'Silicon Valley is gericht op extreme groei'

Aan de hoofdzetel van de taxiapp Uber in San Francisco betoogden de jongste jaren geregeld chauffeurs voor meer loon. ©Bloomberg

De mobiliteitsgigant Uber tekende in mei voor de grootste beursgang van 2019. Hij kreeg een waardering van 82 miljard dollar, hoewel hij zwaar verlieslatend is. Toch is geen sprake van een zeepbel, is het oordeel in Silicon Valley.

Silicon Valley, is de hype voorbij? 

Big tech is er alomtegenwoordig, huizen en kantoren zijn er onbetaalbaar, en tal van bedrijven vallen er uit de toon met een toxische bedrijfscultuur of miljardenverliezen.

Is Silicon Valley wat van zijn mythische glans verloren? De Tijd trok naar de meest innovatieve regio op aarde en mat de temperatuur. Is het nog altijd de hotspot die het ooit was? Lees vanaf zaterdag 7 september tot en met donderdag 12 september de reeks 'Silicon Valley, is de hype voorbij?'

Morgen: De Belgen in Silicon Valley die u in de gaten moeten houden.

Op 10 mei luidde Uber-CEO Dara Khosrowshahi de openingsbel op de New York Stock Exchange (NYSE). De introductieprijs van 42 dollar per aandeel waardeerde het bedrijf, bekend van de vervoersapp, op 82 miljard dollar. Drie tijdzones verderop, in de nabijheid van Ubers thuisbasis San Francisco, rinkelde de kassa. De tweede grootste aandeelhouder van Uber is het Benchmark-fonds, met als uithangbord Matt Cohler. De durfkapitalist heeft een impressionant traject in Silicon Valley afgelegd. Cohler was een van de eerste vijf Facebook-rekruten. Later maakte hij furore met beleggingen in Instagram (later Facebook), Dropbox en de datingapp Tinder.

De verwachtingen voor de beursgang waren dan wel hooggespannen, ze zijn intussen flink bekoeld. Uber  is nog altijd zwaar verlieslatend. Het boekte in het tweede kwartaal een nettoverlies van 5,2 miljard dollar. Het lijkt hallucinant, maar Uber is geen uitzondering. De zakelijke chatapplicatie Slack, het digitale prikbord Pinterest en Uber-rivaal Lyft trokken dit voorjaar naar de beurs, allemaal met ‘decacorn’-waarderingen (meer dan 10 miljard dollar), maar ook allemaal met aanzienlijke nettoverliezen in het eerste kwartaal.

‘Een speciaal geval’

Uber, Slack en Lyft noteren royaal onder hun introductieprijs. Alleen Pinterest koerste hoger. Het doet de vraag rijzen of de durfkapitalisten uit Silicon Valley geen al te hoge prijskaartjes plakken op bedrijven die nog stevig verlieslatend zijn. En is Uber daar de ultieme uitwas van? Wim Sohier countert meteen die stelling. De technologieattaché van het Vlaamse handelsagentschap Flanders Investment & Trade (FIT) houdt kantoor aan het walhalla van durfkapitalisten: Sand Hill Road. Op de lange, kronkelige laan die grenst aan Stanford University hebben bijna alle grote investeringsfondsen hun stek.

‘Uber is geen uitwas van de Valley’, zegt Sohier. ‘Maar het is wel een speciaal geval. Het belichaamt als geen ander het Silicon Valley-model. Deze plaats vindt zichzelf telkens opnieuw uit en is gericht op extreme groei. De focus ligt eerst op de groei en de verspreiding van het product. Omzet en zelfs winst boeken zijn van secundair belang.’ Cohler, via Benchmark de tweede grootste aandeelhouder van Uber, brengt daarom meer dan alleen kapitaal bij aan het bedrijf. ‘Hij weet hoe het is een product op te schalen. Dat is cruciaal.’

©Mediafin

Pieter Gunst, de oprichter van het legaltechbedrijf legal.io, volgt die redenering. ‘In de Valley is weinig aandacht voor wat je bouwt. Nobody cares about the product. Het is belangrijker dat je dat product zo snel mogelijk verspreid krijgt.’

Uber gaf stevige kortingen aan mensen die de app gebruikten voor ritjes. Dat vertaalde zich in dieprode cijfers, maar leidde er wel toe dat de app wijdverspreid is. Wereldwijd gebruiken 99 miljoen mensen de app zeker een keer per maand. Hun ritjes waren in het tweede kwartaal goed voor een bruto-omzet van 14,6 miljard dollar. Uber is meer dan een bedrijf, vindt Gunst. ‘Het is transportinfrastructuur. De hoge waardering reflecteert dat idee, al levert het voorlopig geen winst op.’

De hyperfocus op groei maakte tal van bedrijven groot. ‘Move fast and break things’ was het officieuze motto bij het Facebook-personeel. Ook Travis Kalanick, de stichter van Uber, plaatste groei voor alles. Maar dat kan op steeds minder applaus rekenen. Kalanick moest in 2017 opstappen toen bleek dat Uber agressieve groeitechnieken toepaste en er een toxische bedrijfscultuur - vol met seksuele intimidatie - op nahield. Uber krijgt nog altijd kritiek omdat chauffeurs veel uren moeten kloppen voor soms een erg laag loon.

Risico’s

Uber belichaamt als geen ander het Silicon Valley-model. Deze plek vindt zichzelf telkens opnieuw uit en is gericht op extreme groei.
Wim Sohier
technologieattaché Flanders Investment Trade

Al moet de kritiek met een korreltje zout worden genomen, stelt Peter Catrysse, een Belgische onderzoeker aan Stanford University. ‘In de VS geldt nog altijd het idee: wat niet verboden is, is toegelaten. Hier heerst niet echt een cultuur van consumentenbescherming, zoals in Europa. Bedrijven passen pas op hun tellen bij klachten van consumenten.’

Silicon Valley is de extreemste uiting van die cultuur. Dat loopt soms fout. Niet bij Uber, klinkt het bij wie je ter plekke spreekt. Het bekendste ‘foute’ voorbeeld is het biotechnologiebedrijf Theranos. Stanford-verlater Elizabeth Holmes richtte dat bedrijf op in 2003. Het claimde dat het met slechts een minimale hoeveelheid bloed allerlei bloedtesten kon uitvoeren. In 2015 was het bedrijf even 9 miljard dollar waard. Maar een onderzoek van de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal twijfelde aan de accuraatheid van de testen. Theranos klapte in elkaar, Holmes riskeert twintig jaar cel.

‘Theranos was meer dan Uber een uitwas van Silicon Valley’, zegt Sohier. ‘Het bedrijf groeide voort uit Stanford University, waarna verschillende kleppers uit Silicon Valley erin hebben geïnvesteerd.’ Silicon Valley probeerde in het geval van Theranos zijn model toe te passen op de gezondheidszorg. Dat is riskant, erkent Koen De Lombaert. Hij is medeoprichter van het bedrijf Yuzu Labs. Dat ontwikkelt Study Pages, een softwareplatform voor klinische proeven. Het platform helpt onderzoeksgroepen proefpersonen te rekruteren voor klinische onderzoeksstudies.

De Lombaert werkte in 2013 een jaar voor Scanadu, het Silicon Valley-bedrijf rond medische technologie van de Belg Walter De Brouwer. Scanadu werkte aan het apparaatje Scout, dat uiteindelijk niet op de markt kwam. Het was de bedoeling dat je het tegen je voorhoofd kon plaatsen, waardoor het enkele vitale waarden kon meten, zoals de bloeddruk en de hartslag. Het stuurde dat door naar een app op de smartphone. De Lombaert stond er aan het hoofd van een klinische studie in de VS.

Hij herkent het spanningsveld tussen technologie en gezondheidszorg. ‘De mentaliteit van bedrijven in Silicon Valley is om eerst een toestel op de markt te brengen, en pas achteraf om toestemming te vragen. Dat hoeft niet noodzakelijk een probleem te zijn, maar er zijn wel risico’s aan verbonden.’

De kapitaalcarrousel en de drang naar hypergroei zijn in Silicon Valley dus niet meteen een bron van bezorgdheid. Maar naarmate Silicon Valley zijn tentakels uitstrekt naar andere sectoren verandert dat. De plannen van Facebook om samen met 27 andere partners de cryptomunt libra in de markt te zetten zijn door regulatoren op erg veel scepsis onthaald. En het fiasco genaamd Theranos staat nog stevig in het geheugen gegrift.

Lees verder

Advertentie
Advertentie