Advertentie
Advertentie
analyse

Verkiezingszege Vlaams Belang dreigt Belgisch raderwerk helemaal te doen vastlopen

©Filip Ysenbaert

De zwakte van Vivaldi en de regering-Jambon is de sterkte van het Vlaams Belang. Het doet partijvoorzitter Tom Van Grieken er al van dromen dat hij in 2024 als grootste partij uit de verkiezingen komt, wat hem het initiatiefrecht zou opleveren om een Vlaamse regering op de been te brengen. 'En dan zien we wel.'

'Het is simpel: ofwel gaan we nu deals maken en gaan we daarna samen vooruit, ofwel doen we niets meer en zit de toekomstige winnaar hier naast mij.' Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert wees daarbij in een eindejaarsdubbelinterview voor De Zondag naar Tom Van Grieken, de voorzitter van Vlaams Belang. 'Ik hoop dat ook Paul Magnette (PS) de boodschap goed begrijpt. Als hij niet meer vooruit wil met deze regering, zal hij straks met hém moeten praten', wees Lachaert nog eens naar Van Grieken.

Als Vivaldi dit jaar stilvalt, omdat de Parti Socialiste geen appetijt meer heeft om te hervormen, lijkt de laatste kans verkeken om de extremen - het Vlaams Belang in Vlaanderen en de PTB/PVDA in Franstalig België - een halt toe te roepen. Het doet de Wetstraat sidderen en beven, want een verkiezingsoverwinning van de extremen in 2024 dreigt het Belgische raderwerk helemaal te doen vastlopen.

Advertentie

Als Vivaldi dit jaar stilvalt, omdat de PS geen appetijt meer heeft om te hervormen, lijkt de laatste kans verkeken om de extremen - het Vlaams Belang in Vlaanderen en de PTB/PVDA in Franstalig België - een halt toe te roepen.

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau vreest het ergste als het Vlaams Belang niet kan worden gestopt. 'Als Vlaams Belang de grootste partij wordt en samen met de N-VA een meerderheid van de stemmen haalt, vrees ik dat Bart De Wever (de voorzitter van de N-VA, red.) de zaken ook niet meer in de hand heeft. Het kan leiden tot de totale implosie van ons land, waardoor we heel veel verliezen', zei de socialistische voorzitter in een Humo-interview.

Dingen benoemen

Niet dat Rousseau fatalistisch is, integendeel. Hij gelooft dat het Vlaams Belang terug te dringen valt tot zo'n 20 procent van de stemmen. Met het zelfvertrouwen van de enige voorzitter van een traditionele partij die aan de winnende hand is, wil hij rechtstreeks de strijd met het Vlaams Belang aangaan. Wijlen Steve Stevaert (sp.a) ging dat gevecht nog uit de weg, zogezegd omdat je een gat in de haag er niet kunt uitknippen. Maar in werkelijkheid omdat hij geen antwoorden had op het migratie- en integratievraagstuk, zoals hij op het einde toegaf.

Rousseau is daarin anders. Net zoals de meeste van zijn Vlaamse collega-voorzitters wil hij het thema van migratie en integratie en de link met veiligheid niet overlaten aan het Vlaams Belang. Rousseau benoemt de dingen, zoals toen hij zei dat hij zich in Molenbeek niet in België voelde. Dat was volgens de voorzitter van Vooruit geen afbraakvoetbal à la Vlaams Belang, maar een pleidooi voor meer investeringen in het onderwijs en in de kinderopvang.

Open VLD-voorzitter Lachaert deinsde er op zijn beurt niet voor terug een slogan van het Vlaams Belang over te nemen. 'Vol is vol', zei hij toen Theo Francken (N-VA) de vraag opwierp waar voor Vivaldi de grens in de opvangcrisis ligt. Volgens Lachaert is het verschil dat het Vlaams Belang niemand meer wil binnenlaten, terwijl hij verwees naar de opvang die effectief vol zit.

Marokkanenprobleem

Na de rellen in Brussel en Antwerpen na de WK-matchen van Marokko viel op hoe zowat alle centrumpartijen de toon verhardden. De burgemeester van Brussel Philippe Close (PS) had het over 'crapuul', Rousseau sprak over wijken die moesten worden 'opgekuist', en minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) over mensen die zich niet willen inschrijven in onze samenleving.

Het is gespierd taalgebruik waarop het Vlaams Belang tot voor kort het monopolie had. Voorzitter Van Grieken ziet het graag gebeuren. 'Ze legitimeren ons verhaal', zegt hij. En het Vlaams Belang kan ze langs rechts nog eens voorbijsteken. 'We hebben een Marokkanenprobleem', tweette Van Grieken ongegeneerd in een reactie op de rellen.

Als Vlaams Belang de grootste partij wordt en samen met de N-VA een meerderheid van de stemmen haalt, vrees ik dat Bart De Wever de zaken ook niet meer in de hand heeft. Het kan leiden tot de totale implosie van ons land, waardoor we heel veel verliezen.

Conner Rousseau
Voorzitter Vooruit

Al zou de voorzitter van het Vlaams Belang het naar eigen zeggen niet opnieuw doen, want het biedt de tegenstanders munitie om de partij weg te zetten als extreemrechts, een etiket waar Van Grieken vanaf wil. De tweet is volgens Van Grieken een illustratie van wat hij als het grootste gevaar voor zijn partij ziet: 'hoogmoed en in eigen voet schieten' of iets posten op sociale media 'in the heat of the moment'.

Dat hardliner Filip Dewinter of Dries Van Langenhove, de aanvoerder van Schild & Vrienden, volle gas geven over de 'omvolking' in onze steden vindt Van Grieken dan weer niet problematisch, zelfs al is het onversneden 'Alt Right'-extremisme. 'Ik heb geen probleem met de term omvolking. Mensen weten heel goed wat we daarmee bedoelen. Het mag alleen niet verengd worden tot huidskleur', zegt Van Grieken.

Stal uitmesten

Als Van Langenhove voor een experiment met alleen etnische blanken in een stad pleit, neemt Van Grieken daar wel afstand van, maar daar blijft het bij. Hetzelfde met de Vlaams Belang'ers die het illegale referendum over de Krim-annexatie legitimeerden, of het geflirt van Dewinter met de Russische president Vladimir Poetin of de Syrische president Bashar al-Assad. Van Grieken keurt het telkens af, maar zulke figuren worden niet uit de partij gezet. Het lijkt wat op een hit-and-runstrategie.

De voorzitter van het Vlaams Belang lijkt niet van plan de stal uit te mesten, wat de traditionele partijen - Bart De Wever op kop - aanhalen als dé reden waarom ze geen zaken kunnen of willen doen met het Vlaams Belang. In een partij met zo veel extreme figuren en interne spanningen is miserie altijd mogelijk, waardoor een samenwerking met het Vlaams Belang echt niet aan de orde is.

Als het bij de verkiezingen in 2024 over migratie gaat, zijn we eraan voor de moeite. Gaan de verkiezingen over sociaal-economische topics, dan wint Vooruit.

Bronnen bij Vooruit

Door de ranzigheid te tolereren sluit het Vlaams Belang zich uit van beleidsdeelname, wat het voor De Wever makkelijk maakt om een stem voor het Vlaams Belang af te doen als een nutteloze stem. Op die manier slaagde De Wever er in 2014 in het Vlaams Belang bijna van de politieke kaart te spelen.

Strijd bergop

En opnieuw probeert De Wever het Vlaams Belang te slim af te zijn, maar het is een strijd bergop geworden. Het is volgens de voorzitter van de N-VA niet eenvoudig de extreme partijen de wind uit de zeilen te nemen, want zowel op het vlak van identiteit - de asielcrisis, de rellen, woke - als op het vlak van welvaart voelt de Europeaan zich bedreigd en hebben velen het vertrouwen in de traditionele politiek verloren, is zijn redenering.

De houding tegenover het Vlaams Belang is binnen de N-VA een sluimerend twistpunt. Francken heeft moeten inbinden. Het is niet de bedoeling kiezers van het Vlaams Belang proberen terug te winnen. De N-VA zou dan harder moeten roepen dan het Vlaams Belang, waardoor de centrumrechtse koers die De Wever voor ogen heeft, niet langer houdbaar zou zijn. Maar als dat electoraal niet de winnende strategie blijkt te zijn, dreigt alles weer in vraag te worden gesteld.

Vlaams Belang en de PVDA doen de Wetstraat sidderen en beven, want een verkiezingsoverwinning van de extremen in 2024 dreigt het Belgische raderwerk helemaal te doen vastlopen.

In het gevecht met het Vlaams Belang om dezelfde rechtse kiezer positioneert De Wever de N-VA als een beleidspartij, die het verschil maakt, net zoals de PS dat doet in haar gevecht met de PTB/PVDA in het zuiden van het land. Die strategie is kwetsbaar, zoals blijkt uit het gemak waarmee Van Grieken De Wever countert. Met de corrupte PS wil De Wever een historisch akkoord sluiten, maar met de collega-Vlaams-nationalisten niet, is het antwoord van de voorzitter van het Vlaams Belang.

Angsten

Opmerkelijk is dat Rousseau wel uitdrukkelijk kiezers van bij het Vlaams Belang hoopt terug te halen. Volgens de voorzitter van Vooruit is het simpel: mensen hebben angsten, onder meer over migratie, maar zeker ook over sociaal-economische thema's. Het Vlaams Belang teert op het aanblazen van die angsten. Maar wie de mensen hoop kan geven of die angsten kan wegnemen, wint de verkiezingen en het vertrouwen van de mensen.

Al is dat niet zonder risico, beseffen ze bij Vooruit. 'Als het bij de verkiezingen in 2024 over migratie gaat, zijn we eraan voor de moeite. Gaan de verkiezingen over socio-economische topics, dan wint Vooruit', klinkt het op het partijhoofdkwartier van de Vlaamse socialisten. Daarom wil Rousseau er alles aan doen opdat Vivaldi dit jaar toch nog resultaten boekt. In een grote deal is het volgens hem mogelijk de PS toch nog te doen bewegen.

Ik heb geen probleem met de term omvolking. Mensen weten heel goed wat we daarmee bedoelen. Het mag alleen niet verengd worden tot huidskleur.

Tom Van Grieken
Voorzitter Vlaams Belang

Als Vivaldi en de Vlaamse regering het laten afweten, heeft Van Grieken vrij spel. 'Ze laten u in de steek', gaf het Vlaams Belang eind vorig jaar in een campagne voor betaalbare energie al een voorproefje van hoe de partij het ongenoegen van de mensen over het falen van de beleidspartijen wil capteren.

Als beleidspartijen toch moeilijke en pijnlijke beslissingen durven te nemen, is dat nog geen garantie dat het Vlaams Belang ook daar geen garen bij spint. Dat is al gebleken in de Vlaamse discussies over de bovengrondse hoogspanningslijn Ventilus en het stikstofdossier, waarbij het Vlaams Belang het opneemt voor de boeren, die zich in de steek gelaten voelen. Het Vlaams Belang versterkt zo haar positie op het platteland.

Initiatiefrecht

'Ander en beter' en 'Eigen volk eerst'. Naar die klassieke slogans uit de begindagen lijkt Van Grieken te willen teruggrijpen om in 2024 het Vlaams Belang aan zijn belangrijkste verkiezingszege te helpen. Als de campagne zonder brokken verloopt, gelooft Van Grieken dat het Vlaams Belang als grootste partij uit de stembusgang komt, waardoor het initiatiefrecht voor de vorming van een Vlaamse regering bij hem belandt. 'Idealiter hebben we samen met de N-VA 50 procent. Dan zien we wel.'

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie