portret

Strafhof beëindigt bloeddorst van ‘Terminator'

Moord, verkrachting, seksuele slavernij, rekrutering van kindsoldaten: na 18 aanklachten van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid is de 46-jarige Congolese krijgsheer Bosco Ntaganda gisteren veroordeeld tot 30 jaar gevangenschap.

Het is de zwaarste straf die het Internationaal Strafhof ooit uitsprak. Ntaganda houdt echter zijn onschuld vol en gaat in beroep. ‘Ik ben een revolutionair, geen crimineel.’ Waarom zijn bijnaam ‘Terminator’ luidt, is hem een raadsel.

Ntaganda stond terecht voor zijn gruwelrol, in 2002 en 2003, tijdens het conflict in Ituri, een grondstoffenrijke provincie in het uiterste noordoosten van Congo.

Ntaganda stond terecht voor zijn gruwelrol, in 2002 en 2003, tijdens het conflict in Ituri, een grondstoffenrijke provincie in het uiterste noordoosten van Congo. Spanningen tussen twee etnische groepen, de Lendu en de Hema, sluimerden er al onder het Belgische koloniale regime, maar barstten helemaal los tijdens de Tweede Congolese Burgeroorlog. In enkele jaren vielen zowat 60.000 doden.

Ntaganda was er namens de Hema een van de opperbevelhebbers van de Forces Patriotiques pour la Libération du Congo. Zijn chef, Thomas Lubanga, werd door het Strafhof al in 2014 veroordeeld tot 14 jaar cel. Lendu-warlord Germain Katanga kreeg 12 jaar. Mensenrechtenorganisaties hopen dat Ntaganda ooit ook nog veroordeeld wordt voor de horror die hij in de rest van zijn bloedrode militaire carrière buiten Ituri aanrichtte.

Rwandese genocide

Ntaganda werd geboren in Rwanda als Tutsi. Als tiener ontvluchtte hij het geweld van de Hutu-regering. Toen de Rwandese genocide in 1994 losbarstte, maakte Ntaganda deel uit van de rebellen van het Rwandees Patriottisch Front onder leiding van Paul Kagame, tot vandaag de sterke man in Kigali. En jarenlang oogluikend de beschermheer van Ntaganda, die in het oosten van Congo de Rwandese belangen diende.

Van Ituri trok Ntaganda naar Goma in Noord-Kivu, waar hij met de militie van Laurent Nkunda het leger van de Congolese president Joseph Kabila bestookte. Nieuwe bloedbaden volgden. Waarna Ntaganda, exemplarisch voor de machiavellistische zucht van menig warlord naar cynisch zelfbehoud en zelfverrijking, Nkunda opzijschoof. En Kabila Ntaganda benoemde tot generaal in zijn leger, ‘ter wille van het vredesproces’, hoewel het Strafhof hem toen al zocht.

Vanuit Goma zou Ntaganda nog jaren duizenden volgelingen leiden en in alle openheid zijn zakelijke imperium - mijnbouw, horeca, veeteelt, smokkel - uitbouwen.

Vanuit Goma zou Ntaganda nog jaren duizenden volgelingen leiden en in alle openheid zijn zakelijke imperium - mijnbouw, horeca, veeteelt, smokkel - uitbouwen. Zijn luxeleven - Ntaganda ontwikkelde een liefde voor de betere wijnen en sloeg al eens een tennisballetje - kon niet harder contrasteren met de bittere ellende in Congo.

Tot Ntaganda zich in maart 2013 plots aandiende bij de Amerikaanse ambassade in Kigali, met het verzoek uitgeleverd te worden aan het Strafhof. Een unicum voor een internationaal gezochte oorlogsmisdadiger. Maar een even zeldzame blijk van zelfinkeer en spijt? Allerminst.

M23

Het jaar voordien was Ntaganda gedeserteerd uit het Congolese leger en had hij de gevreesde M23-militie helpen op te richten. 800.000 vluchtelingen in Noord-Kivu later kregen Kabila’s troepen weer de bovenhand. Een machtsstrijd bij M23 bedreigde Ntaganda nog meer.

Kigali trok de handen van hem af toen Kagames westerse donoren de Rwandese bemoeienissen in het buurland toch iets te gortig gingen vinden. Het rijk van Ntaganda was uit. De diepe wonden die hij sloeg, zullen echter nog lang etteren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie