Ziekenhuizen moeten pompen om overeind te blijven

Alle ziekenhuizen moeten tegen 26 oktober de helft van hun capaciteit op intensieve zorg - 1.000 van 2.000 bedden - vrijhouden voor covidpatiënten. ©EPA

Nu de epidemie weer wild om zich heen grijpt, komt het ondenkbare op tafel. Op het federale niveau zijn afspraken gemaakt over het in vijf fasen gradueel afbouwen van niet-dringende zorg in de ziekenhuizen.

'We staan in Wallonië en Brussel dicht bij een tsunami, een situatie waarin we geen controle meer hebben over wat gebeurt. Als de cijfers blijven toenemen, zal het aantal ziekenhuisopnames zodanig zijn dat we steeds meer niet-covidzorg moeten uitstellen.'

De situatieschets van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) is opgepikt in de buitenlandse pers. De jongste besmettingscijfers zetten ook in de verf dat ons land een coronahotspot is. Vorige dinsdag is een record van 12.051 nieuwe besmettingen gerapporteerd. De nuance dat ook steeds meer getest wordt - tot boven 70.000 per dag - gaat steeds minder op wegens de stijgende positiviteitsratio. Die verhouding tussen het aantal positieve en het totale aantal tests kent uitschieters tot 30 procent in Luik. Dat toont aan dat het virus intens circuleert.

Evenveel dagopnames als in maart

De comeback van corona vertaalt zich in de snelle stijging van het aantal ziekenhuisopnames. Afgelopen zaterdag waren er 351 nieuwe opnames. Dat is de helft van de dagopnames op de piek in de eerste golf (629 op 28 maart). Zaterdag waren er in Wallonië in één dag evenveel opnames als tijdens de piek in de eerste golf. Het aantal opnames stijgt er sneller dan in het voorjaar. Het aantal opnames in Brussel zit op de helft van de piek in het voorjaar, met een verdubbeling om de twee weken. Vlaanderen zit op een derde van de maximumopnames in het voorjaar, met een verdubbeling om de zeven dagen. 'De opbouw van de uitbraak dit najaar is wat anders verlopen dan in maart. Toen steeg het aantal ziekenhuisopnames nog een pak sneller. Nu is de groei wat trager gegaan, maar zie je wel een versnelling. En dan moet je ingrijpen', zegt coronacommissaris Pedro Facon aan De Tijd.

De opbouw van de uitbraak dit najaar is wat anders verlopen dan in maart. Toen steeg het aantal ziekenhuisopnames nog een pak sneller. Nu is de groei wat trager gegaan, maar zie je nu wel een versnelling. En dan moet je ingrijpen.
Pedro Facon
Coronacommissaris

Zondag lagen 2.485 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, van wie 412 op intensieve zorg. Dat is ongeveer 20 procent van de maximumcapaciteit, 2.000 bedden voor covidpatiënten op intensieve zorg en 8.000 bedden in totaal. Maar in hotspots als Luik en Brussel komt de verzadiging in zicht, waardoor patiënten over andere ziekenhuizen gespreid worden.

De hoge nood blijkt uit de communicatie van de overheidscel die de ziekenhuizen bijstaat aan de hospitaaldirecties. Daarin staat dat als het huidige tempo aanhoudt, de limiet van 500 covidpatiënten op intensieve zorg op 21 oktober overschreden wordt, op 28 oktober sneuvelt de grens van 1.000. Midden november zou het naar de maximumcapaciteit van 2.000 gaan. Voor de duidelijkheid: zover komt het normaal niet nu strengere coronaregels zijn ingevoerd.

1.000
Covidbedden op intensieve zorg
Het comité Hospital & Transport Surge Capacity dat de situatie in de ziekenhuizen helpt managen stelt dat in het huidige tempo op 28 oktober 1.000 mensen met Covid-19 op intensieve zorg zullen liggen.

Alle ziekenhuizen houden tegen 26 oktober de helft van hun capaciteit op intensieve zorg vrij voor covidpatiënten - 1.000 in totaal. 'Maar als de curves stijgen, moeten we opschalen', zegt Marcel Van der Auwera van de overheidsdienst Volksgezondheid, die nauw betrokken is bij het management van de ziekenhuiscapaciteit.

©Mediafin

Ultiem is in 2.800 bedden voorzien op intensieve zorg, waarvan 2.000 voor covidpatiënten. Die zijn verspreid over de provincies (zie grafiek). De verdeling geeft een accuraat beeld van hoe het met de druk op de ziekenhuizen zit. 'Met die kanttekening dat er ziekenhuisnetwerken zijn die over de provinciegrenzen samenwerken, wat een lichte vertekening geeft. Daarnaast is er bij kinderafdelingen capaciteit die niet geschikt is voor covidzorg', zegt Van der Auwera.

©Mediafin

De 2.800 bedden op intensieve zorg zijn het absolute maximumaantal voor kwalitatieve zorg. Als we daarboven gaan, moeten we naar de buurlanden durven te kijken.
Marcel Van der Auwera
Comité Hospital & Transport Surge Capacity

De overheidscel die de ziekenhuizen monitort denkt na over absolute noodscenario's. 'De 2.800 bedden zijn het absolute maximumaantal dat garant staat voor kwalitatieve zorg. Als we daarboven gaan, moeten we naar de buurlanden durven te kijken. Omdat bondskanselier Angela Merkel al een aanbod deed, is Duitsland een te onderzoeken piste, net als Frankrijk.' Door een Europees samenwerkingsakkoord is het mogelijk in absolute nood de hulp van anderen in te roepen. Italië en Nederland klopten in het voorjaar bij Duitsland aan.

Door de toenemende druk moeten ziekenhuizen teruggrijpen naar het horrorscenario: het uitstellen van niet-dringende zorg. Nochtans was de ambitie om anders dan in het voorjaar zo normaal mogelijk te blijven werken en er de covidzorg bij te nemen. Nu de epidemie weer wild om zich heen grijpt, is tussen de ziekenhuizen een stappenplan in vijf fasen afgesproken om de niet-essentiële zorg gradueel af te bouwen als dat nodig blijkt.

'Omdat de situatie in alle ziekenhuizen anders is, beslissen de directies en artsen daar nu nog zelf over', zegt Margot Cloet van Zorgnet-Icuro, de koepel boven de Vlaamse algemene ziekenhuizen. 'Tijdens de eerste golf hebben we alle niet-dringende zorg op een bepaald moment uitgesteld. Nu proberen we zo lang mogelijk beide stromen te beheren.' Dat wordt steeds lastiger in de zwaarst getroffen ziekenhuizen. 'We jongleren met twee ballen in de lucht, waarvan een steeds zwaarder wordt', zegt Marc Noppen, directeur van het UZ Brussel.

'10 tot 15 procent absenteïsme'

Bij de bedden op intensieve zorg horen normen over materiaal, zoals hart-longmachines en mankracht. 'Onze 36 bedden op intensieve zorg komen overeen met 100 verplegers en zo'n 15 artsen', zegt Marc Noppen, directeur van het UZ Brussel. De sector maakt zich zorgen over de stijgende uitval bij het personeel, dat na een hectisch voorjaar en geen vlekkeloze zomer opnieuw vol aan de bak moet. 'We zien 10 tot 15 procent absenteïsme, terwijl 6 procent normaal is en we in het voorjaar lager zaten', zegt Margot Cloet van Zorgnet-Icuro, de koepel boven de Vlaamse algemene ziekenhuizen. 'De buikgriep circuleert en straks komt de griep. Dat komt er nog bij', zegt Noppen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie