Oxford-Belg: 'Nu bewijzen dat vaccin echt beschermt'

Bruno Holthof: 'We zijn in gesprek met de Britse overheid om gevaccineerde vrijwilligers actief te mogen blootstellen aan het virus.' ©Patrick De Roo/ID

'We zitten nog altijd op schema om tegen de winter een miljard dosissen van het coronavaccin af te leveren.' Dat zegt Bruno Holthof, de grote baas van het universitaire ziekenhuis in Oxford, als reactie op de bemoedigende testresultaten voor het experimentele Oxford-vaccin.

Het medische tijdschrift The Lancet publiceerde maandag de bemoedigende resultaten van een studie naar een proefvaccin van de universiteit van Oxford en het farmabedrijf AstraZeneca. Naar de uitkomst, die volgens de regels van de kunst gecontroleerd werd door wetenschappers, keek de wereld reikhalzend uit.

Het Jenner Institute, een gespecialiseerde vaccinafdeling van de Britse Oxford-universiteit, is een van de frontrunners in de mondiale race naar een vaccin. De Belg Bruno Holthof zit mee in de cockpit. Hij is in Oxford CEO van een van de beste ziekenhuiscampussen ter wereld, de Oxford University Hospitals.

De ingeënte proefpersonen maakten binnen 14 dagen witte bloedcellen, T-cellen, aan. Die zijn belangrijk omdat ze het virus actief kunnen aanvallen en uitschakelen. Na 28 dagen bleken ook antilichamen aanwezig, eiwitten die het virus neutraliseren.
Bruno Holthof
CEO Oxford University Hospitals

Bruno Holthof: 'De studie toont duidelijk aan dat er immuunrespons is. De ingeënte proefpersonen - de hele studie omvatte 1.077 mensen - maakten binnen 14 dagen witte bloedcellen, T-cellen, aan. Die zijn belangrijk omdat ze het virus actief kunnen aanvallen. Na 28 dagen bleken ook antilichamen aanwezig, eiwitten die het virus neutraliseren. Bovendien vielen de bijwerkingen mee. Sommige proefpersonen kregen hoofdpijn of koorts, maar alle klachten waren met paracetamol te verhelpen.'

De race naar het vaccin

De zoektocht naar een coronavaccin moet tien keer sneller dan normaal lopen. Welke van de 205 die nu in ontwikkeling is zal het halen? De Tijd volgt de wedloop op de voet in dit interactief overzicht.

Hoe ver staan we nu nog van een echt vaccin?

Holthof: 'De nieuwe resultaten maken duidelijk dat er een stevige immuunrespons is. Bij de dierproeven hebben we duidelijk bewezen dat het vaccin de dieren beschermt tegen het coronavirus. Nu komt het erop aan hetzelfde effect, dat het vaccin hen ook effectief beschermt bij blootstelling aan het virus, te bewijzen bij mensen. Daarvoor zullen nu bijna 50.000 mensen op grote schaal getest worden.'

Wat gebeurt er nu?

Holthof: 'De bedoeling was te testen op 15.000 mensen in het Verenigd Koninkrijk, Brazilië en Zuid-Afrika. Maar het virus is in het Verenigd Koninkrijk niet meer voldoende in circulatie, waardoor tests er nu geen zin hebben. De proeven in Zuid-Afrika en Brazilië, waar de epidemie wel nog aan het pieken is, gaan gewoon door.'

Je hebt echt grote groepen mensen nodig in een omgeving waar het virus circuleert omdat je als onderzoeker het signaal moet kunnen oppikken.
Bruno Holthof
CEO Oxford University Hospitals

'Je hebt echt grote groepen mensen nodig in een omgeving waar het virus circuleert omdat je als onderzoeker het signaal moet kunnen oppikken. Daarmee bedoel ik dat je betrouwbaar moet kunnen vaststellen dat het vaccin doet wat het moet doen: mensen beschermen die het toegediend kregen. AstraZeneca bereidt zich voor om het vaccin te testen op 30.000 mensen in de VS.'

Er is ook sprake van een uitdagingsproef. Wat is dat precies?

Holthof: 'Het komt erop neer dat je gevaccineerde vrijwilligers - een paar tientallen mensen volstaat - bewust blootstelt aan het virus. Dat doen we ook bij dierproeven. We wachten niet tot de dieren toevallig in aanraking komen met andere besmette dieren. Het idee is nu niet te wachten tot mensen in aanraking komen met het coronavirus door actief te zijn in de samenleving. Dan kan het best lang duren voor we er duidelijk zicht op hebben. Een kleine groep gecontroleerd testen door mensen het virus als het ware toe te dienen, levert uiteraard veel sneller resultaat op.'

In principe zijn proeven met bewuste blootstelling aan het virus enkel toegelaten als er een werkende behandeling bestaat. Intussen hebben studies uitgewezen dat dexamethason (een corticosteroïde) en ook het antivirale middel remdesivir effect hebben.
Bruno Holthof
CEO Oxford University Hospitals

'In principe zijn 'active challenges' enkel toegelaten als een werkende behandeling bestaat. Intussen hebben studies uitgewezen dat dexamethason (een corticosteroïde) en ook het antivirale middel remdesivir effect hebben. Maar natuurlijk komen er de nodige ethische vragen bij kijken. Daarover zijn we in gesprek met de Britse overheid, met het idee tegen september mogelijk de eerste uitdagingsproeven op te starten.'

Wanneer denkt u te landen?

Holthof: 'Als alles volgens plan blijft lopen, denken we het eerste miljard dosissen vaccin tegen de winter af te leveren. AstraZeneca heeft al akkoorden om 2 miljard vaccins te produceren. Er zijn contracten met het VK, de VS en Europe's Inclusive Vaccine Alliance (daarin zitten Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland, red.).'

'Daarnaast zijn er deals met twee internationale vaccinorganisaties, die mee gefinancierd worden door het Amerikaanse filantropenkoppel Bill en Melinda Gates: CEPI (de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, red.) en de vaccincoalitie GAVI. Die focust vooral op de lage-inkomenslanden. De bedoeling is dat die vaccincoalities concreet uitwerken hoe de vaccins verdeeld worden, dus vooral afspreken wie prioriteit krijgt om ingeënt te worden. Denk aan ouderen of mensen met verhoogd risico.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie