Lege stoelen in de kerk van de wereldelite

©Bloomberg

Het Wereld Economisch Forum in Davos leert dat het voor politici moeilijker is dan ooit om aan hun kiezers uit te leggen dat ze een weekje in het duurbetaalde heiligdom van de wereldelite willen verblijven.

Maandag gaat in het Zwitserse bergdorp Davos het Wereld Economisch Forum (WEF) weer van start. Tientallen staatshoofden en regeringsleiders, een handvol Nobelprijswinnaars, de fine fleur van Wall Street en meer dan duizend CEO’s van multinationals zakken af naar het evenement, dat in de loop der jaren is uitgegroeid tot de belangrijkste afspraak van de wereldelite.

Redacteur Bart Haeck blikt vooruit op het WEF.

Omdat er zoveel toppers zijn, is Davos dé plek om te peilen hoe zakenlui en wereldleiders de dingen zien. In de jaren na de financiële crisis was de vertwijfeling over de economische kwetsbaarheid voelbaar in de debatten, om daarna weer te verdampen. De voorbije jaren gaf de temperatuur aan hoe koel de liefde is tegenover de geglobaliseerde wereldelite, waarvan Davos zowat het heiligdom is.

Davos zal worden gedomineerd door grote angst.
Nariman Behravesh
hoofdeconoom van IHS Market

Vorig jaar weerklonk de clash van de twee wereldbeelden in de toespraken. De Canadese premier Justin Trudeau, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron pleitten in het congrescentrum voor bruggen tussen landen, in plaats van muren. Vrijdag ging de Amerikaanse president Donald Trump in de tegenaanval. Hij maakte de internationale zakenwereld duidelijk dat het wel degelijk ‘America First’ was, maar dat die slogan niet gelijkstond met ‘America Alone’. Er klonk amper applaus in de uit nieuwsgierigheid volgelopen zaal. Alleen zijn meegereisde ministers gaven hem een staande ovatie.

Dit jaar wijst de Davos-barometer op een ander soort onweer. Terwijl de belangrijkste wereldleiders vorig jaar het WEF nog aangrepen om de ideeënstrijd over de globalisering te voeren, valt op hoe velen nu in eigen land blijven om brandjes te blussen die daarmee te maken hebben.

Trump annuleerde zijn trip omdat hij maar geen einde kan maken aan de ‘government shutdown’, die er kwam omdat het Amerikaans parlement geen begroting wil aannemen waarin geld zit voor Trumps muur op de Mexicaanse grens. Vorig jaar pochte hij in Davos nog dat Wall Street onder zijn bewind was gestegen, wat volgens hem een graadmeter was. Die graadmeter wijst nu op problemen.

Davos 2019

Het Wereld Economisch Forum in Davos staat voor de deur.

De Tijd volgt het evenement op de voet. Vanaf 19 januari, in uw krant en op tijd.be.

De Britse premier Theresa May annuleerde haar trip naar Davos omdat de brexitellende haar aandacht opeist, en volgende week het House of Commons een nieuwe poging onderneemt om te beslissen wat het Britse volk nu eigenlijk wil met die Europese Unie. Ook dat toont het afglijden van het brexitoptimisme. In 2017 zei May in Davos nog dat het Verenigd Koninkrijk ook na de brexit een trotse handelsnatie zou blijven. In 2018 speechte ze zonder de brexit nog te melden. En dit jaar gaat ze dus niet.

De Franse president Emmanuel Macron annuleerde zijn trip omdat hij het protest van de gele hesjes niet onder controle krijgt. Vorige keer prees hij op het WEF nog het internationale klimaatakkoord van Parijs, nu is het alle hens aan dek om het protest tegen duurdere prijzen voor vervuilende diesel de baas te kunnen. Hij kan het zich politiek niet veroorloven zich te vertonen in het door 5.000 Zwitserse soldaten bewaakte heiligdom van de wereldelite, waar CEO’s makkelijk 50.000 dollar betalen voor een weekticket.

Meer dan ooit is het voor politici niet makkelijk om gezien te worden in dat heiligdom van de wereldelite. Toen Trump zijn reisplannen annuleerde, was het nog de bedoeling dat zijn ministers van Financiën en Buitenlandse Zaken de Amerikaanse overheidsdelegatie gingen leiden. Maar donderdagavond trok Trump de hele delegatie terug. Volgens een verklaring van het Witte Huis heeft dat alles te maken met de 800.000 mensen die geen loon krijgen door de shutdown.

Ook Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) moest zich al in het Vlaams Parlement verantwoorden voor zijn deelname aan het WEF. Staatshoofden en regeringsleiders worden uitgenodigd, deelstaatregeringen niet. De Vlaamse regering betaalt dus voor haar deelname. Bourgeois verdedigt die kosten al jaren als een oefening in efficiëntie: in Davos kan hij in enkele dagen tientallen buitenlandse investeerders en politici zien voor wie hij anders weken de wereld moet rondreizen.

Trump van de tropen

Trump mag dan wegblijven, zijn boodschap - terugplooien op nationale sterkte zonder al te veel internationale samenwerking - zal zo goed als zeker weerklinken.

Een van de nieuwe gezichten in Davos is de Braziliaanse president Jair Bolsonaro. De ‘Trump van de tropen’ beloofde onder meer al om net als de Amerikaanse Trump uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen en tegen de internationale gemeenschap in de Braziliaanse ambassade in Israel van Tel Aviv naar Jeruzalem te verhuizen. Op Twitter liet hij weten in Davos ‘een ander Brazilië’ voor te zullen stellen, ‘bevrijd van ideologische banden.’

Het congrescentrum in Davos. ©EPA

Als dat betekent dat Bolsonaro minder aan internationale samenwerking hecht, zal zijn boodschap klinken als vloeken in de kerk. Er zal wellicht meer applaus klinken voor de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Japanse premier Shinzo Abe, die halfweg de week de grote congreszaal toespreken. Abe zit de G20 voor, een van de belangrijkste plekken waar nog op topniveau internationale consensus wordt gezocht over wereldpolitiek. Als iemand anno 2019 nog het epitethon ‘leider van de vrije wereld’ kan claimen, zijn het wellicht Abe en Merkel.

Niet dat het alles oplost. Merkel is afscheid aan het nemen van de toppolitiek. En bovendien volgt niet iedereen in de vrije wereld zomaar de leiders. Tegen het einde van de week is het hoofdpodium in Davos voor de Italiaanse premier Guiseppe Conte. Hij leidt een coalitie van het radicaal-rechtse Lega en de Vijfsterrenbeweging die niet van plan is de afspraken te volgen die in de eurozone over overheidsbudgetten zijn te maken én het Europese migratiebeleid bekampen.

Na Conte staat de Spaanse premier Pedro Sanchez aangekondigd. Als leider van de grootste economie uit de eurozone die door een minderheidsregering wordt geleid, kan je daar dan weer een symptoom van de bestuurscrisis in de EU in zien. Ook Charles Michel loopt in Davos rond als premier van een minderheidsregering, in lopende zaken dan nog.

©AFP

In die zin is Davos een interessante barometer. Ooit herbergde het bergdorpje in die ene januariweek een wereldelite die niet twijfelde aan de kracht van de globalisering en de technologie. Maar de voorbije jaren is een strijd losgebarsten die nog niet is beslecht. Dat laatste is te merken aan de komst van Bolsonaro en Conte, maar evengoed aan de late annulaties van Trump, May en Macron.

Ook economisch is Davos een barometer. Zo’n duizend CEO’s die over miljoenenbudgetten beslissen, zijn in het bergdorp. Het WEF begint traditioneel met een uitgebreide bevraging over hun plannen door de consultant PwC, waarbij duidelijk wordt of ze verwachten dat hun omzet het komende jaar groeit en ze het jaar eindigen met meer personeel.

Maandag maakt Christine Lagarde, de topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), vanuit Davos ook de vooruitzichten voor de wereldeconomie bekend. Verwacht wordt dat het IMF de groeiprognoses iets verlaagt, al is het maar omdat de politieke onzekerheid van Trumps handelsoorlog, de Amerikaanse shutdown en het brexitzootje de economische stabiliteit niet ten goede komen.

‘Davos zal worden gedomineerd door grote angst’, verwacht Nariman Behravesh, de hoofdeconoom van IHS Market die al jaren aan het WEF deelneemt. ‘Die angst heeft alles te maken met de beurzen, de vertraging van de economische groei en de internationale politiek.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie