nieuwsanalyse

CD&V is opnieuw op zoek naar zichzelf

©FRED DEBROCK/ID

Na de ontgoochelende verkiezingsuitslag moet een twaalfkoppige werkgroep CD&V heruitvinden. Een helse klus, want de partij zit in een identiteitscrisis en buitenlandse voorbeelden om zich aan op te trekken zijn er niet.

De twaalf apostelen. Zo werd gisteren vrolijk gedaan over de twaalfkoppige werkgroep die zich moet buigen over de ontgoochelende verkiezingsuitslag van CD&V op 26 mei. De twaalf relatief jonge politici, die door het partijbureau naar voren werden geschoven, moeten tegen september aanbevelingen formuleren over de positie van de Vlaamse christendemocratie in het politieke landschap.

De bedoeling is te leren van wie het goed deed in de verkiezingen, maar ook van wie het niet haalde.

Opmerkelijk is dat bij de twaalf geen enkele minister zit. Het partijbestuur wil de nieuwe generatie alle kansen geven. Enkele politici die bij de verkiezingen niet herverkozen raakten, zoals Raf Terwingen en Griet Smaers, maken deel uit van de werkgroep. De bedoeling is te leren van wie het goed deed in de verkiezingen, maar ook van wie het niet haalde.

CD&V zoekt niet voor het eerst een nieuwe smoel. In de jaren 90 probeerde de toenmalige voorzitter Johan Van Hecke wat toen nog de CVP heette te heroriënteren. Le nouveau CVP est arrivé, klonk het toen. Toen de paars-groene regering-Verhofstadt de CVP in 1999 naar de oppositiebanken verjaagde, werd eveneens een vernieuwingsoperatie in gang geschoten, waarbij de CVP vervelde tot CD&V. En na de verkiezingsnederlaag van 2010 schreef Servais Verherstraeten een evaluatierapport met de titel ‘Verliezen doen we samen. Opnieuw winnen ook.’

Macht als ideologie

Bij de verkiezingen van eind mei deed CD&V het met 15 procent van de stemmen veel minder goed dan verwacht. Het marktleiderschap zijn de christendemocraten al langer kwijt aan de N-VA. Zelfs de tweede plaats moet ze nu laten aan het Vlaams Belang. Voor een machtspartij wiens ideologie voornamelijk uit besturen bestaat, is het een bijzonder bittere pil.

Voorzitter Wouter Beke bood op de verkiezingsavond zijn ontslag aan, maar de partijtop vroeg hem voort te doen. Bij de aankomende voorzittersverkiezingen is hij zo goed als zeker geen kandidaat. De werkgroep moet nu een timing vastleggen voor die verkiezingen en aangeven welke richting de partij moet uitgaan. De christendemocraten zitten in een identiteitscrisis: moeten ze naar links, naar rechts of in het centrum blijven?

De rechtervleugel van CD&V vindt dat de partij in de regering-Michel te veel naar links is opgeschoven.

Beke gaat er prat op dat hij de jongste jaren een centrumkoers heeft gevaren, maar niet iedereen in zijn partij ziet dat zo. De rechtervleugel, waartoe Pieter De Crem en Hendrik Bogaert behoren, vindt dat de partij in de regering-Michel te veel naar links is opgeschoven. In een poging tegemoet te komen aan de verzuchtingen van de christelijke vakbond ACV, die het centrumrechtse beleid uitspuwde, zou minstens de perceptie zijn ontstaan van CD&V als linkse partij.

Tegelijk is de christelijke arbeidersbeweging blijven kappen op de regering-Michel en ook op CD&V, waardoor de partij niet alleen vervreemd is geraakt van de centrumrechtse, maar ook van de arbeidsachterban. Het ACV liet zelfs verstaan dat zijn leden maar beter op andere partijen kunnen stemmen omdat met CD&V een te rechts beleid werd gevoerd. De relatie met de christelijke zuil, decennialang de machtspijler van de christendemocraten, is totaal verzuurd. Een van de opdrachten voor de werkgroep is de evaluatie van de relatie met het middenveld.

Zoals veel traditionele partijen in Europa bijt CD&V de tanden stuk op het migratievraagstuk. De christendemocraten zetten zich de jongste jaren op de Wir schaffen das-lijn van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, maar in veel landelijke afdelingen botste dat op kritiek. Voor de camera’s van de VRT verklaarde coryfee Miet Smet dat de verkiezingsuitslag leert dat haar partij ‘iets strikter’ moet worden voor migranten. Dat betekent dat de partij naar rechts moet opschuiven.

Geen buitenlands voorbeeld

Linksaf, rechtsaf of in het midden, voor de twaalfkoppige werkgroep worden het harde noten om te kraken. Zeker omdat er voor de christendemocraten - anders dan voor de Vlaamse socialisten die naar Denemarken of Portugal kunnen kijken - geen buitenlands voorbeeld is waar ze zich aan kunnen optrekken.

Naar links, naar rechts of in het midden blijven. Voor de twaalfkoppige werkgroep worden het harde noten om te kraken.

De Nederlandse broeders hebben het nog moeilijker dan de CD&V. In Duitsland zit de CDU-CSU-alliantie van Merkel op een historisch dieptepunt, al blijft ze wel de grootste. Bovendien zitten de christendemocraten er eveneens in een identiteitscrisis. Sommigen in de partij, waaronder Merkel, vinden dat ze meer moeten inzetten op het klimaat om de oprukkende groenen de wind uit de zeilen te nemen. De rechtervleugel wil naar rechts opschuiven om kiezers op de radicaalrechtse AfD terug te winnen.

In Oostenrijk heeft de ÖVP van de voormalige Oostenrijkse bondskanselier Sebastien Kurz wel gekozen: de partij is - zeker op het vlak van migratie - naar rechts gegaan. Dat heeft de partij geen windeieren gelegd, want bij de Europese verkiezingen werd ze met 35 procent de grootste. Al heeft ook Kurz problemen, want zijn coalitie met de extreemrechtse FPÖ kwam ten val na een Russisch schandaal waarin de FPÖ verwikkeld is geraakt.

Bruggen slaan

Zo fors naar rechts opschuiven als de ÖVP is voor CD&V moeilijk, want de N-VA bezet het veld daar al. De christendemocraten moeten zelf een nieuwe koers vinden, waarbij ze de brug blijven slaan tussen links en rechts. ‘Daar is plaats’, is bij een van de leden van de werkgroep te horen. ‘Want de sp.a schuift onder druk van Groen naar links op en de N-VA onder druk van het Vlaams Belang naar rechts.’ Het moedige midden van Beke revisited.

Anderen vinden dan weer dat de christendemocraten zich moeten terugplooien op hun lokale machtsbastions om van daaruit de Vlaamse en federale strijd op een andere manier te voeren. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 werd de partij de grootste in ongeveer een op de drie gemeenten. Al lijkt die strategie vooral meer van dezelfde machtsideologie te zijn, waarbij besturen domineert op het hebben van een eigen verhaal. De werkgroep heeft nog werk. Om in Johan Van Hecke-termen te spreken : le nouveau CD&V est encore à trouver.

Lees verder

Advertentie
Advertentie