M/V van de dag

Dominic Cummings, souffleur van Boris Johnson

©ISOPIX

M/V van de week | Machiavellistische brexitstrateeg Dominic Cummings moet Boris Johnson in Downing Street 10 houden

‘Dit was niet zozeer een regeringsherschikking dan wel een bloedbad op een zomerse dag.’ Nigel Evans, een Conservatieve backbencher in het Britse Lagerhuis, was afgelopen woensdag verbijsterd over de brutaliteit waarmee Boris Johnson zijn premierschap aftrapte. In zijn eerste uren in Downing Street 10 stuurde Johnson de meeste ministers van zijn voorganger Theresa May de laan uit. In hun plaats propte hij zijn kabinet vol met geharnaste brexiteers en rechtse adepten van Margaret Thatcher.

Speciale adviseur. Boris Johnson verbaasde afgelopen woensdag door Dominic Cummings te benoemen tot zijn belangrijkste politieke strateeg. Als campagnetijger moet de 47-jarige communicatiestrateeg de nieuwe premier in polepositie brengen voor mogelijke vervroegde verkiezingen.

Meesterbrein. Cummings was de architect van de Vote Leave-campagne in de aanloop naar het brexitreferendum van 23 juni 2016. Hij bedacht onder meer de leugen dat door de brexit elke week 350 miljoen pond zou vrijkomen voor gezondheidszorg.

Minachting. Het Lagerhuis gaf Cummings in maart 2019 een officiële berisping wegens ‘minachting voor het parlement’. De strateeg had geweigerd te getuigen voor de commissie die een onderzoek voerde naar de rol van nepnieuws in de campagne voor het brexitreferendum.

Benedict Cumberbatch. Channel Four zond begin dit jaar het docudrama ‘Brexit: The Uncivil War’ uit over het referendum van 2016. Dat Cummings in het verhaal het hoofdpersonage was - gespeeld door de steracteur Cumberbatch - was de ultieme erkenning van zijn cruciale rol in de brexitsaga.

Met de radicale personeelsmanoeuvres gaf Johnson, op honderd dagen van de brexit, het signaal dat hij niet bang is om de confrontatie met Brussel aan te gaan. Hij is zelfs bereid om op 31 oktober zonder akkoord uit de Europese Unie te stappen. Johnson zette die combattieve aanpak dik in de verf door Dominic Cummings te bombarderen tot zijn belangrijkste politiek adviseur. De 47-jarige communicatiestrateeg staat bekend als de überbrexiteer die alles op alles wil zetten om aan de greep van de Europese apparatsjiks te ontsnappen.

Begin dit jaar was Cummings het hoofdpersonage in ‘Brexit: The Uncivil War’, een docudrama van Channel Four over het brexitreferendum van 23 juni 2016. De hoofdrol werd met verve vertolkt door Benedict Cumberbatch, dé Britse steracteur van het moment. Aanvankelijk was de scenarist van plan om van David Cameron, die als premier het fatale referendum had uitgeschreven, de centrale figuur van de film te maken. Maar hij koos uiteindelijk voor Cummings omdat die een doorslaggevende rol had gespeeld in de brexitcampagne.

Cummings was bij het referendum inderdaad het meesterbrein achter de succesvolle Vote Leave-campagne. Hij was de souffleur van de boegbeelden van de acties, onder wie Johnson en Michael Gove. Daarbij schuwde hij het vuile werk niet. Cummings pakte uit met de even simpele als misleidende slogan ‘Take Back Control’. Hij zat ook achter de stelling dat de brexit elke week 350 miljoen pond zou opleveren voor de gezondheidsdienst NHS. De belofte, die breed werd uitgesmeerd op billboards en bussen, bleek na het referendum een flagrante leugen te zijn.

Niet alleen door ouderwets te manipuleren en op te jutten maakte Cummings van de brexitcampagne een succes. Hij ging in zee met het omstreden Canadese data- en marketingbedrijf AggregateIQ om zo veel mogelijk Britten te mobiliseren voor het referendum. Later gaf hij toe dat via sociale media 1 tot 1,5 miljard gerichte boodschappen waren verstuurd naar miljoenen Britten. Dat digitale bombardement was zo cruciaal in de strategie van Cummings dat hij er 40 procent van het budget van de Vote Leave-campagne aan spendeerde.

Hoewel Cummings steevast met de brexit wordt geassocieerd, ziet hij de strijd tegen het Britse EU-lidmaatschap slechts als een instrument om zijn bredere ambitie te bereiken. De strateeg is vastbesloten de traditionele politieke en economische structuren onderuit te halen omdat die volgens hem verantwoordelijk zijn voor de teloorgang van het eens zo trotse Verenigd Koninkrijk. Cummings richt daarbij zijn pijlen op het politieke establishment en de ambtenarij, die elke modernisering in de kiem zouden smoren.

Als kabinetschef van toenmalig minister van Onderwijs Gove botste Cummings een tiental jaar geleden hard met zijn ambtenaren. Die trokken uiteindelijk naar de pers om hun beklag te doen over de ‘agressieve en intimiderende cultuur’ op het ministerie. Cummings bewees wel vaker dat hij de confrontatie niet schuwt. Hij noemde de gewezen minister voor de brexit, David Davis, ooit ‘zo lui als een pad en zo ijdel als Narcissus’. Anderen kregen te horen dat ze ‘incompetent’ of ‘nuttige idioten’ waren.

Cummings’ afkeer voor de gevestigde waarden gaat zo ver dat hij onlangs weigerde te getuigen voor een parlementscommissie die een onderzoek deed naar de rol van nepnieuws bij de campagne voor het brexitreferendum. Het leverde hem een officiële reprimande op wegens ‘minachting van het Lagerhuis’.

Critici interpreteren de benoeming van Cummings aan de rechterzijde van Johnson dan ook als een uitgestoken middelvinger van de premier aan het parlement, waar zijn regering maar een flinterdunne meerderheid heeft.

Kwatongen beweren dat de brexit niet Cummings’ hoofdopdracht is nu hij als adviseur zijn intrek heeft genomen in Downing Street 10. Als ervaren campagnetijger moet hij Johnson in polepositie manoeuvreren voor het geval er snel vervroegde verkiezingen komen. En dan mag Cummings nog eens zijn trukendoos bovenhalen opdat Johnson de geschiedenis zou kunnen ingaan als een waardige opvolger van zijn grote voorbeeld, Winston Churchill.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud