'We moeten weer baas worden over onze data'

De Gentse computerwetenschapper Ruben Verborgh werkt samen met de Brit Tim Berners-Lee aan het platform Solid. Dat laat gebruikers toe zelf hun data te beheren. ©Thomas Sweertvaegher

In deze digitale wereld zijn we de controle over onze data verloren. Dat moet anders, vindt de Gentse professor Ruben Verborgh. ‘Bedrijven en individuen moeten hun eigen data beheren en zelf kunnen beslissen wie ze mag zien.’ Het Facebook-model heeft afgedaan.

Hij ziet eruit als een jonge techie uit Silicon Valley, maar Ruben Verborgh is professor aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in het wereldwijde web. Hij gebruikt zijn expertise om het bestaande web radicaal te hervormen en werkt daarbij samen met niemand minder dan de uitvinder van het web, de Brit Tim Berners-Lee.

Bio Ruben Verborgh

In 2010 studeerde Verborgh af als master in Computer Science Engineering aan de Universiteit Gent, waar hij vier jaar later zijn doctoraat behaalde en postdoctoraal onderzoeker werd.

Hij was gastonderzoeker aan de Stanford University in 2016 en aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in 2017. Aan het MIT werkte hij samen met Tim Berners-Lee, de uitvinder van het web, aan software voor gedecentraliseerde webapplicaties.

In 2017 werd Verborgh professor Semantic Web Technology aan IDLab (Universiteit Gent imec) en in 2018 geaffilieerd onderzoeker bij het MIT.

Hij treedt op als Technology Advocate bij Inrupt, een bedrijf dat mee door Berners-Lee is opgericht.

Mede-auteur van twee boeken over Linked Data.

Hij werd onder meer gelauwerd voor zijn werk over het Semantic Web en voor een innovatief onderwijsproject aan de Universiteit Gent.

Verborgh doet onderzoek bij het IDLab van de UGent en de Vlaamse innovatiehub imec, maar ook bij de Decentralized Information Group van het Amerikaanse MIT Computer Science & Artificial Intelligence Lab. Zijn specialiteit is het semantic web en linked data. Die disciplines moeten het mogelijk maken het web zo te hervormen dat iedereen zijn eigen data beheert. En dat is broodnodig, vindt Verborgh.

Groen slotje

De bestaande beveiliging van je online data is allesbehalve waterdicht. Het groene slotje dat in de balk van je webbrowser verschijnt, is bijvoorbeeld niet zo geruststellend als het lijkt. ‘Zo’n slotje betekent dat de site een https-certificaat heeft. Dat betekent dat er beveiliging is op de laagste niveau’s. Daar wordt je informatie versleuteld. Zonder https zouden mensen kunnen zien wat je bekijkt. Maar het zegt niets over het hogere niveau, de apps van je webbrowser, e-mailaccount of Skype. Daar gebeurt het meeste onheil.’ En net dat is de specialiteit van Verborgh.

Hij verduidelijkt waar we de macht over onze data kwijtspelen. ‘Wij zien alleen de stukjes informatie die we zelf op het internet zetten, de zogenaamde small data. Maar de mensen die de bredere informatiestromen bekijken, zien de big data. Als je bijvoorbeeld de artikels x, y en z in een online magazine gelezen hebt, kan dat, in combinatie met andere gegevens, een groter plaatje opleveren. Dat grotere plaatje bevat jouw interesses en gevoeligheden.

Die informatie laat toe je beslissingen te beïnvloeden, zoals de keuze van je supermarkt en voor wie je stemt. Ook uit de frequentie van je communicatie - hoe dikwijls en wanneer je met iemand praat - valt heel wat af te leiden. Door die informatie prijs te geven verliezen we ‘agency’. We geven onze beslissingsmacht voor een stuk uit handen. Het is met dat soort informatie dat internetgiganten zoals Facebook groot zijn geworden’, zegt Verborgh.

Solid

‘Alles is er inderdaad op gericht zo veel mogelijk data over mensen te verzamelen. Mijn probleem is niet zozeer dat die data worden verzameld, maar dat mensen geen keuze hebben. Het ‘alles gratis’-model betekent dat we betalen met onze data. Mensen zouden de keuze moeten krijgen of ze betalen met hun data dan wel gewoon met geld.’

We worden de facto gedwongen op die platformen aanwezig te zijn, stelt de professor vast. Daardoor moeten we in de huidige toestand verplicht betalen met onze data. ‘Je kan niet kiezen voor een andere app en toch blijven chatten met iemand die op een verschillende andere zit.’

Het project van Berners-Lee en Verborgh heet Solid. Het is gebaseerd op de webtechnologie die we vandaag kennen. Het zal ons toelaten een eigen voorraadschuur - een ‘datapod’ - aan te leggen voor onze persoonlijke data. De gebruiker kan kiezen welke data hij deelt met welke apps, en toch de mogelijkheid behouden om te communiceren met mensen die een andere chatapp gebruiken.

Als Facebook, dat de meeste data ter wereld heeft, nog data tekortkomt, dan is het Facebook-model gewoon stuk.
Ruben Verborgh
Computerwetenschapper

Dat is geen goed nieuws voor het bestaande zakenmodel dat gebaseerd is op het zo veel mogelijk vergaren van persoonlijke data - zeg maar het Facebook-model. Die aanpak is volgens de professor helemaal niet duurzaam. ‘Dat model heeft even kunnen bestaan. Maar hoe gaan de Facebooks van deze wereld nog groeien? Iedereen die actief wil zijn op Facebook is dat al. Een andere groep begint Facebook langzaam te verlaten. Jongeren zijn er niet meer geïnteresseerd in’, analyseert Verborgh.

‘We zien hoe wanhopig de netwerkreuzen zijn om aan meer data te komen. Onlangs kwam uit hoe ze in de VS bij jongeren een VPN-app pushten om veiliger te surfen maar ondertussen zelf de hand op de data legden. Als zelfs Facebook, dat de meeste data ter wereld heeft, vindt dat het data tekortkomt, dan is dat model gewoon stuk. Veiligheid - daarmee bedoel ik zowel de technische beveiliging tegen hackers als sociale veiligheid - komt in het gedrang door zoveel data op één plaats bijeen te brengen.’

Facebook heeft toch een beleid om te beslissen wat wel en niet aanvaardbaar is? ‘Het stelt vast dat zodra het een grens trekt, mensen die grens gaan testen. Waar die grens ook staat, er zal altijd problematische inhoud zijn. Zodra er een grens is, merkt Facebook hoe een pak content tegen die grens begint aan te leunen.’

Neem de aanslag in het Nieuw-Zeelandse Christchurch. De dader filmde zijn acties en zond die live uit op Facebook. ‘Niemand is voor zo’n livestream. Maar mochten we de aanslag op de WTC-torens op 11 september 2001 uitzenden? Terroristen schieten iemand neer en streamen enkel het geluid. Mag dat? Waar leg je de grens en hoe vermijden we dat mensen die grens eens te meer gaan opzoeken? Het is fout dat een niet-democratisch systeem zoals Facebook die beslissingen wereldwijd kan nemen.’

Facebookbaas Mark Zuckerberg vraagt meer regulering terwijl hij de huidige regels aan zijn laars lapt.
Ruben Verborgh
Computerwetenschapper

Facebook vindt zelf ook dat het niet zou moeten beslissen wat wel en niet aanvaardbaar is om gepubliceerd te worden. Eind maart sprak Facebook-CEO Mark Zuckerberg zich in een opiniestuk in The Washington Post uit voor meer regulering van het internet. De regels zouden betrekking moeten hebben op vier domeinen: schadelijke inhoud, de beïnvloeding van verkiezingen, privacy en de overdraagbaarheid van data van de ene applicatie naar de andere. Opvallend was de steun van Zuckerberg voor de Europese regelgeving voor gegevensbescherming en privacy (GDPR).

‘Smoke and mirrors’, zegt Verborgh over het artikel van Zuckerberg. ‘Hij vraagt meer regulering terwijl hij niet eens de bestaande regels respecteert. Ik heb zelf een beroep gedaan op de Europese dataregels bij Facebook, om inzage te krijgen in alle data die Facebook over mij verzameld heeft. Ik zal naar de rechtbank moeten stappen, want er komt niets van in huis.’

De vraag is natuurlijk of bedrijven en consumenten dat eigenlijk wel willen, hun eigen data beheren. ‘We staan op een kantelpunt. Er is een ‘sociaal momentum’. Iedereen is vragende partij voor een model waarbij bedrijven en individuen hun eigen data beheren. Mensen zijn nu de controle kwijt over hun persoonlijke data en dat is in het nadeel van iedereen. Ik moet als consument zelf kunnen beslissen welke bedrijven welke data mogen zien en welke niet. Dat de wetgever in actie komt - denk aan de GDPR-wetgeving - helpt de zaken ook vooruit.’

Valse keuze

‘Het is geen verhaal is van mensen tegen bedrijven’, benadrukt Verborgh. ‘Ik ken heel wat bedrijven die die massale centralisatie van data ook niet meer willen. Ondernemingen hebben nu een keuze die er geen is: met Facebook in zee gaan of proberen een nieuw Facebook te worden.’

©Thomas Sweertvaegher

Maar gaat de consument het beheren van eigen data niet te inspannend en te moeilijk vinden? ‘We worden geconditioneerd, we worden wat lui gemaakt. We hebben het gevoel gekregen dat onze data toch niets waard zijn en dat we ze evengoed kunnen afgeven. Ik pleit er ook niet voor dat iedereen verplicht wordt ermee bezig te zijn, maar als je dat wil, moet het kunnen. Het is zoals met geld. Je kan het zelf beheren of toevertrouwen aan een beheerder, maar je beslist dat zelf.’

Bijlage nieuwe inzichten

Op zaterdag 11 mei vindt u bij de weekendeditie van De Tijd de bijlage 'Nieuwe Inzichten' met nieuwe inzichten van grote denkers over democratie, klimaat, (on)gelijkheid, demografie en privacy. 

Alle artikels uit deze unieke bijlage vindt u op de dossierpagina van 'Nieuwe Inzichten'. 

Het project van Berners-Lee en Verborgh is ook positief voor appbouwers, die dan kunnen concurreren op basis van de functionaliteit van hun apps zonder dat ze de data van de gebruikers moeten gijzelen. ‘Bedrijven die innovatieve apps maken, moeten zich nu overleveren aan de grote internetbedrijven want daar worden de data beheerd. Het Facebook-zakenmodel staat innovatie in de weg.’ Solid wil daar een einde aan maken en de innovatie aanwakkeren.

Daarmee grijpen Berners-Lee en Verborgh terug naar een van de essentiële kenmerken van het web: het is voor iedereen mogelijk gelijk wat te bouwen voor eender welke reden, zonder dat aan iemand toestemming moet worden gevraagd. Het nieuwe web moet die ‘permissionless innovation’ opnieuw eer aandoen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie