Het businessmodel achter Coke Inc.

©BELGA

Welk businessmodel schuilt achter de cocaïnetrafiek via de Antwerpse haven? Om daar een zicht op te krijgen, onderzocht De Tijd meer dan 200 vonnissen en arresten die de voorbije jaren in Antwerpen en Nederland werden geveld over de miljardenzwendel. ‘Dit is de Bol.com van de criminele wereld.’

Meer dan 480 kilogram cocaïne vaart de haven van Antwerpen binnen. De tassen met coke zitten aan boord van een schip uit Ecuador verborgen in een container met plastic rollen. De afspraken daarover zijn luttele maanden eerder gemaakt op het eiland Mallorca. Een 51-jarige Antwerpenaar bespreekt de levering met een 30-jarige man uit Hamburg. Hij heeft nog twee Colombianen meegebracht. De Antwerpenaar krijgt geld om de plastic rollen, die zullen dienen als dekmantel, te bestellen bij een bedrijf in Ecuador. De Antwerpenaar moet de cocaïne ongemerkt uit de container halen. Hij zal nooit weten wie de tweede Duitser is die de touwtjes in handen heeft voor deze operatie. Hij weet alleen dat het ‘een echte grote jongen’ is die de cocaïne wil verdelen in Duitsland. Alle verdere communicatie zal gebeuren met PGP-telefoons die gesprekken versleutelen. De namen van de Duitsers zijn ook nergens te zien op de handelspapieren om de container te laten overkomen uit Ecuador. Zo kunnen ze volledig onder de radar blijven.

De Coke Lijnen

De haven van Antwerpen is de belangrijkste toegangspoort voor cocaïne in Europa. Elk jaar komen er ettelijke tonnen cocaïne binnen, met een straatwaarde van miljarden euro’s. In onze reeks 'De Cokelijnen' doen we in vier afleveringen uit de doeken hoe de drugsbendes de haven infiltreren, welke routes de cocaïne aflegt tot hier en wat het businessmodel is achter de trafiek.

De Tijd kon voor het eerst de hand leggen op de gegevens van alle cocaïnevangsten van vorig jaar in de Antwerpse haven. We interviewden betrokkenen en verzamelden meer dan 200 vonnissen en arresten in België en Nederland om de modus operandi van de bendes in kaart te brengen.

Lees alles op www.tijd.be/cokelijnen

De Antwerpenaar moet volledig op eigen houtje een importbedrijf, een transporteur en een loods regelen. De lading plastic rollen kan hij dan onder de prijs slijten aan een koper in Nederland. Zodra de container hier is aangekomen, zal hij de cocaïne in kleine hoeveelheden - maximaal 10 kilogram per rit - naar Duitsland rijden. Daarvoor wordt een Volkswagen Touran vernuftig omgebouwd, met geheime opbergplaatsen die je alleen kan openen met een knopje onder de bestuurders- en de passagierszetel.

Nog een derde Duitser, die zeker 18 keer per jaar pendelt naar Colombia of Ecuador, zal de rol van begeleider spelen. Hij zal controleren of er niets fout loopt met de zending. Als de politie hem later in de straten van Rotterdam arresteert, blijkt hij voor meer dan 224.000 euro aan bankbiljetten bij zich te hebben in een Albert Heijn-tas. Die kreeg hij van ‘John Wayne’, de alias van een geldkoerier die voor de drie Duitsers werkt.

De Antwerpse vijftiger werkt echter niet alleen voor de Duitsers. Enkele maanden eerder heeft hij voor twee Nederlandse
‘investeerders’ een lading van 758 kilogram cocaïne uit Latijns-Amerika naar Antwerpen gehaald. Die zat verborgen in een container met brokken houtskool. Ook daarvoor gebeurde alle communicatie via versleutelde telefoons. In dit geval vond de fysieke vergadering niet plaats op het zonnige Mallorca, maar in een bos in Breda.

En de Antwerpenaar broedt al op zijn volgende operaties. Met enkele Albanezen lopen er gesprekken om cocaïne door te voeren naar het Verenigd Koninkrijk. Daar zouden de Duitsers misschien mee in kunnen investeren? Er is nog een andere invoeropdracht van 15 containers uit Colombia gepland, waarbij de cocaïne verborgen zal zitten tussen gerecycleerd karton. Het Antwerpse gerecht zal die plannen echter doorkruisen en de hele trafiek ontmantelen.

Versleutelde communicatie

5.215
Het aantal gedetineerden dat in de gevangenis zit op basis van de drugswet is gestegen van 4.662 in 2015 naar 5.215 in 2018, dat is ruim de helft van alle gevangenen.

Het dossier illustreert perfect hoe de cocaïnetrafiek via de Antwerpse haven werkt. Het is een nodale netwerkstructuur, met coördinatoren, importeurs, chauffeurs, geldkoeriers en andere voetsoldaten die tegen betaling allerlei taken uitvoeren in onderaanneming. Opklimmen tot bij de echte opdrachtgevers, de investeerders, is aartsmoeilijk. Wie op de lagere echelons meewerkt, heeft geen benul wie de opdrachtgevers zijn. Ze krijgen hun enveloppes met cash geld via tussenpersonen, terwijl de investeerders alleen communiceren met de coördinator via versleutelde communicatie. Die coördinator moet in en rond de haven van Antwerpen een netwerk uitbouwen met mensen die interessant kunnen zijn om de trafiek te regelen. Hij kan ze flexibel inzetten om voor hem te fiksen wat de investeerders nodig hebben: een ploeg die instaat voor de switch op de kaai, een ploeg van planners en straddle-chauffeurs die de containers klaarzetten, enzovoort. Ze leveren allemaal diensten: crime as a service.

‘De mensen die werkelijk achter de trafiek schuilgaan en die de centen neertellen, zitten in een zetel’, zegt Manolo Tersago, chef van de drugsafdeling van de federale gerechtelijke politie van Antwerpen. ‘Ze moeten zelf geen handelingen verrichten. Het is een getrapte organisatie. Ze moeten niet eens in de buurt van de drugs komen. De meeste opdrachtgevers zitten ook niet hier in België. Ze vertoeven in Nederland, Duitsland, Albanië, Dubai, Turkije, Marokko, Zuid-Spanje, Italië, noem maar op. Het is op hun niveau dat de verhandeling met de trafikanten in Zuid-Amerika plaatsvindt, dat er een prijs wordt afgesproken en andere praktische zaken worden geregeld. Hier gebeurt alleen de criminele logistiek.’

10 miljoen
Een Marokkaan uit Antwerpen verdiende 10 miljoen euro aan de cocaïnetrafiek, maar op zijn Bpost- rekening stond een luttele 504 euro.

Ook in Zuid-Amerika zijn de oude drugskartels helemaal versplinterd tot groepen die zelfstandig opereren. Tersago: ‘Het is een veelkoppig monster dat je niet zomaar kan vastpakken. We spelen wel informatie door naar andere landen - en dat leidde al tot arrestaties van trafikanten of bedrijven die containers prepareren - maar in Zuid-Amerika zijn de trafikanten niet alleen gespecialiseerd in pakweg de export naar Europa. Ze exporteren naar iedereen die er een goede prijs voor betaalt. Dit is de Bol.com van de criminele wereld.’

Om een zicht te krijgen op de business achter de cocaïnetrafiek doorploegde De Tijd meer dan 200 vonnissen en arresten uit Antwerpen en Nederland die in detail beschrijven hoe de Antwerpse cocaïne- trafiek wordt georganiseerd. Als we de honderden verdachten overlopen, is de rode draad dat in hun profiel geen rode draad te trekken valt. Alle leeftijden, alle achtergronden en alle nationaliteiten passeren de revue: Belg, Nederlander, Fransman, Griek, Serviër, Joegoslaaf, Marokkaan, Algerijn, Turk, Ghanees, Israëliër, Italiaan, Portugees, Surinamer, Albanees, Chileen, Duitser, Chileen, Dominicaan, Venezolaan, Congolees, Kaapverdiër,... De hele wereld lijkt betrokken bij de trafiek via de Antwerpse haven en iedereen wil zijn graantje meepikken.

Babbel in wegrestaurant

Een 57-jarige Marokkaan die in Antwerpen woont zou al meer dan twintig jaar meedraaien. Deze keer moet hij een levering uit de Dominicaanse Republiek van meer dan 300 kilogram cocaïne, coördineren voor een mysterieuze opdrachtgever in Marokko. Iemand die vermoedelijk in Tanger woont, maar niemand zal zijn identiteit ooit achterhalen. Hij heeft de cocaïne besteld bij mensen in de Dominicaanse Republiek die ook zullen instaan voor het verbergen van het goedje in de containers. Iedereen gebruikt aliassen en codetaal: een container is een doos of box, de Marokkaanse opdrachtgever laat zich Tony noemen, een Dominicaanse zaakvoerder wil dan weer Wolf genoemd worden, enzovoort. Officieel zal een Nederlands transportbedrijf een container met ananas laten overkomen uit de Dominicaanse Republiek. De Nederlanders zullen daarvoor zelf een douaneagent, chauffeur en loods inschakelen. Dat heeft de Marokkaan uit Antwerpen met hen afgesproken in een Nederlandse taverne. Hij zal de Nederlanders een fix, een vast bedrag, van honderdduizenden euro’s geven per container die ze voor hem binnenhalen. De Nederlanders zullen hun geld witwassen via ‘leningen’ en ‘consultancyfacturen’ aan andere zakenlui.

Nood aan havenprocureur

Dit jaar kon de federale gerechtelijke politie van Antwerpen meer dan 140 verdachten arresteren in onderzoeken naar de georganiseerde criminaliteit die zich bezighoudt met de drugstrafiek via de haven. Sinds 2014 zijn meer dan 5.000 drugszaken voor de Antwerpse strafrechters gebracht.
‘De instroom is groot, met zowel lokale als grote internationale dossiers’, zegt Kristof Aerts, woordvoerder van het Antwerpse parket. ‘Ons drugsteam bestaat uit negen mensen, magistraten, juristen en criminologen, die er voltijds mee bezig zijn. Ze werken nauw samen met andere secties van het parket, maar de omkadering is niet aangepast aan de toestroom van dossiers. Als de douane 100 procent gaat scannen, zullen de politie en wij daar ook versterking voor nodig hebben. We willen werken met specifieke havenprocureurs door de haven te beschouwen als een aparte veiligheidszone met een apart veiligheidsplan, en met samenwerkingsverbanden met alle betrokken partijen. De havenbedrijven kunnen dan nog meer onze ogen en oren zijn op het terrein.’

Dit is geen Antwerps maar een Belgisch probleem. Als het gaat over de georganiseerde criminaliteit in ons land, prijkt de cocaïnetrafiek bovenaan op de lijst met activiteiten. Vorig jaar zijn 330 dossiers aangemeld voor ‘georganiseerde criminaliteit’, vernamen we van de federale politie. Dat waren er meer dan de 260 in 2018 en de 277 in 2017. Als we kijken naar de criminele activiteiten, is er in een op de vijf dossiers sprake van cocaïnehandel (19% in 2019 en 21% in 2018). Alleen witwassen - wat ook drugsgeld kan zijn - stond vorig jaar met 39 procent nog hoger op de lijst van criminele activiteiten.

Het Gevangeniswezen kan niet zeggen hoeveel gedetineerden in de cel zitten voor cocaïne, maar de helft van de mensen in Belgische gevangenissen zit daar voor drugsmisdrijven, bevestigt de woordvoerster van het Gevangeniswezen, Kathleen Van De Vijver. Tussen 2015 en 2018 steeg het aantal gedetineerden dat in de gevangenis zat op basis van de drugswet van 4.662 in 2015 naar 5.215 in 2018, op een totaal van 11.041 gedetineerden in 2015 en 10.261 in 2018. De huidige populatie is 10.730.

Iedereen zal er stevig aan verdienen en het zal niet bij één container blijven: als de ene onderweg is op een schip van Hamburg Süd, wordt de andere al geprepareerd met behulp van ananassen en bananen. Twee ploegen zullen de ‘continuïteit’ garanderen. Zelfs een vrouw die gewoon het papierwerk verzorgt, zal 300.000 euro opstrijken. De Marokkaan uit Antwerpen heeft al zeker 10 miljoen euro verdiend. Ook al staat op zijn Bpost-rekening een luttele 504 euro. Alle betalingen gebeuren cash en blijven onder de radar. Maar als het Antwerpse gerecht erachter komt, wordt alles ‘bij equivalent’ verbeurd verklaard en wacht de man 15 jaar cel. Ook de handlangers krijgen meerdere jaren.

Alleen de grote geldsommen die havenarbeiders, chauffeurs, bewakingsagenten, koeltechniekers en andere voetsoldaten worden beloofd, kunnen verklaren waarom ze argeloos meestappen in de cocaïnetrafiek. Meestal krijgen ze een forfaitair bedrag per aantal kilo’s, zoals een Vlaamse vijftiger die eind 2018 300.000 euro zou krijgen van ‘een zekere Ali uit Berchem’ om op kaai 1742 een container met cocaïne op te halen. Voor zo’n bedrag kon de man zelfs ‘in onderaanneming’ nog een vrachtwagenchauffeur inschakelen. Al was er niet in een waarborg of voorschot voorzien, waardoor de man, nadat de container ‘verbrand’ was gebleken, met lege handen en een veroordeling tot vier jaar cel achterbleef.

Een ‘babbel in een wegrestaurant’ volstond voor een Nederlandse vrachtwagenchauffeur om in te gaan op het aanbod van een man die hij nog maar een keer had ontmoet. Of hij ergens voor hem halt kon houden? Er zou ‘iets leuks’ tegenover staan. De chauffeur hapte toe. Concrete richtlijnen zou hij krijgen via een geprepareerde telefoon. Daarop zou hij berichten ontvangen van iemand met de codenaam McRisto. Hij moest alleen een container met bananen ophalen in de Antwerpse haven en die vervoeren naar een loods in Breda. In de container bleek niet minder dan 3,8 ton cocaïne uit Colombia te zitten. De Nederlander kreeg voor z’n ritje zeven jaar cel.

Foto’s maken

Ook bedrijfsleiders laten zich vlotjes verleiden. Of de zaakvoerder van een fruitbedrijf een lading ananassen uit Ecuador en bevroren fruitpulp uit Colombia naar de haven van Antwerpen kan halen?
Terwijl hij ten volle beseft dat in sommige vaten fruitpulp ook cocaïne zit. De instructies zullen komen van een Vlaams-Marokkaanse man die hij amper kent. Linke boel, maar het zal hem een aardige duit in cash opleveren: 256.000 euro. Gemakkelijk verdiend. Tot de Antwerpse douane de lading in beslag neemt en de bedrijfsleider 8,5 jaar cel krijgt.

Voor de speurders is het niet altijd evident om hard te maken dat een bedrijf bewust meedraait in de trafiek. De zaakvoerder van een transportbedrijf uit Lier kwam begin dit jaar weg met een vrijspraak, hoewel zijn bedrijf meermaals opdook in drugsonderzoeken waarin havenarbeiders waren betrapt. De firma had vorig jaar ook drie containers, die geselecteerd waren voor een controle door de douane, niet of te laat aangeboden aan de scan. In een container die de firma vervoerde, bleek 882 kilogram cocaïne uit Brazilië te zitten. Toch waren er volgens de rechtbank nog te veel twijfels over de betrokkenheid van de bedrijfsleider.

De coördinatoren beperken zich niet noodzakelijk tot de haven van Antwerpen. Uitbreiden naar de haven van Zeebrugge? Vlissingen? Le Havre? Een 53-jarige ex-Joegoslaaf die dit jaar nog in Antwerpen is veroordeeld tot twaalf jaar cel voor cocaïnetrafiek bleek in al die havens contacten aan te boren. Via een man die hij nog kende uit de gevangenis en die enkele jaren chauffeur was geweest voor havenpersoneel in Zeebrugge, kon hij contact leggen met een havenarbeider die in Zeebrugge werkte. Die moest hem alleen maar uitleggen aan welke kaaien schepen uit Zuid-Amerika aanmeerden. In ruil voor dat lijstje zou de man 40.000 euro krijgen. In de haven van Le Havre vond de ex-Joegoslaaf dan weer een koeltechnieker bereid hem te vertellen welke koelcontainers voor herstel en nazicht bij hem passeerden. De man moest alleen wat foto’s maken van interessante containers ‘om de contacten in Zuid-Amerika gerust te stellen’, zodat ze garanties kregen dat hij ook in Le Havre een insider had gevonden.

The sky is the limit. Politiechef Tersago: ‘De slotsom is dat zij geen regels moeten volgen, geen grenzen kennen en unlimited resources hebben. En dat is nu net het tegenovergestelde van wat wij als overheidsdienst hebben.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie