Sophie Lauwers: 'Alsof je op café gaat met Dickens en Bardot'

©Caroline Lessire

Voor Sophie Lauwers, directeur tentoonstellingen bij Bozar, is 'Artful' van Ali Smith een must read omdat het een ode aan de verbeelding is.

‘Ik kan ‘Artful’ van de Schotse schrijfster Ali Smith (bekend van de boeken ‘Herfst’, ‘Winter’ en ‘Lente’, red.) in geen enkel hokje plaatsen. Het is geen roman, geen verzameling kortverhalen. Het is niet helemaal fictie, maar toch een echt verhaal. Het is een compleet nieuwe vertelvorm. Smith bundelt in ‘Artful’ vier essays, gebaseerd op lezingen die ze ooit gaf aan de universiteit van Oxford. Het resultaat is een ode aan de verbeelding, aan hoe kunst in het dagelijkse leven alomtegenwoordig is.’

De zwembadboeken van De Tijd

Tot en met 24 augustus serveert De Tijd u 21 leestips voor aan het vakantiezwembad, u aanbevolen door een keur aan ervaren lezers.

Duik hier in de volledige lijst.

‘Smith opent het verhaal met een vrouw die - gezellig weggezakt in een sofa - Charles Dickens’ ‘Oliver Twist’ leest. Ze stelt ons voor aan een personage uit het boek, the Artful Dodger. Hij is degene die van Twist een pickpocket maakt. Hij is een kind dat een volwassene probeert te zijn. Smith gebruikt dat personage op een speelse manier als kapstok om de rest van haar verhaal aan op te hangen.’

‘Maar ‘Artful’ is niet alleen speels en lichtzinnig. Het is ook een verhaal over falen, verdriet en rouw. De vrouw in de sofa leest rustig haar boek, tot ze iemand de trappen hoort opkomen. Het is haar dode geliefde, die plots als een klopgeest voor haar staat. Wat volgt, is een hypnotiserend dubbelspel tussen de levende en dode verteller, tussen de materie en spiritualiteit.’

‘‘Artful’ deed me vaak denken aan Samuel Beckett omdat Smith ook continu met taal speelt. Ze neemt je mee op een ontdekkingstocht naar hoe we verhalen opbouwen, en hoe woorden ons denken beïnvloeden en omgekeerd. Soms verlies je je in een struikgewas van woordspelletjes en raak je even het noorden kwijt. Ze confronteert je dan met het falen van de tekst, met hoe moeilijk het is woorden echt te begrijpen. Maar dan komt plots weer alles samen en wordt alles in zijn ongerijmdheid toch gerijmd.’

Ali Smith - Artful - Penguin Books Ltd, 240 pagina's. ©rv

‘Het boek is zo caleidoscopisch dat het moeilijk is uit te leggen waar het precies over gaat. Maar zoals de titel ‘Artful’ doet vermoeden, gaat de kern van dit verhaal over kunst. Smith bevraagt de relatie tussen de menselijke geest en het esthetische. Om antwoorden te vinden schakelt ze de hulp in van allerlei kleurrijke figuren uit de kunstgeschiedenis: van Michelangelo, Dickens en Shakespeare tot Brigitte Bardot en Sophia Loren. ‘Artful’ lezen is alsof je met dit bont allegaartje een avond op café gaat.’

Ali Smith - Artful - Penguin Books Ltd, 240 pagina's.

Lees verder

Advertentie
Advertentie