Advertentie
analyse

Startende vierde golf duwt Vlaamse coronapas weer op tafel

Regeringspartijen Open VLD en CD&V zeggen geen nee meer tegen een ruimere invoering van de coronapas in Vlaanderen. Al zal de knoop vrijdag zeker nog niet worden doorgehakt. ©BELGA

Het hoge woord is eruit: we zitten in de vierde golf. Met de winter voor de deur en besmettingen in de lift, wordt de druk op de zorg groter. Ook de inzet van de coronapas in Vlaanderen duikt weer nadrukkelijk op.

'We zullen ons met zijn allen zeer schrap moeten zetten om de vierde coronagolf te bedwingen', waarschuwde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) woensdag in 'Terzake'.

De coronalichten springen op rood. Tussen 11 en 17 oktober haalde ons land dagelijks gemiddeld bijna 3.250 besmettingen, een stijging met de helft in vergelijking met de voorgaande periode. De positiviteitsratio klimt tot bijna 7 procent, wat betekent dat ongeveer 7 op 100 tests positief blijken.

De essentie

  • De coronacijfers zitten in de lift. Vooral de snelheid waarmee het aantal besmettingen toeneemt, doet schrikken.
  • De niet-gevaccineerden in de ziekenhuizen zijn vooral vijftigers die een opname hadden kunnen vermijden. De gevaccineerden in de ziekenhuizen zijn vaak 80-plussers met onderliggende aandoeningen.
  • Volgens Zorgnet-Icuro 'flirten de ziekenhuizen met de kritische grens waarbij zorg moet worden uitgesteld'.
  • Regeringspartijen Open VLD en CD&V overwegen nu toch een ruimere invoering van de coronapas in Vlaanderen.

De afgelopen week werden elke dag gemiddeld 88 nieuwe covidpatiënten opgenomen in het ziekenhuis. Zo liggen er momenteel bijna 1.000 mensen in het ziekenhuis, een stijging met 27 procent. Het aantal patiënten op intensieve zorg is met een vijfde gestegen tot 240.

Wie ligt er in het ziekenhuis?

Het gros van de ziekenhuispatiënten is niet gevaccineerd. 'Het gaat vooral om vijftigers', zegt viroloog Steven Van Gucht. 'Als ze gevaccineerd waren, zouden ze daar niet liggen.'

Zo'n 35 procent van de covidpatiënten in de ziekenhuizen is gevaccineerd. Hoezo, beschermen vaccins dan niet tegen zware ziekte? 'Sommigen denken dat je totaal geen kans meer hebt om in een ziekenhuis te belanden als je gevaccineerd bent, maar dat klopt niet', zegt coronacommissaris Pedro Facon. 'Vaccins beschermen voor 90 procent, en werken dus uitstekend, maar 90 procent is geen 100 procent.'

De gevaccineerden in het ziekenhuis zijn vaak 80-plussers met veel onderliggende aandoeningen.
Pedro Facon
Coronacommissaris

Het profiel van de zieke gevaccineerden is ook anders. Het gaat om ouderen, vaak 80-plussers. 'Zij hebben veel onderliggende aandoeningen en een zwak immuunsysteem', zegt Facon. Dat tonen ook de sterftecijfers. Opmerkelijk meer 85-plussers stierven de jongste week aan corona. Een andere verklaring is dat die groep ook al even geleden haar vaccin kreeg. Ondertussen weten we dat de effectiviteit van vaccins na verloop van tijd afneemt. Daarom krijgen alle 65-plussers een boostershot via een derde prik.

'In een situatie met veel viruscirculatie stel je dus ook een deel van de gevaccineerden bloot', zegt Van Gucht. 'Logisch, maar wel een probleem.'

Hebben we zicht op wie zwaar ziek is?

Nee. Van de patiënten op intensieve zorg weet Sciensano momenteel de vaccinatiestatus niet. Nochtans lijkt het belangrijk te weten hoeveel zwaar zieken al dan niet gevaccineerd zijn. 'Er wordt aan gewerkt', zegt Van Gucht.

Uit navraag van De Tijd bij het Universitair Ziekenhuis van Gent, het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen en het UZ Brussel blijkt dat de overgrote meerderheid van de patiënten op intensieve niet gevaccineerd is. De gevaccineerden die daar toch belanden, hebben een onderliggende medische aandoening.

Kunnen onze ziekenhuizen dit aan?

'We flirten met de kritische grens, zowel voor het aantal opnames in de ziekenhuizen als voor de intensieve zorg', zegt Margot Cloet, de topvrouw van de zorgkoepel Zorgnet-Icuro. Momenteel liggen net geen 1.000 mensen in de Belgische ziekenhuizen met corona. De jongste 24 uur kwamen daar 130 patiënten bij. Van die kleine 1.000 mensen liggen er 240 op intensieve.

We flirten met de kritische grens, zowel voor het aantal opnames in de ziekenhuizen als voor de intensieve zorg.
Margot Cloet
Topvrouw zorgkoepel Zorgnet-Icuro

Vooral dat laatste cijfer baart Cloet zorgen. 'België heeft 2.000 bedden op intensieve zorg, maar 1.700 zijn bezet door niet-coronapatiënten. Van zodra we meer dan 300 coronapatiënten hebben, bereiken we een kritische fase en komt reguliere zorg in het gedrang.' Ook waarschuwt ze voor de omkadering. 'De uitval bij de zorgverleners is aanzienlijk. Door corona, maar ook door burn-outs.'

Hoe snel kan dat gaan? Volgens de projecties die het team rond professor biostatistiek Niel Hens (UHasselt en UAntwerpen) begin september publiceerde, gaan we naar een piek half november. In het meest aannemelijke scenario spreken we dan over 150 tot 200 nieuwe opnames per dag en maximaal 500 bezette intensievezorgbedden.

Maar in die projecties speelt het menselijk gedrag een grote rol. 'Sinds de versoepelingen zijn er meer contacten, ook binnenshuis. Dat zijn gunstige omstandigheden voor het virus', zegt Hens. In Vlaanderen werd ook de mondmaskerplicht afgeschaft.

500
coronapatiënten op intensieve zorg
In het meest aannemelijke scenario nemen coronapatiënten op de piek midden november 500 intensievezorgbedden in.

Dat de cijfers dus ook zwaarder kunnen uitvallen blijkt al uit het reproductiegetal. Dat leert ons hoeveel mensen een besmet iemand aansteekt. Nu ligt dat met 1,33 aan de bovenkant van de projecties. 'De combinatie van een groep ongevaccineerden en kwetsbare profielen die nog wachten op een derde prik maakt dat het aantal ziekenhuisopnames en zelfs het aantal sterfgevallen opnieuw stijgt', zegt Hens.

Conclusie: het is afwachten hoeveel druk de losgelaten maatregelen op onze zorg zullen zetten. Vandaag moet vooral gezien worden als een overgangsfase van acute bedreiging naar een leven met het virus. Maar die verloopt met horten en stoten, en met een winter voor de deur. Dat alles leidt tot grote onzekerheid.

Komen er nieuwe maatregelen?

Die beslissing neemt het Overlegcomité, waar de federale en regionale topministers volgende week vrijdag opnieuw samenkomen. Voor Cloet moeten daar strengere maatregelen besproken worden. 'Zeker nu gevaccineerden meer en meer in het ziekenhuis belanden, is het belangrijk dat we afstandsregels en het gebruik van mondmaskers opnieuw bekijken.'

Open VLD en CD&V zeiden donderdag geen nee meer tegen een ruimere invoering van het Covid Safe Ticket in Vlaanderen.

Het Covid Safe Ticket blijft een belangrijke stok ander de deur, ook in Vlaanderen. Vandenbroucke gaf donderdag in de Kamer opnieuw goede punten aan burgemeesters die het Covid Safe Ticket willen inzetten. Hij vindt het onbegrijpelijk dat de Vlaamse regering de ruimere toepassing van de coronapas tegenhoudt. De geesten lijken te rijpen. Open VLD en CD&V zeiden donderdag geen nee meer tegen een ruimere invoering van de coronapas in Vlaanderen.

Voor meteen is dat echter niet, verzekerde Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert vrijdag in De Ochtend op Radio 1. 'We mogen niet ideologisch blind zijn en zo de samenleving in de afgrond storten', argumenteert hij. 'We willen geen pasjesmaatschapij in een situatie waarin iedereen gevaccineerd is en er geen reden is tot paniek. Dat was tot hiertoe het geval, maar nu stijgen de besmettingen, gaan hier en daar scholen dicht en is er ook een dreiging om activiteiten te sluiten.'

De vraag die op tafel ligt, is of de vierde golf bedwongen kan worden met de bestaande maatregelen en testing, of dat er bijkomende maatregelen moeten komen. Vandenbroucke opperde in de Kamer dat het aflopen van de federale fase niet meer aan de orde is. En als de pandemiewet geactiveerd wordt, biedt dat de federale overheid de mogelijkheid om de touwtjes weer meer in handen te nemen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie