Luc Tuymans: ‘Netflix mag geen excuus zijn om geen boeken te lezen’

©SISKA VANDECASTEELE

De lockdown was een uitgelezen kans om eindelijk de boeken te lezen die al jaren op ons to-readlijstje stonden. Hoeveel boeken verslond kunstenaar Luc Tuymans tijdens zijn isolement? ‘Zo’n 50 à 60. Fictie is belangrijk omdat je je geest opent en je verbeelding gebruikt.’

Voor kunstenaar Luc Tuymans is ‘Het leven op aarde’ van Jan Jacobus Slauerhoff een must-read omdat het de lezer doet reizen, zelfs in een periode waarin dat niet kan.

Het boek dat hij aanraadt, ‘Het leven op aarde’ van Jan Jacobus Slauerhoff, las hij niet tijdens de lockdown maar al op zijn 15de. ‘Het is een oud boek, geschreven in de jaren 30. Het vertelt het verhaal van een scheepsarts die op een cargoschip aanmeert aan de Chinese kust. Tijdens zijn tocht door het binnenland beleeft hij allerlei avonturen. Het boek was mijn eerste aanraking met China, weliswaar in een geromantiseerde versie. Maar het gaf me als tiener het gevoel dat ik het land ooit moest bezoeken. Jaren later heb ik die tocht ook ondernomen.’

‘Het boek heeft op mij als adolescent een belangrijke impact gehad. Ik las het tegelijk met ‘Ethica’ van Benedictus de Spinoza. Die boeken waren een soort ‘mindblows’. Ik zat toen in een existentiële crisis. Ik lag in de knoop met mezelf en met mijn boezemvrienden en die boeken hebben me uit mijn isolement geholpen. Daarom vind ik het interessant om dit boek aan te halen in coronatijden.’

De hele zomer lang tippen ervaren lezers een boek.
Voor aan het zwembad. Of elders.

‘Ook nu zitten we in isolement en is reizen voor een groot deel onmogelijk geworden. Een gevaar van corona is dat we ons afsluiten voor andere mensen en culturen. Dit verhaal is een reisverslag van iemand die door een nieuw land reist en met nieuwe gewoontes en tradities in contact komt. Het gaf me het gevoel dat er iets groters was.’

‘Slauerhoff is jong gestorven, op zijn 38ste. Net als het hoofdpersonage in ‘Het leven op aarde’ was hij scheepsarts en heeft hij veel gereisd. Aan het einde van zijn leven heeft hij een belangrijk inzicht over de wereld geformuleerd. Hoewel de wereld kleiner was geworden als het over bereikbaarheid ging, stelde hij dat de psychologische afstand tussen mensen ontzettend veel groter geworden was. We zien dat nu ook met het internet en sociale media. Iedereen creëert zijn bubbel en psychologisch is er almaar meer verdeeldheid.’

‘Het belangrijke aan fictie en literatuur is dat je je geest opent en je verbeelding gebruikt.

‘Slauerhoff is niet alleen een van de grote dichters van de Nederlandse taal, hij is ook een van de grondleggers van de nouveau roman. Hij haalt in ‘Het leven op aarde’ verschillende tijdseenheden en ruimtes door elkaar. Op het eerste gezicht lijkt het een gewoon reisverhaal, maar er zit veel meer achter. Het is geschreven in het meest magnifieke Nederlands dat ik al in prozavorm heb gelezen. Naast dat van Willem Elsschot toch. Maar ik zie ze als tegenhangers. Elsschot schraapte alle verfraaiingen in zijn taal weg tot hij op het meest minimale Nederlands uitkwam. Slauerhoff is zijn tegenpool. Het zijn twee mooie modellen van de Nederlandse literatuur.’

‘Het belangrijke aan fictie en literatuur is dat je je geest opent en je verbeelding gebruikt. Het gevaar van Netflix en andere streamingdiensten is dat je begint te comakijken. Mensen worden in een staat gebracht waarin ze gewoon ondergaan en niet meer nadenken. Dan wordt het kijken meer een verslaving dan iets anders. Het grootste aanbod is trouwens van minderwaardige kwaliteit. Dan lees ik liever boeken.’

J. Slauerhoff - Het leven op Aarde - 1934, Nijgh & Van Ditmar, 191 pagina’s, alleen nog tweedehands of als e-book te verkrijgen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie