‘Europa kan zijn plaats in de techrace weer opeisen’

Luc Van den hove, CEO van Imec ©BELGA

De Verenigde Staten en China vechten een verbeten strijd uit voor de suprematie op technologisch vlak. Het lijkt wel alsof Europa verweesd achterblijft, maar zo pessimistisch ziet Luc Van den hove, de topman van Imec, het niet. ‘Europa is goed geplaatst voor the next big thing.’

De technologiewereld wordt gedomineerd door de twee machtsblokken in het oosten en het westen. Tussen al dat digitale geweld wordt Europa platgedrukt, met amper grote techbedrijven van eigen bodem die erin slagen een plek op te eisen op de smartphones en in het dagelijks leven van mensen. In de wedloop naar meer data en almaar betere artificiële intelligentie, de dominante technologie van de toekomst, lijkt voor Europa hoogstens de rol van toeschouwer en regulator weggelegd.

Maar volgens Luc Van den hove, de CEO van Imec, en Mieke De Ketelaere, het hoofd van het onderzoek naar artificiële intelligentie (AI) bij het wereldvermaarde
Leuvense onderzoekscentrum, is de race niet gelopen. Volgens hen is het geen uitgemaakte zaak dat Europa de suprematie alleen maar kan ondergaan. ‘De VS en
China zijn dominant op het gebied van wat we vandaag onder AI verstaan’, zegt Van den hove. ‘Maar AI evolueert en dat zal grote opportuniteiten creëren voor Europa.’

The Future of Europe

©Filip Ysenbaert

Joe Biden is de nieuwe president van de Verenigde Staten. Wat betekent dat voor de relatie tussen zijn land en de Europese Unie? Zal er na de moeilijke jaren onder Trump een nieuwe Atlantische alliantie ontstaan? Hoe beïnvloedt de nieuwe president met andere woorden de toekomst van Europa?

Tot donderdag 28 januari gaan we aan de slag met de thema’s democratie, handel, technologie, veiligheid en klimaat.

‘In het huidige model sturen we onze data via hoge bandbreedtes naar de cloud, een netwerk van servers. Die data worden daar verwerkt met AI-algoritmes en de resultaten worden daarna weer naar ons toestel verzonden, dat kan een smartphone zijn, een laptop of een robot. Dat is niet altijd efficiënt. Omdat de hoeveelheid data die we dagelijks genereren exponentieel stijgt, zal dat ook leiden tot een explosie van het energieverbruik voor de transfer en gecentraliseerde verwerking van die data. Al die datacenters verbruiken immens veel energie. We zullen dus meer energievriendelijke manieren nodig hebben om AI te implementeren. Daarop zet Imec sterk in, maar dat gebeurt ook elders in Europa.’

Hoe ziet de AI van de toekomst er dan uit?

Luc Van den hove: ‘We gaan een belangrijke trend zien om de AI te decentraliseren en korter bij de toestellen en de sensoren te brengen. Voor veel toepassingen gaan we die AI meer moeten richten op privacy en veiligheid. Die nieuwe toepassingen zijn cruciaal in domeinen zoals gezondheidszorg en de autosector, waar privacy en
veiligheid nog veel belangrijker worden. We willen zulke gevoelige data niet zomaar naar een cloud sturen.  De AI wordt dan gekoppeld aan de hardware, aan de sensoren. Daarin hebben we een sterke competentie in Europa.’

Mieke De Ketelaere: ‘De VS en China hebben veel betekend voor AI, zeker voor de systemen die heel goed zijn in een bepaalde specialiteit zoals taal of beeld. Maar we gaan naar een bredere AI en daar komen we weer in de race. De ‘enge’ of specialistische AI was altijd geënt op accuraatheid. Dat leidde tot almaar grotere AI-modellen in een race om de accuraatheid zo hoog mogelijk op te drijven. Daar staat een hoge financiële en ecologische kostprijs tegenover. Maar nu is accuraatheid maar een van de parameters. Energieconsumptie en duurzaamheid worden belangrijke criteria.’

4.500
Imec heeft 4.500 onderzoekers en heeft infrastructuur uitgebouwd die 3 miljard euro waard is.

Is het probleem in Europa niet dat er wel goed onderzoek is, maar dat het zich niet vertaalt in de grote techbedrijven waar Silicon Valley en China voor bekendstaan?

Van den hove: ‘We moeten niet proberen een Facebook of een Google op te richten, dat is niet realistisch. We moeten naar de toekomst kijken, zien waar de opportuniteiten liggen en wat de ingrediënten zijn die we nodig hebben om impactvolle initiatieven te starten. Daarvoor heb je een ecosysteem nodig, een netwerk van innovatieve partners, bedrijven, universiteiten, mensen, risicokapitaal. Dat zijn typisch zaken die in Silicon Valley sterk aanwezig waren. Imec is een goed voorbeeld, als uniek platform in de wereld. Er is geen Imec in Silicon Valley. We hebben 4.500 onderzoekers, we hebben door de jaren heen infrastructuur uitgebouwd die 3 miljard euro waard is. Heel wat bedrijven uit Silicon Valley komen naar hier voor hun onderzoek.’

Een model dat navolging verdient in de rest van Europa?

Van den hove: ‘Het klassieke model van onderzoekscentra in Europa was dat elke lidstaat zijn eigen centrum had dat alles deed. Imec is daar een uitzondering op. Wij focussen op onze sterktes, werken daarrond samen en proberen in ons domein de beste ter wereld te zijn. Als elk Europees land los van elkaar hetzelfde probeert te doen, dan zijn we verkeerd bezig.’

New Year Event

Niall Ferguson spreekt donderdag 28 januari om 18 uur op The Future of Europe, het digitale New Year Event van De Tijd en L’Echo. 5.000 abonnees kunnen de livestream met de gedreven Stanford-professor volgen. Wilt u daarbij zijn, registreer u dan op tijd.be/newyear.

Technologie is ook geopolitiek. Ook dat is een moeilijk evenwicht voor Europa.

Van den hove: ‘Europa doet veel business met Amerika maar ook met China. Er is een risico dat die blokken uit elkaar drijven en dat zou niet positief zijn voor de wereldwijde samenwerking en dus voor de innovatiekracht. In zo’n context moeten we wel zien dat Europa voldoende sterktes heeft om te kunnen meespelen.’

‘We moeten maken dat andere regio’s voor een aantal zaken afhankelijk zijn van Europa. Op die manier behouden we toegang tot dingen die wij dan weer nodig hebben. We moeten een unieke positie hebben met voldoende sterktes. Ik denk dat het onrealistisch is in Europa alles te willen doen.’

Hebt u daar een concreet voorbeeld van?

Van den hove: ‘Kijk naar de lithografietoestelbouwer ASML in Eindhoven. Die is net als Imec opgericht in 1984. We hebben elkaar groot gemaakt. Elke geavanceerde chip ter wereld wordt gemaakt met technologie van ASML en met processen die zijn ontwikkeld bij Imec. En er is geen,enkel AI-algoritme dat kan werken zonder geavanceerde chips. Dat is een unieke positie die we hebben in Europa. We moeten maken dat we nog zulke posities hebben.’

Mieke De Ketelaere, hoofd AI-onderzoek bij Imec

Kunnen we in Europa echt geen eigen Google creëren? OpenAI is nog een jong bedrijf dat mee door Elon Musk werd opgericht en dat nu meespeelt op het hoogste niveau. Waarom kan dat niet in Europa?

Van den hove: ‘Ik zeg niet dat we dat niet kunnen. Ik denk dat we het niet moeten doen in concurrentie met Google of Facebook. Ik denk dat we de volgende stap moeten zetten, de nieuwe vormen van,AI in combinatie met de hardware. Die combinatie is de next big thing. In de geopolitieke context zullen de VS vaststellen dat ze afhankelijk zijn van Azië voor hun hardware. Er is in de VS nu veel discussie over een initiatief om een National Semiconductor Technology Center (NSTC) op te zetten waar enorm veel geld zou worden ingestoken. Er wordt letterlijk gezegd dat ze een kopie van Imec willen maken. Ik denk dus dat we niet zo slecht bezig zijn, anderen zien dat ook en proberen ons te kopiëren.’

De Ketelaere: ‘We gaan niet meer uit van het principe dat alle data naar een centraal platform moeten worden gestuurd. Sommige data blijven waar ze zitten op het niveau van een bedrijf of een deel ervan. Nieuwe technieken zoals ‘federated learning’ of ‘distributed learning’ laten toe algoritmes te trainen zonder dat data moeten worden uitgewisseld.’

Artificiële intelligentie was altijd geënt op accuraatheid, maar ook energieconsumptie en duurzaamheid worden belangrijke criteria.
Mieke De Ketelaere
Hoofd AI- onderzoek Imec

‘Die filosofie komt ook terug in Europese projecten waar we deel van uitmaken zoals Gaia-X, een data-infrastructuur van de nieuwste generatie. Tal van toonaangevende bedrijven onderschrijven het project dat richtlijnen en technische specificaties verschaft waarmee bedrijven data kunnen beheren en uitwisselen volgens Europese regels. De Belgische hub gaat dinsdag van start. Ook is er de International Data Spaces Association. Die wil de basis leggen voor een datamarktplaats volgens Europese waarden. Die waarden zijn dan onder meer privacy, veiligheid en eigendomsrecht.’

‘We gaan nog een stap verder en werken actief mee aan Solid. Dat is een standaard die datakluizen mogelijk maakt waarbij de gebruikers kunnen bepalen welke data ze met wie willen delen. De Vlaamse overheid neemt daaraan deel en ook commerciële bedrijven willen nu Solid toepassen. Dat gaat het onderliggende kader worden voor de AI in de toekomst.’

Welke keuzes raadt u het beleid aan?

Van den hove: ‘Je moet investeren in waarin je al sterk bent. Vlaanderen heeft een heel sterke biotechsector, laat ons dan de link leggen tussen nanotechnologie en de biotech. Laat ons de nieuwe sensoren en diagnosticatools die we kunnen ontwikkelen voor de gezondheidssector combineren met AI die sterk scoort voor privacy en databeheer. Het is politiek niet gemakkelijk keuzes te maken, maar ik denk dat het belangrijk is dat met visie wordt geïnvesteerd in de sterktes. Dat geldt voor Vlaanderen, maar ook voor Europa. Dat zal de enige manier zijn om ons sterk te positioneren in de globale innovatiewedloop.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie