analyse

Cashloos betalen biedt nieuwe kansen, zelfs voor God

Ook in cafés willen klanten in coronatijden minder cash betalen, omdat ze dat als hygiënischer en gebruiksvriendelijker zien. ©BELGA

Sinds de coronacrisis betalen we digitaler dan ooit, een trend waar tal van bedrijven volop garen bij spinnen. Met nieuwe businessmodellen tot gevolg. ‘Als dit niet het kantelpunt is om zonder cash te leven, wat dan wel?’

Zelfs God kan tegenwoordig wel een duwtje in de rug gebruiken. Tijdens de coronacrisis trekken gelovigen minder vaak naar de kerk dan voorheen. En die gelovigen hebben steeds minder munten op zak om in het collectemandje te leggen.

Givt, een Belgisch-Nederlands fintechbedrijf met kantoren in Lelystad en Kortrijk, ontwikkelde een app die het geloofsgemeenschappen mogelijk maakt volledig digitaal geld te schenken. Wie de Givt-app heeft gedownload, geeft het bedrag dat hij wil geven in op zijn smartphone en houdt die vervolgens tegen een chip die geïnstalleerd is in het collectemandje.

‘We bestaan al bijna vijf jaar, maar kort na de lockdown kreeg de interesse voor ons product een enorme boost’, zegt Maarten Vergouwe, die Givt samen met zijn schoonbroer heeft opgericht. ‘Het aantal aansluitingen is verdrievoudigd in maart en april.’

Intussen zit Givt aan 80.000 gebruikers. ‘Daar zitten niet alleen kerkgemeenschappen tussen, onze app kan ook gebruikt worden om aan straatmuzikanten of daklozen te geven’, geeft Vergouwe mee.

Uit onderzoek blijkt dat mensen een externe prikkel nodig hebben om hun betaalgewoontes te veranderen.
Leo Van Hove
VUB-professor en betaalverkeerexpert

Opmerkelijk is dat mensen zich guller tonen met de app dan met cash, stelt de entrepreneur vast. ‘Uit eerder onderzoek in Nederland bleek dat mensen gemiddeld 1,65 euro cash gaven tijdens kerkdiensten. Bij ons schommelt de gemiddelde gift rond 5,50 euro. Mensen zijn blijkbaar niet langer gebonden door wat in hun zakken zit.’

Inhaalrace

Het plotse succes van Givt illustreert hoezeer elektronisch betalen zowat overal in onze maatschappij is doorgebroken. E-commerce was al aan een niet te stuiten opmars bezig, maar sinds de lockdown shoppen we meer dan ooit online. En wie naar een traditionele winkel gaat, wil daar met de kaart of met de smartphone betalen: ongeveer een op de drie transacties aan de kassa verloopt vandaag contactloos, leren cijfers van de Belgische bankenfederatie Febelfin.

Ook handelaars die tot voor kort zweerden bij cash zijn de afgelopen maanden aan een inhaalrace begonnen om hun klanten aan boord te houden. Die willen ook in fysieke zaken in coronatijden minder cash betalen, omdat ze dat als hygiënischer en gebruiksvriendelijker zien.

‘Alleen al in april verdeelden we twee keer zoveel terminals in vergelijking met een jaar eerder’, zegt Eric Spapens van de betaalreus Worldline. ‘Zeker de verkoop en de verhuur van mobiele terminals ging de hoogte in. Bij horeca-uitbaters was de vraag bijzonder groot, omdat die hun klanten meer dan ooit op het terras moesten bedienen of met takeaway en leveringen aan huis begonnen.’

De cijfers van concurrent CCV, die de jongste drie kwartalen telkens een stijging van meer dan 100 procent kende in de verkoop van betaalterminals, leren dat ook kleinhandelaars de switch hebben gemaakt. Maar ook andere betaalmethodes worden enthousiast omarmd. Een kwart van de winkeliers die smartphonebetalingen met Payconiq aanbieden is daar pas na midden maart mee begonnen, leert een recente studie van dat betaalbedrijf.

Het corona-effect, de nieuwe economie na de pandemie

©Filip Ysenbaert

Corona heeft inkomsten doen crashen, businessmodellen ontwricht, gewoontes dooreengeschud, veranderingen doorgeduwd. Wat keert terug naar het oude? Wat blijft voor altijd anders? En vooral: welke kansen biedt dat?

Aardverschuiving

De shift naar elektronisch betalen veroorzaakt een aardverschuiving in de financiële sector. Betaalverkeer, tot voor kort een door banken gedomineerde branche waar voor andere bedrijven weinig eer te rapen viel, trekt nieuwe spelers aan. Aanbieders van digitale portemonnees zoals PayPal, Google Pay en Apple Pay zijn incontournabel geworden.

De nieuwe Europese betaalrichtlijn PSD2, die banken verplicht om na toestemming van de klant diens betaalgegevens open te stellen voor andere partijen, leidde tot de komst van nieuwe fintechbedrijfjes en smartphonebanken.

De combinatie van onze snel veranderende betaalgewoontes en de veranderende spelregels laten entrepreneurs toe om nieuwe businessmodellen uit te dokteren die tot dusver ondenkbaar leken. Neem de Gentse starter Billy, die een technologie ontwikkelde die je nog het best kan omschrijven als een digitaal Zwitsers zakmes voor de horecasector.

Billy werd in 2019 opgericht door vier Gentenaars en dook deze zomer op tal van hippe Gentse terrassen op: klanten scannen een QR-code op hun tafel - ze hebben daarvoor zelfs geen app nodig -, ze krijgen een digitale menukaart te zien, plaatsen hun bestelling en rekenen meteen af, via Payconiq, Bancontact, Apple Pay of zelfs maaltijdcheques.

Tegelijk biedt Billy voor het café of het restaurant extra marketingmogelijkheden, kansen om te upsellen of te crosssellen: wie vier glazen wijn bestelt, kan de suggestie krijgen of hij niet beter meteen een fles bestelt. Menukaarten kunnen dynamisch worden gemaakt: ’s middags zetten ze andere producten in de kijker dan ’s avonds, wanneer bijvoorbeeld cocktails meer bovenaan worden geplaatst. Het resultaat: meer omzet, minder file aan de bar, maar ook een andere rol voor de ober. Billy ziet ook kansen bij festivals en beurzen, als alternatief voor bonnetjes en drankkaarten.

39%
In februari gebeurde 16 procent van alle kaarttransacties contactloos, in september was dat 39 procent.

Goudkoorts

Ook achter de schermen van het betaalverkeer heerst een goudkoorts. De waarderingen van relatief jonge bedrijven als Adyen of Klarna, die technologie ontwikkelen om betalingen zo snel en veilig mogelijk te verwerken, gaan door het dak. In China zijn superapps zoals Alipay of WeChat in enkele jaren uitgegroeid tot heuse ecosystemen die traditionele banken nagenoeg overbodig maken.

Vooral als de nieuwe betalingsmogelijkheden geïntegreerd worden in nieuwe businessmodellen - zoals de combinaties die Billy maakt - gaan deuren open. Naarmate de volumes van digitaal betalen toenemen, lijkt die trein nog moeilijk te stoppen.

‘2020 kan weleens het kantelmoment worden’, zegt VUB-professor Leo Van Hove, die al decennia onderzoek doet naar betaalverkeer. ‘We zien een aantal duidelijke breuken met het verleden. Handelaars die tot voor kort bij baar geld zweerden omdat ze de kostprijs voor een elektronische betaalterminal te hoog achtten, zijn overstag gegaan. Heel wat consumenten zijn alsnog met de kaart of contactloos beginnen te betalen. Uit eerder onderzoek bleek al dat mensen zo’n externe prikkel nodig hebben om hun betaalgewoontes te veranderen. Dat kan ziekte zijn, plots zonder werk vallen… pas dan vragen ze zich af waarom ze niet eerder de switch naar elektronisch betalen maakten.’

Al betekent dat voorlopig niet dat cash dood en begraven is. De recentste cijfers van de Europese Centrale Bank: zes op de tien betalingen in ons land gebeuren cash. Tegen het einde van het jaar zou dat fifty-fifty zijn. Daarmee doen we beter dan het Europees gemiddelde, maar het niveau van Zweden, waar zo’n 85 procent van de betalingen elektronisch verloopt, halen we nog lang niet.

Tegelijk was er nog nooit zoveel baar geld in omloop. Eind juni ging het om 42,7 miljard euro aan munten en biljetten, net geen 10 procent meer dan in het jaar voordien. ‘Dat is het verschil tussen cash als betaalmiddel en als oppotmiddel’, verduidelijkt Van Hove. ‘Door de lage rente zien mensen er minder de zin van in geld over te maken naar een zicht- of spaarrekening die toch niets opbrengt. Misschien haalden mensen sinds de lockdown ook grotere bedragen af aan de automaat. Maar deze crisis duurt nu zo lang dat we onszelf effectief nieuwe manieren van betalen aanleren. Als corona geen kantelmoment is, weet ik niet wat er ooit wel een wordt.’

Wat de uitdagingen zijn, illustreert Zweden. De razendsnelle opmars van elektronisch betalen heeft de toezichthouders daar aan het denken gezet. Wat bij een gigantische cyberaanval? Wat als een enorme panne elektronische betaalsystemen dagenlang lamlegt? Om die reden stemde het Zweedse parlement eerder dit jaar in met een wet die banken verplicht diensten in cash te blijven aanbieden. Als een manier om sociale uitsluiting te vermijden - van de mensen voor wie digitale betaling een te hoge drempel is - en als backupsysteem.

Stefan Ingves, de gouverneur van de Zweedse centrale bank, houdt er spectaculaire ideeën op na over hoe zo’n backupsysteem er dan precies moet uitzien. ‘Als het licht uitgaat, moeten we over een voldoende grote voorraad fysieke cash beschikken. Ergens verstopt, diep in de bossen.’ Of hoe zelfs een van de digitaalste landen ter wereld toch nog een klassiek spaarpotje wil houden voor in bange dagen.

Stoom u klaar voor het leven postcorona: herbekijk de webinars van De Tijd

Wat is het corona-effect op uw werk en klantenrelaties? Zijn uw vaardigheden nog up-to-date sinds thuiswerk de norm werd? En hoe gaat u om met coronastress? Tijdens vijf webinars vroeg De Tijd het aan experts, en verzamelden we uw ervaringen.

Het nieuwe hybride werken: hoe bouwt u een organisatie rond thuiswerk? (21 oktober - herbekijk)
met Ann Caluwaerts, executive vice-president people, brand & corporate affairs bij Telenet.

Hoe vindt u de weg naar klanten nu onlinecontact de norm is? (28 oktober - herbekijk)
met Steven Van Belleghem, marketingconsultant, -auteur en -spreker bij Nexxworks

Welke competenties hebt u nodig op de postcorona-arbeidsmarkt? (4 november - herbekijk)
met Wim Adriaens, gedelegeerd bestuurder VDAB, en experts Jan Wilmots, Ulrich Petré en Veerle Torrekens

Hoe houdt u tijdens een pandemie het hoofd boven water? (12 november - herbekijk)
met Tine Daeseleire, CEO van The Human Link

Hoe leiden in coronatijden? (18 november - herbekijk)
met Steven Poelmans (AMS) en Piet Wulleman (Wombat)

Lees verder

Advertentie
Advertentie