column

Bara bra, gewoon is goed genoeg in Zweden

Oprichter consultancyboetiek BeSpoken, woont in Ljungskile aan de Zweedse Westkust

Hoe kan een land dat de 'middelmatigheid' tot de norm verheft, grossieren in fantastische globale ondernemers en bedrijven?

Bara bra. Spreek de drie a’s uit alsof er net een lichtjes geïntoxiceerde eland met zijn volle 600 kilogram op je eksteroog is gaan staan. Je klinkt meteen als een volbloed Gunilla die in haar moedertaal de kern van de Zweedse ziel blootlegt. Bara bra dus. Letterlijk vertaald: ‘maar goed’. Wat vrijer: gewoon is al goed genoeg. Bara bra behoort zo sterk tot het genetisch materiaal van elke Zweed dat er nog een ander woord voor bestaat: ‘lagom’. ‘Matig’, niet uitstekend, gemiddeld. Of voor wie wat korter door de cynische bocht wil gaan: middelmatig.

In alles wat de Zweed doet of zegt, is de suprematie van dit ‘bara bra’ in de kern aanwezig. Mijn vrouw - die ik niet van middelmatigheid durf te verdenken - werkt als organist bij de Zweedse kerk. Haar kyrkoherde (de kerkherder, haar chief religious officer dus) wond er bij haar aanstelling geen doekjes om: '80 procent is goed genoeg.' Probeer vooral niet beter te zijn dan de anderen.

Wie uitsteekt, valt op, is anders, en behoort niet tot ‘de grote groep’. Net zoals iedere Lars in de seventies met een Volvo uit de 200-serie rondhobbelde en daarmee precies hetzelfde deed als Mats of Göran of Ingemar. De Zweedse sociale eenheidsworst (Zweden zijn gek op worst!) zorgt voor gelijkheid en daardoor voor gemoedsrust.

Het is die zo gekoesterde rust die elke Zweed - ook de CEO van pakweg SAS, Telia of Alfa Laval - nodig heeft om op zaterdag onbekommerd met zijn bootje naar een of ander eiland in de kruimelskärgård buitengaats Stockholm of Göteborg te puffen en er, jawel, worst op de grill te kieperen.

De wereld is klein

In 'De wereld is klein' schrijven ondernemende Vlamingen vanuit het buitenland over wat hen beroert en boeit. Ontdek hun verhalen hier.

IKEA

Wil je bara bra tastbaar zien en voelen? Stap dan een IKEA binnen. Een kast van Pax of een tafel van Sundvik, het bedrijf van Ingvar Kamprad woekert met zijn grote hoeveelheden lagom. En dat legt het geen economische windeieren. Jawel, de logica ontgaat me niet: van alles net genoeg leidt uiteindelijk tot heel veel. En dat kan je uitdrukken in (heel veel) Zweedse kronen.

Maar hoe kan een land dat middelmatigheid tot de norm verheft, toch zulke fantastische globale ondernemers en bedrijven voortbrengen? Atlas Copco, SKF, Volvo Cars, H&M, Scania, Electrolux: het land van de kötbullar en de surströming grossiert in wereldwijd succesrijke, lokaal verankerde bedrijven. Toegegeven, bij Volvo zitten er Chinezen aan de stuurknoppen. En van Chinezen weten we dat ze een broertje dood hebben aan middelmatigheid. Dat verklaart al veel. Maar toch…

Achter bara bra schuilt een traagheid, een besluitvormingsproces dat zijn tijd neemt: om tot gemiddeldheid te komen, moet veel overlegd worden.

Misschien is dit een verklaring. Achter bara bra schuilt een traagheid, een besluitvormingsproces dat zijn tijd neemt: om tot gemiddeldheid te komen, moet veel overlegd worden. Zweden worden high van veel en lang vergaderen (terwijl ze koffie drinken en in een kanelbulle bijten, maar daarover meer in een volgende column). Dat zorgt ervoor dat beslissingen steevast een breed draagvlak krijgen. Tot en met de vakbonden, iedereen staat achter de traagzaam uitgestippelde strategie.

Of zoals Vondel zei: ‘Langzaamheid past grote zaken.’ Dat maakt die traagheid bedrieglijk. Ze zorgt voor voorsprong op de langere termijn. De haas en de schildpad. Daardoor lijkt het alsof ‘lagom’ plots niet meer zo ‘lagom’ is, maar meer op een doordacht streven naar uitsteken gaat lijken. Doe maar gewoon, dat is al goed genoeg. Misschien is gewoon op de lange duur wel beter dan goed genoeg?

Begrijp je? Nee? Ach, maar goed.

Aart De Zitter geeft met zijn consultancyboetiek BeSpoken advies aan bedrijven over hun externe communicatie en pr-strategie. Hij woont in Ljungskile aan de Zweedse Westkust.

Lees verder