Toestand in ziekenhuizen laat nog geen versoepeling coronaregels toe

De klassieke coronadrietrapsraket van besmettingen, opnames en overlijdens verliest aan kracht. Maar de druk op de ziekenhuizen is te groot om nu delen van het openbare leven weer open te gooien. ©Photo News

Er komen geen versoepelingen op het coronaoverleg tussen de federale en regionale topministers vrijdag. Daar is één grote reden voor: de ziekenhuizen zitten nog altijd niet in veilig vaarwater.

Het gaat officieel goed met de coronacijfers in ons land. Er waren op 7 januari gemiddeld 1.620 nieuwe positieve gevallen, 130 ziekenhuisopnames en 65 sterfgevallen per dag, een daling op alle niveaus. 'We zijn het Gallische dorpje omringd door vijandige Romeinen', klinkt het. Na bijna 20.000 doden horen we tot de betere leerlingen van de klas. Al is een deel van de verklaring ook dat België eerder de volle lading kreeg, omdat onder meer het Brussels Gewest bij uitbraken vanaf de zomer veel te lang open bleef. België is zo ook winnaar door zijn aanvankelijke falen.

Besmettingscijfers irrelevant

Achter die goede Belgische cijfers schuilt een meer complexe realiteit. Eigenlijk zijn de besmettingscijfers irrelevant geworden als barometer, vooral door de geregeld gewijzigde teststrategie.

Het rimpeleffect van de tweede golf is in de ziekenhuizen groter dan dat van de eerste. Experts hebben daar geen duidelijke verklaring voor.

De virusmanagers van de overheid kijken daarom naar de toestand in onze ziekenhuizen. Daar lagen woensdag 2.077 coronapatiënten, van wie 405 op intensieve zorg. Bijna back to normal, zou je denken. Zeker als je de huidige cijfers afzet tegenover de statistieken tijdens de eerste en tweede golf. Tijdens de eerste golf lagen er op de piek in april 5.759 mensen in het ziekenhuis en 1.285 op intensieve zorg. Tijdens de tweede golf in november waren dat er 7.461 in een ziekenhuisbed en 1.474 op intensieve. Dat is drie tot vier keer meer dan vandaag.

Reguliere zorg

'Maar zo mag je er niet naar kijken', stelt Geert Meyfroidt, intensivist in het UZ Leuven. 'De belangrijkste betrachting is dat we de reguliere zorg kunnen combineren met de coronacrisis. Om dat te garanderen kunnen de ziekenhuizen samen maximaal 600 à 800 covidpatiënten op intensieve aan. Alleen zitten we daar bij de minste stijging van de infecties zo weer. Bij een verdubbeling van het aantal patiënten op intensieve zitten we weer aan onze limiet. Op een à twee weken kan het al zover zijn', luidt het.

Om kwaliteitsvolle zorg te garanderen kunnen de ziekenhuizen samen maximaal 600 à 800 covidpatiënten op intensieve aan. Bij de minste stijging van de infecties zitten we daar zo weer.
Geert Meyfroidt
Intensivist UZ Leuven

De Belgische anticoronatsaar Steven Van Gucht beaamt dat de toestand fragiel blijft. 'Ook al is een en ander stilaan behapbaar voor ons systeem, het probleem is dat de ziekenhuizen zo weer op hun adem trappen. Kijk naar wat in de rest van Europa gebeurt.'

'Het is niet zo dat mensen plots massaal het varken zijn gaan uithangen, maar een beetje meer sociale contacten volstaat om de curves bijna loodrecht omhoog te doen schieten. Nu de scholen weer open zijn en mensen weer aan het werk zijn, volgen cruciale weken. Ik vrees dat de cijfers in het best mogelijke scenario eerder zullen stabiliseren dan nog dalen.'

Het is niet zo dat mensen plots massaal het varken zijn gaan uithangen, maar een beetje meer sociale contacten volstaat om de curves bijna loodrecht omhoog te doen schieten.
Steven Van Gucht
Belgische anticoronatsaar

Bovendien is er nog iets bijzonders aan de hand. Ondanks het relatief lage aantal positieve gevallen blijft het aantal dagelijkse opnames hoog, 139 op woensdag en zelfs 148 op dinsdag. 'Bij de eerste golf ging de curve met opnames steil omhoog tot de piek, om daarna snel te crashen op de bodem. De tweede golf is anders. Na de piek en de duik blijft de curve op een best hoog plateau haperen', zegt Meyfroidt.

Seizoensgebonden

Een blik op de cijfers leert dat de opnames begin november piekten. Rond die tijd zijn elke dag gemiddeld 693 mensen opgenomen in het ziekenhuis. 64 dagen later is dat gezakt naar 130 per dag, of zo'n 20 procent van de piekwaarde.

In de eerste golf zakte het sneller. 64 dagen na de piek waren de ziekenhuisopnames gezakt tot 5 procent van de piekwaarde. 'Ook bij het aantal ingenomen bedden op intensieve zorg tekent die trend zich af.'

Niemand kan met zekerheid zeggen waarom de opnames vrij hoog blijven. 'Het moet toch deels seizoensgebonden zijn', denkt Meyfroidt. De lente hielp om de eerste golf sneller onder de knoet te krijgen, terwijl de winter dit keer eerder een hulpje voor het virus lijkt.'

'In de ziekenhuizen is ook iets veranderd. We zijn hardnekkiger geworden omdat we geleerd hebben dat we bij doorzetten mensen er toch nog doorhalen. Het gevolg is wel dat mensen langer blijven liggen - in sommige gevallen maanden op intensieve - en de druk blijft op een systeem dat nog nasmeult van de laatste schok.'

Nog uit de cijfers blijkt overigens dat het aandeel 80-plussers in de groep opgenomen patiënten sinds maart gestaag is toegenomen, tot rond de helft van het totaal vanaf december. Dat het virus die alleroudsten – het meest vatbaar om ernstig ziek te worden – zwaar blijft treffen, verklaart ook mee waarom het aantal opnames zo hoog blijft.

Contacten tussen kerst en nieuw

De conclusie is dat versoepelen niet meteen een optie is. De groep wetenschappelijke virusvoorspellers rond professor Niel Hens (Universiteit Hasselt en Antwerpen) stelde in een rapport half december dat de door de overheid vastgelegde drempel van 75 opnames - het aantal moest drie weken onder dat peil zakken voor er sprake kon zijn van versoepeling - ten vroegste tussen 10 en 28 januari zou worden bereikt. Te veel losse contacten tijdens kerst en nieuw zouden dat kantelmoment kunnen doen opschuiven tot 10 maart, klonk het.

Een effect van de heropening van de scholen wordt pas over twee weken verwacht. De negatieve impact van de feesten lijkt mee te vallen, nu duidelijk wordt dat veel mensen zich aan de regels hielden.

Een onbekende is de mogelijke impact van de circulatie van een meer besmettelijke mutatie. Die kan de curves weer pijlsnel omhoog doen schieten. Om die reden stelt het expertencomité dat de gezondheidscrisis managet de federale en regionale topministers op een overlegcomité vrijdag een plan van aanpak voor, mochten de cijfers weer dramatisch verslechteren. Van de vaccinaties moet nog geen heil verwacht worden. Daarvoor moeten eerst veel meer mensen ingeënt zijn. De horeca en al wat leuk is nog in februari heropenen, vraagt al bijna een mirakel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie