Meeliften met de zeeschepen van MSC

©Wim Kempenaers

In de strijd tegen de cocaïnetrafiek zijn de ogen vooral gericht op het Antwerpse havenpersoneel dat zich laat omkopen om de drugs uit de containers te halen. Maar wat met de schepen die de cocaïne naar Antwerpen varen? Wordt hun crew goed gecontroleerd?

De Coke Lijnen

De haven van Antwerpen is de belangrijkste toegangspoort voor cocaïne in Europa. Elk jaar komen er ettelijke tonnen cocaïne binnen, met een straatwaarde van miljarden euro’s. In onze reeks 'De Cokelijnen' doen we in vier afleveringen uit de doeken hoe de drugsbendes de haven infiltreren, welke routes de cocaïne aflegt tot hier en wat het businessmodel is achter de trafiek.

De Tijd kon voor het eerst de hand leggen op de gegevens van alle cocaïnevangsten van vorig jaar in de Antwerpse haven. We interviewden betrokkenen en verzamelden meer dan 200 vonnissen en arresten in België en Nederland om de modus operandi van de bendes in kaart te brengen.

Lees alles op www.tijd.be/cokelijnen

V orig jaar zijn bijna 14.400 zeeschepen aangekomen in de haven van Antwerpen. We volgden de routes die de schepen met cocaïnecontainers aflegden voor ze de haven bereikten. Daarvoor gebruikten we de databank Marine Traffic, die de posities van schepen en jachten over de hele wereld bijhoudt. We kregen hulp van het collectief van onderzoeksjournalisten Organized
Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP) en de Zweedse tv-journalist Erik Palm (TV4), die steun kreeg van het Fonds Pascal Decroos. We doorploegden alle
mogelijke gegevens, zoals de havens die de schepen aandeden, de betrokken rederijen en allerlei details over die schepen, van hun thuishaven over de vlag waaronder ze varen tot hun bouwjaar.

Uit die data kwam één naam bovendrijven: de Mediterranean Shipping Company (MSC). De helft van de ruim 100 schepen die we traceerden, was van MSC, tegenover 17 van Hamburg Süd, 11 van CMA-CGM, 8 van Hapag Lloyd en 7 van Maersk. MSC is de tweede grootste containerrederij ter wereld, na Maersk. De MSC-schepen hadden soms meer dan 1,3 ton cocaïne aan boord.

Ook het schip dat vorig jaar veruit het vaakst cocaïne aan boord had, is van MSC: de MSC Anisha R. In één jaar verscheepte dat bijna 3,4 ton cocaïne naar Antwerpen. Telkens kwam het uit Ecuador, bekend als een transitland voor cocaïne uit Colombia.

MSC, een Zwitsers-Italiaanse rederij uit Genève die meer dan 520 schepen telt en in handen is van het Italiaanse miljardairskoppel Gianluigi en Rafaela Aponte, stond vorig jaar internationaal in de kijker voor zijn ‘rol’ in de cocaïnetrafiek. De Amerikaanse douane nam in juni vorig jaar het schip MSC Gayane in beslag. Op het schip, dat onderweg was van Zuid-Amerika naar Europa, was 20 ton cocaïne gevonden. De inbeslagname van het zeeschip was voor de Amerikanen een duidelijk signaal dat iedereen die een rol speelt in de drugstrafiek zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Het kostte MSC als rederij en JPMorgan als eigenaar van het schip 50 miljoen dollar om het schip vrij te krijgen. De Amerikanen gingen nog een stap verder door MSC tijdelijk te schorsen als ‘lagerisicopartner’ van de douane.

Een deel van de cocaïne die de Amerikanen vorig jaar aantroffen op het schip MSC Gayane. ©REUTERS

Het MSC-schip in kwestie had dezelfde route gevolgd als een ander MSC-schip, MSC Desiree, dat de Amerikanen kort daarvoor, in maart, hadden betrapt met een grote lading cocaïne. Uit onze data blijkt dat op de MSC Desiree vijf maanden later opnieuw 219 kilogram cocaïne werd onderschept, die voor Antwerpen bestemd was.

Na de inbeslagname van de MSC Gayana door de Amerikanen bleek ook wat loos te zijn met de bemanning van het MSC-schip. MSC zelf werd nooit beticht van medeplichtigheid, maar verschillende leden van de crew werden aangehouden. Ze bekenden dat ze de cocaïne aan boord hadden gebracht, door de sporttassen met een kraan van speedboten over te hevelen om ze daarna in de containers te verbergen. Ze kregen hun opdrachten via versleutelde communicatie. Zeker acht bemanningsleden namen deel aan de operatie en kregen gemakkelijk 50.000 dollar voor hun werk. Het bleek niet de eerste keer dat ze zo cocaïne naar Europa smokkelden.

Busmaatschappij

De Belgische douane en het Antwerpse gerecht namen nog nooit zeeschepen in beslag in de strijd tegen drugs. ‘Een schip is een transportmiddel dat een ronde doet met altijd dezelfde haltes, zoals een busmaatschappij’, zegt Manolo Tersago, chef van de drugsafdeling van de federale gerechtelijke politie van Antwerpen. ‘Iemand in Zuid- of Midden-Amerika weet dat als ze cocaïne op buslijn X zetten, die op een gegeven moment in Antwerpen passeert. Daarvoor heb je geen scheepscrew nodig. Maar het klopt dat de contaminatie van een container overal kan gebeuren: bij de verzender, onderweg naar de haven, in de haven, en ja, zelfs op het schip.’

In theorie kunnen we zeeschepen in beslag nemen en verbeurd laten verklaren, maar dan moet wel vaststaan dat het schip willens en wetens voor de cocaïnetrafiek is gebruikt.
Kristof Aerts
Woordvoerder Antwerps parket

‘In theorie kunnen we zeeschepen in beslag nemen en in een latere fase verbeurd laten verklaren, maar dan moet wel vaststaan dat het zeeschip willens en wetens gebruikt werd voor cocaïnetrafiek’, zegt Kristof Aerts, woordvoerder van het Antwerps parket. ‘Terwijl van de duizenden containers op zo’n schip slechts enkele cocaïne bevatten, doorgaans zonder medeweten van de bestemmelingen. Dat is wel al bij binnenschepen gebeurd, die we verbeurd lieten verklaren omdat ze voor de cocaïnetrafiek gebruikt werden.’

Is het verdacht dat zo veel MSC-schepen in de cocaïnetrafiek opduiken? Neemt de rederij voldoende verantwoordelijkheid? MSC reageerde niet. Uit goede bron is te horen dat vroeger, toen MSC op de rechteroever van de Schelde actief was, inspecties met honden gebeurden op de schepen. Toen was het maritiem personeel beter
bekend bij de rederij. Nu wordt op de schepen vooral met uitzendkrachten gewerkt, met wie er weinig affiniteit is.

Lege kajuit

In december 2017 waren Antwerpse havenarbeiders getuige hoe personeelsleden van het schip Rio Teslin op kaai 188 twee mannen stonden op te wachten die in een camionette met Nederlandse nummerplaat kwamen aangereden. Het duo mocht aan boord gaan. Het mangat van het schip ging open en met een touw trokken ze gevulde sporttassen naar boven, die ze vervolgens van het schip gooiden. In de tassen zat meer dan 0,5 ton cocaïne. Een van de crewleden, een Oekraïense dertiger, had na de drop-off in Antwerpen, zijn kajuit leeggemaakt en was van boord verdwenen toen het schip in Hamburg aankwam. De man was in Colombia enkele keren aan wal geweest, getuigde de kapitein van het schip later.

©Yorick Jansens

Soms neemt een bemanningslid een rugzak met cocaïne mee en loopt hij daarmee van boord. Dat heet een aflooppartij. Maar je kan ook een drop-off op zee doen. Enkele jaren terug voeren bunkerschepen naast de zeeschepen om de cocaïne over
te gooien. Ook kan je de lading overboord gooien en laten oppikken, maar veel partijen drugs raakten al verloren en er spoelde al eens een lading aan in Nederland.

De crew kan ook nuttig zijn om de cocaïne in Antwerpen over te laden op een binnenvaartschip. In mei 2014 zwenkte in het Bevrijdingsdok een binnenvaartschip in de vroege uurtjes uit, om in hetzelfde dok vlak bij een containerschip van MSC, de MSC Florentina, aan te meren. De radarreflectie van de twee schepen vloeide samen. Het AIS-signaal van het binnenvaartschip werd uitgeschakeld. Daarna voer het binnenvaartschip voort naar een ‘open kaai’ in de Antwerpse haven, waar geen beveiliging was. Niemand die het zag, maar er gebeurde een drop-off van een partij
cocaïne die naar hier was vervoerd met het MSC-schip. Meerdere schippers bleken destijds hun - minder gecontroleerde - binnenvaartschepen daarvoor ter beschikking te stellen aan de drugstrafikanten. Daar was een behoorlijke planning voor nodig, waar op de zeeschepen omgekochte matrozen in meespeelden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie