Mashid Mohadjerin over 'De verworpenen der aarde' van Frantz Fanon

©rv

Voor fotografe Mashid Mohadjerin is 'De verworpenen der aarde' van de Martinikaanse schrijver Frantz Fanon een must read omdat hij de psychologische littekens van het kolonialisme beschrijft. 'Kwaadheid is soms taboe geworden.'

‘Een zwembadboek hoeft voor mij geen fictie te zijn. Ik beschouw romans eerder als een luxe. Ik lees ze als ik er tijd voor kan maken. Ik heb getwijfeld om ‘The Colonel’ van de Iraanse schrijver Mahmoud Dowlatabadi aan te raden. Zijn roman over de Islamitische Revolutie begeestert je op een manier die non-fictie zelden evenaart. Uiteindelijk koos ik voor ‘De verworpenen der aarde’ van Frantz Fanon, toch non-fictie, maar zeker even indringend.’

De zwembadboeken van De Tijd

Tot en met 24 augustus serveert De Tijd u 21 leestips voor aan het vakantiezwembad, u aanbevolen door een keur aan ervaren lezers.

Duik hier in de volledige lijst.

‘Fanon was afkomstig van het Caribische eiland La Martinique. Na zijn studies geneeskunde en psychiatrie in Frankrijk trok hij naar Algerije, waar een bloedige onafhankelijkheidsstrijd woedde tegen de Franse kolonisator. Hij werkte er enkele jaren als psychiater in een hospitaal en werd geconfronteerd met de ontwrichtende gevolgen van de kolonisatie. Fanon sloot zich aan bij het Front de Libération Nationale, het Algerijnse bevrijdingsleger. In 1961 stierf hij op 36-jarige leeftijd aan de gevolgen van leukemie. Tijdens de laatste weken voor zijn dood schreef hij - in een race tegen de klok - een rillende aanklacht tegen koloniale oppressie: ‘De verworpenen der aarde.’

‘Die verworpenen zijn de volkeren die kreunden onder het Europese, koloniale juk. Fanon beschrijft het psychologische leed dat de onderdrukking veroorzaakte en welke invloed de politiek op de mentale gezondheid van een volk heeft. Hij was de eerste die de innerlijke wereld van de onderdrukten koppelde aan dat wrede koloniale systeem. Het boek is een resolute afwijzing van onverdraagzaamheid. Tegelijk biedt Fanon een remedie aan: bruut geweld.’

‘Die verheerlijking van revolutionair geweld werd ook heel expliciet geuit in het voorwoord van de Franse existentialist en filosoof Jean-Paul Sartre. Natuurlijk moet je die oproep tot een gewelddadige ontrukking lezen in de context van de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijd. Fanons kwaadheid was geworteld in de realiteit van het brute geweld tegen het Algerijnse volk.’

©rv

‘Je kan je afvragen of zo’n boek in een postkoloniale maatschappij nog relevant is. Maar in de linkse en artistieke milieus waar ik me in beweeg, is kwaadheid soms taboe geworden. De les die we vandaag van Fanon kunnen leren, is dat een compromisloze afkeer van racisme een absolute noodzaak is. De littekens die de Algerijnse oorlog en het kolonialisme nalieten, zijn nog lang niet genezen. Daarom blijft Fanons werk, bijna 60 jaar na de publicatie, relevant.’

‘De verworpenen der aarde’ is uitgegeven door Van Gennep in 1961 en telt 248 pagina’s.

Advertentie
Advertentie