vlak al veelbelovende resultaten voorleggen. De Europese Commissie heeft ook al bestellingen lopen, zodat vanaf het najaar massaal bijkomende vaccins kunnen worden gezet. ‘Toch zullen we goed moeten nadenken of we die meteen gaan gebruiken’, zegt Van Damme. ‘Een eventuele bijkomende dosis in het Westen mag niet leiden tot een tragere vaccinatie in de derde wereld.’

Zolang er landen zijn waar slechts weinigen gevaccineerd zijn, kan het coronavirus er sterk blijven woekeren. Dat vergroot het risico op mutaties en dus ook op mutaties die het vaccin mogelijk kunnen omzeilen. ‘Als het Westen alleen zichzelf beschermt en armere landen achterblijven, dreigen we in een vicieuze cirkel te belanden. Het virus kan dan blijven muteren, waardoor wij telkens opnieuw een update zullen moeten geven. Daarom is het verstandiger om eerst te waken over een wereldwijde basisbescherming’, stelt Van Damme.

Van Gucht ziet het zo: ‘De voorbereidingen konden beter, maar toen de pandemie begon, kun je zeggen dat dit ons is overkomen. Nu kun je dat argument niet meer inroepen en moet je maken dat je klaarstaat om een bijkomende prik te geven als de werkzaamheid van het vaccin zou verminderen of er varianten opduiken waartegen het onvoldoende beschermt.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie