interview

Roland Duchâtelet: 'De files zullen grotendeels oplossen'

Roland Duchâtelet: 'Ik zie niet in waarom we luchtvaartmaatschappijen moeten redden, ook Brussels Airlines niet.' ©siska vandecasteele

Ondernemer, investeerder, ex-politicus, vrijdenker, dwarsligger. Dat laatste blijkt Roland Duchâtelet ook nu te zijn, in zijn remedies om uit het coronadal te klimmen. ‘Op een iPhone van 1.000 euro kan je gerust 1.000 euro belasting heffen.’

Afstand houden, hè. Ik ben 73, ik behoor tot de risicogroep.’ Roland Duchâtelet gaat ons voor door een leeg Hof van Stayen, een seminariecentrum aan de rand van Sint-Truiden. Het complex maakt deel uit van het vastgoed rond het stadion van STVV, de voetbalclub waar de ondernemer-investeerder ooit eigenaar van was. 

Bio Roland Duchâtelet

> Burgerlijk ingenieur (KU Leuven).

> Richtte in 1990 Melexis op, de ontwikkelaar van digitale sensoren, en later X-Fab, de producent van chips, samen met Françoise Chombar (CEO Melexis) en haar echtgenoot Rudi De Winter (CEO X-Fab). Beide bedrijven zijn beursgenoteerd.

> Is aandeelhouder van een reeks andere bedrijven, waaronder het callcenter Callexcell en het digitaalopleidingsinstituut Nacademy.

> Kreeg brede bekendheid door de oprichting van de politieke beweging Vivant in 1997. Die ging in 2004 op in Open VLD. Tussen 2007 en 2010 zetelde hij voor die partij in de Senaat.

> Investeert sinds 2004 in voetbalclubs (STVV, Standard Luik, het Engelse Charlton, het Hongaarse Újpest, het Duitse Jena en het Spaanse Alcoron), maar kwam daar teleurgesteld van terug.

Hoewel Duchâtelet bij het grote publiek vooral als voetbalinvesteerder bekendheid verwierf, is hij in de eerste plaats de hoofdaandeelhouder van en de ondernemer achter de beursgenoteerde chipbedrijven Melexis en X-Fab, die vooral de autosector als afnemer hebben. Samen met de CEO’s van beide bedrijven, Françoise Chombar en haar echtgenoot Rudi De Winter, vormt hij een triumviraat dat al dertig jaar aan een techimperium bouwt. Dat heeft Duchâtelet geen windeieren gelegd, getuige zijn vermogen van naar schatting meer dan 1 miljard euro.

Die centen ziet hij vooral als breekijzer om dingen gedaan te krijgen en zijn ideeën, die vaak breed economisch-maatschappelijk uitwaaieren, kracht bij te zetten. De burgerlijk ingenieur richtte in 1997 de politieke beweging Vivant op - met het basisinkomen als kernidee - die later opging in Open VLD. Ook nu zou hij zijn eigenzinnige zelf niet zijn als hij niet zijn ideeën had om uit de coronacrisis te raken.

Hoe maken uw bedrijven deze crisis door? Zowel Melexis als X-Fab zag zijn omzet en winst de voorbije jaren dalen door de terugval in de autosector. Net nu het weer beter zou gaan, gooit het coronavirus roet in het eten. 

Roland Duchâtelet: ‘Het gaat nog redelijk goed, zoals u deze week aan de kwartaalcijfers van Melexis kon zien. Maar de toekomst is onvoorspelbaar. Het zal heel moeilijk worden om de gevolgen nauwkeurig in te schatten. We hebben alleszins voldoende financiële middelen om zelfs een heel zware crisis te overleven.’ 

‘Ik ben ook blij dat we in onze bedrijven tijdig de nodige coronamaatregelen hebben getroffen. Op 3 februari, nog voor er in België een besmetting was, zat ik al op de trein met een mondmasker. Omdat de virologen toen nog zeiden dat dat nutteloos was - (cynisch) in tegenstelling tot vandaag - lachte de kaartjesknipper mij uit. Om maar te zeggen: wie een beetje internationaal rondkeek, wist toen al dat er iets ernstigs op ons afkwam. Daarom hebben wij meteen regels uitgevaardigd om de 8.000 mensen in al onze vestigingen te beschermen. Een eerste minister moet bezorgd zijn om zijn burgers, een ondernemer om zijn werknemers. Welnu, niemand van onze mensen is in het bedrijf zelf besmet geraakt, alleen enkele die terugkeerden van vakantie. Daar ben ik fier op.’

Roland Duchâtelet: 'De wereld zal meer gesloten worden.' ©siska vandecasteele

‘Het heeft me ook kritisch gemaakt over hoe de gezondheidscrisis hier in België is aangepakt: de heisa over de mondmaskers, het tekort aan tests, de slechte communicatie. ‘Je moet banger zijn van de griep’, zei Marc Van Ranst eind januari nog. Ik heb hier echt het leiderschap en de politieke eenheid gemist die bijvoorbeeld Duitsland - met succes - wel heeft getoond.’

Globaal verkeer

Hoe ziet u de toekomst als het virus onder controle is?

Duchâtelet: ‘De wereld zal meer gesloten worden. Grenzen zullen nog een hele tijd dicht blijven. Ik verwacht dat grotere landen sterk op zichzelf terugplooien. Daar hoort ook het terughalen van een deel van de industrie uit China - re-shoring - bij. De internationale handel zal na enige tijd wel weer draaien, maar het zal nog even duren voor het wordt zoals voorheen. Nochtans is handel een garantie tegen oorlogen, want het maakt landen wederzijds afhankelijk van elkaar.’

‘Niet alleen het vrij verkeer van goederen, ook dat van mensen zal ingeperkt worden. De meeste Europese landen zullen immigratie te allen prijze willen blokkeren, uit schrik voor een nieuwe import van het virus, maar ook vanwege de economische crisis. Dat zou kunnen betekenen dat de bevolking in Europa daalt en onze vastgoedmarkt niet meer zal groeien.’

Zijn telewerk, afstandsonderwijs, videoconferencing en e-commerce nu ingeburgerd? Of keren we, zodra er een vaccin is, terug naar vroeger?

Duchâtelet: ‘Veel sectoren zullen definitief veranderd zijn. Luchtvaart is daar één van. Zelfs als er een vaccin is, zal er veel minder gevlogen worden. De hele wereld heeft geleerd dat veel vergaderingen efficiënter en goedkoper kunnen via videoconferencing. Daardoor schat ik dat de helft van alle businessvluchten vervalt. CEO’s - ook die bij Melexis en X-Fab - zullen de reisbudgetten de komende jaren heel kritisch tegen het licht houden. Algemene vergaderingen, raden van bestuur, gewone vergaderingen - ik schat de helft van alle businessmeetings - zullen via videoconferencing verlopen.’

Wie een auto kan kopen van 100.000 euro, kan daar makkelijk nog eens 100.000 euro belastingen op betalen. Daarin kan ik een heel eind meegaan met Groen of de PVDA.
Roland Duchâtelet

‘Als de zakenreizen met de helft terugvallen, is dat een ramp voor luchtvaartmaatschappijen, reisbureaus en hotels, die daar het gros van hun winsten boeken. Ik zie ook niet in waarom we luchtvaartmaatschappijen moeten redden, ook Brussels Airlines niet. Het vliegverkeer is - vanuit ecologisch standpunt - trouwens nooit behoorlijk belast geweest.’

‘Om dezelfde reden moeten we de pakjesdiensten, een gevolg van e-commerce, extra belasten. We hebben decennia geleden de bakker, de groenteboer, de brouwer en de melkboer die aan huis kwamen, afgeschaft en al hun waren samen in een supermarkt aangeboden omdat dat efficiënter was. En nu, in een tijd waarin ecologie en klimaat almaar belangrijker worden, worden onze straten vastgezet door bestelwagens die een kleedje komen leveren? Dat houdt ecologisch, noch economisch steek.’

Is het thuis- en telewerk een blijver?

Duchâtelet: ‘Iedereen ziet dat thuiswerken zoals het tijdens deze crisis gebeurt, niet houdbaar is. Onze woningen zijn daar niet voor geschikt, doordat we almaar kleiner wonen en geen apart bureau meer hebben. Ik verwacht wel veel van telewerk vanuit een coworkingkantoor in de buurt van je woning, zeker voor wie op meer dan 50 kilometer van zijn werk woont. Zo’n satellietkantoor bewaakt ook goed de scheiding tussen privé en werk. Enkele dagen per week op afstand werken en enkele dagen naar het hoofdkwartier, dat lijkt me een mooi evenwicht. Het fileprobleem in ons land zal, ook na de coronacrisis, grotendeels opgelost zijn en de luchtkwaliteit sterk verbeterd.’

Onderwijs

Ziet u ook overheidsdiensten veranderen?

Duchâtelet: ‘Veel overheidsdiensten zitten nog grotendeels in het pre-internettijdperk, denk aan de zorg, het onderwijs of justitie. Door ze meer te digitaliseren zouden ze veel minder kosten. Doordat het grote kostenposten zijn in de begroting van een land zouden we zo ook het enorme overheidsbeslag (bijna 50 procent van het bruto binnenlands product, red.) kunnen terugdringen.’

‘Ik hoop dat ons onderwijs verandert. De crisis heeft geleerd dat je niet elke dag die verplaatsing naar een schoolgebouw hoeft te maken, want leren kan deels ook via het internet. Iedereen heeft nu gezien dat je niet per se les moet geven zoals de schoolinspecties het willen. Er komt ruimte voor onderwijsondernemers, die vinden dat ze het beter kunnen dan wat de overheid hen vanuit Brussel oplegt. Honderden leraars zullen zich de voorbije weken afgevraagd hebben hoe fantastisch het zou zijn om met gelijkgestemden een eigen ‘schoolonderneming’ op te zetten. Dit is de kans om het onderwijs, dat tot een paar jaar geleden pas op de plaats maakte, heruit te vinden.’

Roland Duchâtelet: 'Een eerste minister moet bezorgd zijn om zijn burgers, een ondernemer om zijn medewerkers.' ©siska vandecasteele

Het voetbal ligt u, veronderstellen we, nog altijd na aan het hart. Hoe ziet u grote sport- en culturele evenementen weer opstarten? 

Duchâtelet:In de aanpak van Zweden zit wel iets: ze maken een onderscheid tussen jongere en oudere mensen. Tot 45 jaar is de sterfte bij mensen die met corona besmet zijn heel gering en vergelijkbaar met die bij de griep. Bij ouderen slaat het virus vaak keihard toe. We zouden jonge mensen dus kunnen toelaten wel uit hun kot te komen, om naar het voetbal en festivals te gaan. Die groep wordt nu zwaar bestraft: we nemen ze hun vrijheid af en zadelen hen nadien ook nog eens op met de coronafactuur.’

Na de economische crisis, volgt een overheidscrisis, met de hoge kosten van de steunmaatregelen die nog boven op de overheidsschuld komen. Tijd voor nieuwe belastingen? 

Duchâtelet: ‘Uit linkse hoek hoor je dan steevast de stelling dat ‘de rijken de crisis maar moeten betalen’. Ook nu weer. Maar als je het volledige vermogen van de rijkste 500 Belgen confisqueert, kan je daar amper acht maanden aan overheidsuitgaven mee betalen. En dan heb je geen Belgische bedrijven meer die je kan belasten.’

Fiscaal expert Michel Maus stelt voor de belastingen uit alle inkomsten met 1 procentpunt te verhogen. Zo vermijd je een tariefschok, stelt hij.
Duchâtelet:
‘De belastingen zijn nu al veel te hoog. Daardoor is de koopkracht er de voorbije twaalf jaar op achteruitgegaan, indexering meegerekend. De overheid doet twee dingen: ze herverdeelt de welvaart via uitkeringen, en dat is zeer goed. Maar ze spendeert ook te veel belastinggeld aan bijvoorbeeld openbaar vervoer, onderwijs, en subsidies aan bedrijven en verenigingen. Dat kan veel efficiënter.’ 

Overheid

Honderden leraars zullen zich de voorbije weken afgevraagd hebben hoe fantastisch het zou zijn om met gelijkgestemden een eigen ‘schoolonderneming’ op te richten.
Roland Duchâtelet

Uw pleidooi voor een slankere overheid en meer efficiëntie in het onderwijs of de zorg zal in deze coronatijden op een koude steen vallen. Tijdelijke werkloosheid om banen en bedrijven te redden, of voldoende bedden op intensieve zorg bewijzen net het belang van een sterke overheid, luidt het. 

Duchâtelet: ‘Wie heeft de belastingen betaald die de overheid kan besteden aan tijdelijke werkloosheid? De ondernemers toch, via lasten op arbeid, via vennootschapsbelasting, via dividendbelasting en via de inkomstenbelasting van de mensen die ik tewerkstel.’ 

‘Ik pleit ook niet voor een privatisering van de gezondheidszorg, naar Amerikaans model. Dat brute kapitalisme wil ik niet. Maar de vele misbruiken en inefficiënties van het systeem kosten de gemeenschap veel geld. Ik zie een mogelijke rationalisatie door bijvoorbeeld zorg op afstand via sensormeting en de smartphone.’

Hoe zal de overheid de coronafactuur, die nog boven op die van de strijd tegen de klimaatopwarming, de schuldenberg en de vergrijzing komt, betalen? 

Duchâtelet: ‘De productiviteit is de voorbije decennia sterk toegenomen. Er zijn minder mensen nodig om meer te produceren. Fiscale tekorten kan je daarom wegwerken door voldoende belasting te heffen op de toegevoegde waarde, die almaar meer door machines en robots wordt gemaakt. Belast de consumptie, en niet de sociale diensten die mensen aan elkaar verlenen, inclusief arbeid. Als Apple zijn iPhone kan verkopen voor 1.000 euro, waarom zouden we daar dan niet 1.000 euro belasting bovenop heffen? Idem voor luxewagens. Wie een auto kan kopen van 100.000 euro, kan daar makkelijk nog eens 100.000 euro belasting bovenop betalen. Daar kan ik een heel eind meegaan met Groen of de PVDA.’ (lacht)

Lees verder

Advertentie
Advertentie