analyse

De dubieuze banken waar ING België mee in zee ging

©rv

Geen enkele Belgische bank duikt zoveel op in de FinCEN Files als ING België. Belgische ING-rekeningen zijn gebruikt door buitenlandse banken met louche klanten, blijkt uit de gelekte Amerikaanse rapporten.

Suspicious Activity Report, nummer 31000095083530. Die melding aan de Amerikaanse antiwitwascel FinCEN alleen al bevat meer dan 70 verdachte transacties waarin ING België opduikt. Bij de tientallen betalingen, die teruggaan tot 2007, 2008 en 2009, is er een rode draad. De bedragen, die oplopen tot meer dan 140.000 dollar per overschrijving, vertrekken altijd van een rekening bij de Litouwse bank Ukio Bankas. Die staat telkens op naam van een schimmige exotische postbusvennootschap op de Britse Maagdeneilanden of in Belize. Niets verraadt wie erachter schuilgaat. Via een rekening bij ING België in Brussel komen de verdachte geldstromen terecht op een Amerikaanse rekening, of in enkele gevallen een rekening bij een bank in Saint Lucia, een eiland in het Caribisch gebied dat amper 167.000 inwoners telt.

De Ukio Bankas-affaire is een zwarte pagina in de geschiedenis van ING België. ‘1,7 miljard euro witgewassen via ING België. Litouwse bank misbruikt vertrouwen Belgische instelling’, onthulde De Tijd in 2010. ING België bleek al sinds 2006 te fungeren als correspondentbank voor Ukio Bankas. Zo’n correspondent regelt voor een bevriende bank transacties in dollars of een andere munt die ze zelf niet kan verwerken. De Litouwse bank hield bij ING België rekeningen aan die daar specifiek voor bedoeld waren, maar al gauw werden die massaal gebruikt om allerlei criminele gelden, zelfs van een Colombiaans drugskartel, wit te wassen.

179
ING België komt voor in 179 van de 365 FinCEN Files met een link naar ons land.

Pas na drie jaar, in 2009, besloot ING België de verdachte geldstromen aan te geven bij de Belgische antiwitwascel. De druk van Amerikaanse banken om in te grijpen tegen de witwaspraktijken was te groot geworden. Uit een screening bleek dat slechts 5 procent van de betalingen was gebeurd voor gewone klanten van de Litouwse bank. De rest was allemaal voor spookvennootschappen in Belize, Panama en de Britse Maagdeneilanden, waarover ING niets kon terugvinden in internationale bedrijvendatabanken. In 2013 ging Ukio Bankas over de kop.

Is het schandaal met de Litouwse bank de enige misstap waarbij via Belgische ING-rekeningen op grote schaal vuil geld is witgewassen? Of ging de bank ook in zee met andere buitenlandse banken die misbruik maakten van haar correspondentbankdiensten? De FinCEN Files, de gelekte witwasmeldingen aan de Amerikaanse antiwitwascel, leggen bloot dat inderdaad meer aan de hand is.

©Mediafin

Bank in Bulgarije

Niet één, maar twee Amerikaanse banken luidden bij de Amerikaanse antiwitwascel de alarmbel over geldstromen die via ING België passeerden ten voordele van een verdachte Britse vennootschap, Medina Networks Limited. Die was niet rechtstreeks klant bij ING België, wel bij TBI Bank in Bulgarije. Ook in dit geval speelde ING België de rol van correspondentbank, als doorgeefluik tussen de bank in Bulgarije en Bank of America.

Volgens de gelekte rapporten stroomde op die manier in 2013, 2014 en 2015 minstens 25 miljoen dollar verdacht geld via ING België. De miljoenen kwamen terecht bij een spookvennootschap in Belize en op een bankrekening in Cyprus op naam van de dubieuze klant, Medina Networks.

De transacties waren uiterst verdacht. Medina Networks deed zich officieel voor als een internetconsultant, maar had zelfs geen eigen website. Het was duidelijk een schermvennootschap, die werd gebruikt als rookgordijn voor witwasoperaties. In mei 2017 vroeg de Cypriotische antiwitwascel nog info op over Medina Networks in een onderzoek naar fraude en witwassen.

Correspondentbank

Sommige banken spelen correspondentbank voor andere, kleinere banken. Het gaat om allerlei diensten, zoals het regelen van transacties in dollars of een andere munt, of het verzorgen van internationale overschrijvingen. Die diensten zijn risicovol in de strijd tegen het witwassen. Als correspondentbank laat je transacties doorstromen terwijl je de klanten van de andere bank niet even goed kent als je je eigen klanten moet kennen.

Het is maar een van gevallen die onderzoeksjournalisten van De Tijd, Le Soir en Knack terugvonden in de FinCEN Files. Een melding door een andere Amerikaanse bank heeft het over een andere verdachte klant van de Bulgaarse TBI Bank. Het gaat om een Canadese vennootschap die de Amerikaanse overheid in 2016 op zijn zwarte lijst, de OFAC-sanctielijst, zette omdat er een belangrijke internationale criminele organisatie achter schuilging. In 2015 zou via de verdachte vennootschap zeker 1,6 miljoen dollar zijn witgewassen. Opnieuw verwijst het gelekte Amerikaanse rapport naar een rekening bij ING België die de Bulgaarse bank heeft gebruikt om geld door te sturen naar Bank of America.

Uiterst risicovol

Was ING België te laks? Dat zou van de bank een onmisbare schakel in een witwaskanaal hebben gemaakt. Als ING België al niet goed wist waar het geld dat het liet passeren vandaan kwam, dan wisten de Amerikaanse banken die het geld doorgestuurd kregen dat nog minder. Dat fenomeen heet nesting. Illegaal is het niet, maar het staat bekend als zeer risicovol voor witwassen.

Onder andere vanop rekeningen bij Amicorp Bank Trust, met hoofdzetel in Barbados, is via ING België verdacht geld doorgestroomd naar Amerikaanse banken.

Daarom zijn de banken al meer dan tien jaar verplicht uiterst waakzaam te zijn als ze de rol van correspondentbank opnemen. Toch nemen banken die zulke diensten aanbieden er nog te vaak genoegen mee dat de buitenlandse bank weinig meer doet dan een standaardvragenformulier invullen waarin ze belooft de antiwitwasmaatregelen toe te passen. Omdat in de praktijk te weinig wordt gescreend, gebeurt dat dagelijks.

Hadden in het geval van de Bulgaarse bank alarmbellen moeten afgaan bij ING België? In 2015 kwam TBI Bank in opspraak voor rekeningen op naam van offshorevennootschappen waarmee beleggers zijn opgelicht. In een reactie op de FinCEN Files zegt de Bulgaarse bank dat ze intussen nieuwe eigenaars en toplui heeft en de hoogste integriteit nastreeft. De rekeningen die ‘in het verleden problemen opleverden’, luidt het, zijn aangegeven of gesloten.

De Bulgaarse bank is volgens de FinCEN Files niet de enige buitenlandse partnerbank waardoor ING België betrokken raakte bij verdachte geldstromen. We vonden meerdere andere voorbeelden. Ook vanop rekeningen bij de Amicorp Bank Trust, die zijn hoofdzetel heeft in Barbados, zijn verdachte gelden via ING België doorgestroomd naar Amerikaanse banken. Het gaat om miljoenen dollars, in 2014 in meerdere schijven verstuurd. Door verdachte rekeninghouders van Amicorp, gaande van een illegaal gokbedrijf in Cyprus tot postbusvennootschappen in Dubai en op de Britse Maagdeneilanden. Terwijl Amicorp de voorbije jaren en eerder al in 2010 verwikkeld was in fraude-, oplichting- en afpersingschandalen. Op onze herhaaldelijke vragen om een reactie antwoordde Amicorp niet.

Alle Belgische grootbanken

In de meer dan 2.100 gelekte meldingen bij de Amerikaanse antiwitwascel duiken alle Belgische grootbanken op. Maar ING België spant duidelijk de kroon. Het komt voor in 179 van de 365 FinCEN Files met een link naar ons land. Voor KBC/CBC is dat 95 keer het geval, voor Belfius 55 en voor BNP Paribas Fortis slechts 22. Als we de gevallen wegfilteren waarin een Belgische rekening maar zijdelings opduikt, blijken de meeste en belangrijkste gevallen vooral ING België te vermelden.

Dat heeft te maken met de correspondentbankdiensten die ING België aanbiedt. Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat minder dan een op de vijf banken in ons land nog zulke diensten aanbiedt. En slechts een minderheid van de banken die dat nog doen, beschouwt het als een belangrijke activiteit.

Je kan onmogelijk eisen dat de correspondentbanken de cliënten van de andere banken evengoed kennen als hun eigen cliënteel. Daarom moeten de correspondentbanken op zijn minst de andere bank, haar reputatie en de maatregelen die ze neemt tegen witwassen goed kennen.
Geert Sciot
Woordvoerder Nationale Bank van België

BNP Paribas Fortis laat weten dat het al in 2014 heeft besloten geen correspondentbankdiensten meer aan te bieden. Belfius zegt dat die diensten niet meer tot zijn corebusiness behoren en dat ze dus niet meer proactief worden aangeboden. Belfius treedt alleen nog in zeer beperkte mate als correspondentbank op, vooral voor kleine lokale Belgische financiële instellingen die dat nodig hebben, luidt het. Het zegt ook recent niet geconfronteerd te zijn met een bank waarvoor ze de correspondentdiensten moest afbreken.

FinCEN Files

Meer dan 400 onderzoeksjournalisten over de hele wereld, ook van De Tijd, hebben 16 maanden geheime Amerikaanse rapporten onderzocht. Het gaat om meer dan 2.100 meldingen van verdachte geldstromen die banken deden bij de Amerikaanse antiwitwascel FinCEN. De gelekte documenten, die we de FinCEN Files noemen, gaan terug tot 2008, maar zijn vooral opgesteld tussen 2011 en 2017. De verdachte geldstromen in de rapporten zijn goed voor een astronomisch bedrag van ruim 2 biljoen of meer dan 2.000 miljard dollar.

De FinCEN Files zijn in handen gekomen van de Amerikaanse website BuzzFeed News, die de rapporten heeft gedeeld met het internationale consortium van onderzoeksjournalisten ICIJ. ICIJ bericht in 88 landen samen met 109 media over wat de documenten onthullen. In België gebeurt dat door journalisten van De Tijd, Knack en Le Soir.

KBC benadrukt dat het geen correspondentbankrelaties heeft met banken in landen waartegen een internationaal embargo geldt, en dat het voor zichzelf nog strengere regels oplegt bij de keuze van de banken waarmee het in zee gaat. Op basis van de Belgische normen controleert KBC naar eigen zeggen ook systematisch het geld dat wordt overgemaakt.

Bij de Nationale Bank erkennen de experts dat er een ‘hoog risico op witwassen’ gepaard gaat met correspondentbankdiensten. De Belgische banken die die nog aanbieden, doen dat voor iets meer dan 2.000 andere banken, waarvan iets meer dan de helft zich buiten de Europese Unie bevindt.

Dat aantal daalt jaar na jaar fors. Steeds minder Belgische banken willen het risico nemen. Ze doen aan ‘derisking’: alles wat risicovol is, laten vallen.

‘Nochtans zijn die diensten van correspondent banking vitaal voor de internationale handel en de internationale financiële verrichtingen’, zegt Geert Sciot, woordvoerder van de Nationale Bank. ‘Je kan onmogelijk eisen dat de correspondentbanken de cliënten van de andere banken evengoed kennen als hun eigen cliënteel. Daarom moeten de correspondentbanken op zijn minst de andere bank, haar reputatie en de maatregelen die ze neemt tegen witwassen goed kennen. Ze moet ook constant waakzaam zijn voor de transacties die van haar worden gevraagd. Die mogen niet afwijken van het profiel van de andere bank en indien nodig moeten ze worden aangegeven bij de antiwitwascel.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie