interview

‘Als het van comités met bobo's moet komen, verandert het voetbal nooit'

Declan Hill ©rv

‘Geld scheefslaan bij transfers, dat doorsluizen naar belastingparadijzen en gebruiken om refs om te kopen. Het is de oudste evergreen in het topvoetbal.’ De Canadese auteur Declan Hill legt al 20 jaar bloot hoe misdaad en goksyndicaten competities, clubs, coaches en spelers corrumperen.

‘Toen ik deze week de berichten over jullie jongste voetbalschandaal las, moest ik meteen denken aan wat in de jaren 90 bij de Franse club Bordeaux is gebeurd. Die gaf bij de fiscus miljoenen minder aan dan ze betaalde voor transfers. Het verschil werd versast naar belastingparadijzen. Dat offshoregeld diende voor een zwart fonds om refs om te kopen, onder meer met luxe-escorts. Het systeem - met offshorerekeningen, commissies onder tafel bij transfers en makelaars die tussenpersoon spelen - is zo oud als de straat.’

‘Het is voorpaginanieuws als er weer eens een gerechtelijk onderzoek is, zoals nu in België, maar ik kan niets anders zeggen dan dat het endemisch is in het voetbal. Dit is business as usual.’ In het Belgische schandaal zitten negen verdachten - makelaars, refs en clubbestuurders - in de cel. Ook zijn spelers en coaches ondervraagd. De verdenkingen gaan over witwaspraktijken, corruptie en lidmaatschap van een criminele organisatie.

De Aziatische tentakels reiken tot in het jeugdvoetbal. Een van de grootste goksyndicaten boekt een jaar omzet van 50 miljard dollar. Bij Adidas is dat niet eens de helft.
Declan Hill, onderzoeker

De Canadees Declan Hill, professor aan de Amerikaanse universiteit van New Haven, is wereldwijd de autoriteit op gebied van matchfixing en de macht van de georganiseerde misdaad in het voetbal. Eind november getuigt hij als expert in een onderzoekscommissie in het Amerikaans Congres. Het thema is de recente volledige legalisering van online en fysieke sportweddenschappen in de VS. ‘Een legale industrie is in principe beter, maar leidt ook tot hogere inzetten, ook in lagere divisies. De VS kennen bloeiende competities van middelbare scholen, waar talenten voor de profcompetities opgeleid worden. Piepjonge atleten en gokken is een gevaarlijke combinatie.’

Hill heeft een verleden als onderzoeksjournalist voor The New York Times en is de auteur van ‘The Fix: Soccer and Organised Crime’ en ‘The Insider’s Guide to Match-Fixing in Football’. ‘Een dertigtal onderzoeken van de politie en het gerecht in heel Europa en honderden getuigenverklaringen legden omstandig bloot hoe wijdverspreid de corruptie is, maar toen ik er 20 jaar geleden over begon te schrijven, was het grotendeels onontgonnen terrein. Het voetbal leefde in heerlijke ontkenning. Zeker, er waren daarvoor al schandalen, met ook een affaire rond zwart geld en omkoping in de jaren 80 in België, maar die werden als uitzonderingen beschouwd. Terwijl ze de regel bleken te zijn. Niemand had door hoe diep de maffia in het voetbal zat.’

Zijn er best practices voor België?
Declan Hill: ‘Ik zou jullie aanraden via het parlement een paar miljoen vrij te maken voor de oprichting van een onafhankelijke instelling voor integriteit in de sport, met een onkreukbare rouwdouwer aan het hoofd. Met een hotline voor klokkenluiders, die niet alleen belastingontduiking of matchfixing, maar ook seksueel misbruik of doping aan de kaak willen stellen. Het is voor mij les één na 20 jaar onderzoek. Fraude wordt nooit ontdekt door de bullshit groups van bobo’s die het voetbal zelf heeft aangesteld. Meer dan subsidies van onder meer de Europese Unie incasseren, doen ze niet. Het zijn altijd mensen van buiten de sport die de beerput opentrekken. Als het van al die ethische commissies en subcomités moet komen, verandert nooit wat.’

Ik zou jullie aanraden via het parlement een paar miljoen vrij te maken voor de oprichting van een onafhankelijke instelling voor integriteit in de sport.
Declan Hill
Expert voetbalcriminaliteit

Waarom is het voetbal zo kwetsbaar voor ongure figuren?
Hill: ‘Het grootste probleem is dat het voetbal zich leent tot witwassen en corruptie. De transfermarkt is imperfect omdat ze werkt zonder echt objectieve parameters over hoeveel een speler waard is. Dat maakt ze kwetsbaar voor gesjoemel. Is Eden Hazard 100 miljoen waard, of 200 of 250 miljoen? Spelers lijken in die zin veel op kunstwerken, waarvan de waarde gebaseerd is op hoeveel verzamelaars bereid zijn te betalen.’

‘Niet alleen zijn clubs ideale witwasmachines voor geld uit het drugsmilieu of de illegale wapenhandel. Ze zijn ook een bijzonder nuttig middel om het imago van een ordinaire gangster op te blinken. De blauwdruk is getekend door de Colombiaanse drugsbaron Pablo Escobar. Hij speelde de wilde weldoener, onder meer via het voetbal, en transformeerde in een Robin Hood van de arme volkswijken in Medellin.’

In de bestuurskamers van het voetbal op de Balkan zou altijd met het wapen op tafel worden onderhandeld. Is het zo erg?
Hill: ‘Ja. Niet alles en iedereen is corrupt. Maar we spreken wel over eyebrow raising levels of organised crime. In de landen van ex-Joegoslavië en de gewezen Sovjetunie zijn maffia en voetbal bijna een eeneiige tweeling. Maar ook West-Europa ontsnapt er niet aan. De Italiaanse politie onderzoekt 22 clubs in de lokale derde en vierde klasse. Dat is een op de vier clubs in die competities. De Italiaanse politie spreekt over corruptie op industriële schaal. Het is maar één schokkende statistiek om te bewijzen dat het probleem absoluut niet onder controle is. Het rot zit aan het bot - in laag aangeschreven competities met weinig inkomsten en lage lonen - maar infecteert de top. Uit gerechtelijk onderzoek is gebleken dat refs in matchen van de Champions League zijn omgekocht.’

Het voetbal is ook een doelwit voor illegale Aziatische goksyndicaten. Hoe groot is hun rol?
Hill: ‘Gigantisch. Dat zouden jullie in België als geen ander moeten weten. De gokchinees Zheyun Ye, die in 2005 in België minstens een tiental matchen fixte, zat geen dag in de cel en loopt wellicht nog ergens vrij rond. (Een van de toenmalige betrokkenen, Laurent Denis die sindsdien zijn licentie als advocaat verloor, zit opnieuw in de cel voor vermeende hand- en spandiensten bij witwaspraktijken, red.). Handlangers van de Aziatische goksyndicaten reizen rond. Om je een idee van hun macht te geven: een van de grootste Aziatische syndicaten boekt een jaaromzet van 50 miljard dollar. Bij de sportreus Adidas is dat niet eens de helft.’

Spelers lijken in die zin veel op kunstwerken, waarvan de waarde gebaseerd is op hoeveel verzamelaars bereid zijn te betalen.

‘De tentakels van de Aziatische syndicaten reiken tot in de laagste divisies van het mannen-, vrouwen- en jeugdvoetbal. Ik ben een paar jaar geleden op bezoek geweest bij een bekende goksite in Manila op de Filipijnen. Het was een beangstigende ervaring waarbij ik tot op mijn onderbroek ben gefouilleerd. Maar het was erg leerrijk. Ik zag hoe op matchen van niks - zoals een jeugdwedstrijd van Hongkong tegen Macau - bedragen tot 5 miljoen euro werden ingezet. Dat vat het zowat samen.’

De grote commerciële sporten in de VS, zoals het basket, lijken een pak schoner. Wat doen zij beter?
Hill: ‘Ze zijn lang niet zo proper als je denkt. Ik zou zeggen dat ze er minder erg aan toe zijn dan het voetbal. Maar dat komt mede omdat sporten als het basket, American football, ijshockey en honkbal veel minder geglobaliseerd zijn. Eén gevolg is dat er tot nu weinig interesse was van de goksyndicaten. Maar dat kan wel eens veranderen nu de basketcompetitie NBA een agressieve expansiestrategie voert in China, andere grote landen in Azië en Europa. Aziatische fixers zullen de boel proberen te belazeren. Dat kan ik je garanderen. Daarom ben ik gevraagd politieagenten, gerechtelijke onderzoekers en sportofficials te wapenen tegen de geplande landing van de gokmaffia.’

‘De Amerikaanse topsport heeft één voordeel op het voetbal. Jonge atleten wordt na het ondertekenen van hun eerste contract geleerd hoe ze met geld en status moeten omgaan. Op het programma staan zelfs datinglessen. Spelers krijgen na hun pensioen ook financiële begeleiding om ze voor het befaamde zwarte gat te behoeden. Voetballers met geldproblemen zijn de favoriete doelwitten van criminelen. Leer ze met geld omgaan. Het zal niet alles oplossen, maar het zijn beetjes die mee het verschil maken.’

Fans haken meestal niet maar soms wel af.

In België kijkt geen fan minder naar het voetbal. Waarom zou het voetbal zijn stal uitmesten?
Hill: ‘Fans haken meestal niet maar soms wel af. In de jaren 70 waren Singapore en Maleisië naar Aziatische normen grote voetballanden met bloeiende competities. Vandaag zijn ze morsdood na decennia massieve corruptie. Bij sommige matchen hadden de goksyndicaten iedereen in hun zak, zowel basisspelers als bankzitters, coaches, refs en grensrechters.’

‘Hetzelfde fenomeen zie je stilaan in delen van Europa. Lokale liga’s in Oost- en Centraal-Europa, en zelfs Italië, zijn op sterven na dood. De stadions zijn leeggelopen, de fans via televisie overgeschakeld op de grote teams uit Engeland, Duitsland of Spanje. Ze geloven niets meer van de uitslagen in hun eigen competities.’

‘De corruptie is natuurlijk minder verspreid in West-Europa. Maar als het probleem niet bij de wortel aangepakt wordt, kan de dag komen dat de fans ook in België massaal hun middenvinger opsteken naar het voetbal in eigen land.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie