Overheid wil leren leven met het virus

©EPA

Met soepelere coronaregels verandert de overheid het geweer van schouder: leren leven met het virus is het motto. Maar omdat de beloofde totaalaanpak uitblijft, stelt premier Sophie Wilmès zich bloot aan kritiek.

Terwijl de coronacijfers stijgen, versoepelt de overheid de coronamaatregelen. De bubbel van vijf gaat op de schop, de regels voor feesten worden soepeler en de quarantaine korter. Het is op het eerste gezicht een paradoxale keuze. Toch zit er een strategie achter.

Tot nu probeerde de overheid het aantal coronabesmettingen tot een minimum te herleiden. Die aanpak ging woensdag tijdens de Nationale Veiligheidsraad, waarin de federale topministers en de minister-presidenten van de deelstaten zetelen, overboord. ‘We beginnen aan de fase van het risicobeheer’, zei premier Sophie Wilmès (MR) op de persconferentie achteraf.

Met strenge coronamaatregelen, zoals de bubbel van vijf, probeerde de overheid het virus zo veel mogelijk plat te slaan. In principe moet elk gezin sinds eind juli zijn contacten beperken tot dezelfde vijf mensen, maar een groot deel van de bevolking blijkt daar zijn voeten aan te vegen. Te streng en dus niet houdbaar, was de analyse. Hetzelfde met de mondmaskerplicht, waarbij mensen in het centrum van Gent of in Brussel ook ’s nachts een mondmasker moeten dragen. Of met de lange quarantaine van 14 dagen voor reizigers. Dat leidde tot coronamoeheid. De regels werden te weinig gevolgd en het coronavirus kon zich weer sneller verspreiden.

De nieuwe strategie betekent dat we een aantal besmettingen, opnames en doden aanvaarden, maar proberen te vermijden dat de situatie ontspoort zoals in het voorjaar.

Ontsporing vermijden

De Nationale Veiligheidsraad verandert het geweer nu van schouder. ‘We proberen geleidelijk terug te keren naar een zo normaal mogelijke situatie terwijl het virus hier nog is’, zei Wilmès. Ze had het over een langetermijnstrategie, waarbij we met het virus moeten leren te leven. De focus ligt niet langer op het terugdringen van het aantal coronabesmettingen, maar op het controleren van de situatie in de ziekenhuizen. Dat betekent dat we een zeker aantal besmettingen, opnames en doden aanvaarden, maar proberen te vermijden dat de situatie ontspoort zoals in het voorjaar.

De regels worden versoepeld in de hoop dat meer mensen er zich dan aan houden. Toch zit een terugkeer naar normaal er nog niet in. Aan de lokale besturen die een algemene mondmaskerplicht invoerden, wordt gevraagd die verplichting terug te draaien. Mondkapjes blijven wel de norm waar afstand houden niet mogelijk is. De quarantaine voor reizigers wordt ingekort, maar blijft bestaan.

De overheid rekent op de burgerzin van de Belg. De hoop is dat mensen het belang inzien van het beperken van hun contacten.

Inperken contacten

Ook blijft de overheid aanmoedigen het aantal contacten te beperken. Elke Belg wordt gevraagd maximaal met vijf mensen per maand nauw contact te hebben. Dat is soepeler dan de bubbel van vijf, maar voor velen nog altijd een beperkt aantal. Maar, stelde Wilmès, daarnaast mogen we zien wie we willen als we de afstandsregels respecteren of een mondmasker dragen als dat niet kan.

Anders dan met de bubbel van vijf is het nieuwe referentiecijfer geen juridische verplichting. Al was de bubbel alleen op papier zo’n verplichting, want in de praktijk kon niemand dat controleren. De overheid rekent op de burgerzin van de Belg. De hoop is dat mensen het belang inzien van het beperken van hun contacten, zoals in de Scandinavische landen haast vanzelf gebeurt. De vraag is of een persconferentie volstaat om die mentaliteitswijzing bij de bevolking te realiseren.

Nog geen kleurcodes

Aanvankelijk was het de bedoeling op de Nationale Veiligheidsraad een totaalaanpak te presenteren. Er zouden versoepelingen komen, maar ook een systeem van kleurcodes. Afhankelijk van de verspreiding van het coronavirus in de samenleving zouden de maatregelen soepeler of strenger zijn, zoals dat in Ierland of Duitsland het geval is. De experten van Celeval, die de Nationale Veiligheidsraad voorbereiden, hadden het raamwerk klaar. Als het aantal ziekenhuisopnames boven een bepaald niveau stijgt, zou de bevolking gevraagd worden de contacten te beperken van vijf tot drie of zelfs één persoon. De kleurcode zou ook een impact hebben op het aantal mensen dat kan bijeenkomen, bijvoorbeeld in een feestzaal of op een evenement.

De Nationale Veiligheidsraad besloot dat advies voorlopig niet uit te voeren. Niet omdat de ministers het ermee oneens zijn, maar omdat de kleurcodes moeten worden afgestemd op de regionale protocollen voor het onderwijs, sportwedstrijden en cultuur. 'Er was een raamwerk, maar het was nog onvoldoende uitgewerkt en daarom nog niet presenteerbaar', klinkt het in politieke kringen. Daarom wordt aan Celeval en het wetenschappelijk instituut Sciensano gevraagd de kleurcodes - Wilmès sprak over een epidemiebarometer - verder uit te werken. In de loop van oktober zou die worden ingevoerd.

Omdat de versoepelingen worden doorgevoerd zonder de epidemiebarometer botst de Nationale Veiligheidsraad op zware kritiek. Niet voor het eerst, want Wilmès en co. kregen al vaker te horen dat ze onder de verwachtingen blijven. Nu het aantal bevestigde coronagevallen is opgelopen tot gemiddeld 1.374 per dag is die kritiek er zeker. De cijfers plaatsen ons bij de zwaarder getroffen landen in Europa. De stijgende besmettingsgraad vertaalt zich in een oplopend aantal ziekenhuisopnames - gemiddeld 53 per dag - en uiteindelijk ook sterfgevallen, nu een drietal per dag.

De werkgeversorganisaties tonen zich tevreden met de aanpak, want het neemt de huidige onzekerheid weg.

Stijgende cijfers

De vrees is dat we net als in het voorjaar op weg zijn naar een run op onze ziekenhuizen en een onvermijdelijke lockdown. Maar de situatie is niet zomaar te vergelijken, zegt nationaal coronabestrijder Steven Van Gucht van Sciensano. Toen het virus tijdens de eerst golf op zijn sterkst kon circuleren in een vrije samenleving zonder coronaregels verdubbelde het aantal ziekenhuisopnames elke drie dagen. ‘Het huidige tempo is een verdubbeling om de tien dagen. Dat is een flink pak trager, dankzij de maatregelen en de manier waarop we ons gedragen.’

De Nationale Veiligheidsraad hoopt dat de huidige maatregelen volstaan om de stijging van het virus te beperken. Met de barometer komt er een systeem dat de verspreiding van het virus kan afremmen. De werkgeversorganisaties toonden zich tevreden met die aanpak, want die neemt de huidige onzekerheid weg, waarbij het onduidelijk was wat de Veiligheidsraad zou beslissen.

Maar veel virologen houden hun hart vast. Ze vinden dat de overheid de bevolking het signaal geeft dat de regels niet meer van belang zijn. ‘Het kan vlug verkeerd gaan’, zei Marc Van Ranst, viroloog aan de KU Leuven. ‘De druk op de ziekenhuizen zal snel toenemen als we niets doen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie