interview

De Wever: 'Je voelt de boosheid op straat'

Bart De Wever: 'Je voelt de boosheid op straat.' ©Diego Franssens

30 procent halen en zo incontournabel zijn is voor N-VA-voorzitter Bart De Wever het doel bij de verkiezingen. ‘Als er stemmen van de N-VA naar het Vlaams Belang gaan, maakt ons dat zwakker.’

Bij de vraag aan zijn hoeveelste campagne hij bezig is, begint Bart De Wever op zijn vingers te tellen. Hij was voor het eerst kandidaat bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1994 en stond met uitzondering van de stembusgang van 1995 bij elke verkiezing op een lijst. ‘Oh nee, dit is mijn 13de campagne’, zegt hij gespeeld in paniek in zijn bureau in de buurt van Antwerpse Grote Markt. De N-VA-voorzitter en burgemeester van Antwerpen ontvangt ons niet zoals gebruikelijk op ’t Schoon Verdiep, want dat wordt gerestaureerd. Zijn vaste kantoordecoratie - een lamp van Darth Vader, een boek over de Romeinse keizer Augustus en een Romeinse helm - zijn mee verhuisd.

Hoewel de N-VA in de peilingen veruit de grootste blijft, liep de partij geen perfecte campagne. Vijf jaar geleden hadden de Vlaams-nationalisten zowat de hele tijd de lead, nu zaten ze geregeld in het defensief. ‘We moeten voor het eerst mee het federale fort verdedigen. Dat is lastig, want het federale beleid is altijd maar zus en zo’, zegt De Wever. ‘Zo vind ik het sociaal-economische parcours verdedigbaar, maar het had meer mogen zijn. Het migratiebeleid is zeer verdedigbaar, maar door de vluchtelingencrisis is alles lastig geworden.’

Met welke uitslag zult u zondagavond tevreden zijn?

Bart De Wever: ‘De kiezer staat voor een binaire keuze. Ofwel ga je naar een centrumrechtse Vlaams gedomineerde formule, ofwel naar een centrumlinkse Franstalig gedomineerde formule. 30 procent is het punt waarop we zeggen dat we incontournabel zijn. De andere partijen kunnen dan niet om ons heen. We zullen dan proberen snel een Vlaamse regering te vormen om invloed te kunnen hebben op het federale spel. Met 30 procent hebben we een ticket om dat te doen.’

‘Elke stem die we minder krijgen, vergroot de kans op een linkse regering. Vlaamse partijen zoals CD&V zullen denken dat we over ons hoogtepunt zijn en dat ze het zich kunnen permitteren zonder ons te besturen. Bij Open VLD verwacht ik niet dat ze meteen zonder ons willen besturen, maar om te zeggen dat ik haar betrouw? Onlangs kwam voorzitster Gwendolyn Rutten nog vertellen dat een federale regering niet per se een meerderheid moet hebben aan Vlaamse kant. Dan weet je het wel.’

Volgens de jongste peiling halen de N-VA en het Vlaams Belang samen een meerderheid. Is dat niet belangrijker dan de grens van 30 procent?

De Wever: ‘Met het Vlaams Belang kan ik niks doen. Die partij is als iemand die elke dag een drol in een krant rolt, ze voor uw deur in brand steekt, aanbelt en wegloopt. En die dan nog loopt te roepen dat ze onze vriend zijn. Het is verloren energie. Filip De Winter gaat via zijn connecties bij de Russische president Vladimir Poetin op de koffie bij een massamoordenaar als Assad (de president van Syrië, red.) en die mannen spelen waarnemer bij de verkiezingen in de Donetskrepubliek (een deel van Oekraïne dat in handen van etnische Russen is, red.). Dat regime heeft een vliegtuig neergeschoten met 200 Nederlanders. Een gezin uit Brasschaat werd uitgeroeid. En dan staan die Vlaams Belangers naast die president te zeggen dat ze vrienden zijn? Tot wat leidt dat ons eigenlijk?’

U moet niet met het Vlaams Belang besturen, maar als u samen meer dan de helft van de Vlaamse zetels behaalt, kan niemand een Vlaamse regering zonder de N-VA vormen.

De Wever: ‘Dat is een correcte wiskundige logica. Maar als er binnen die logica een transfer is van stemmen van de N-VA naar het Vlaams Belang, maakt dat ons zwakker. Het is niet omdat de frigo wat groter wordt en je er kunt opkruipen, dat je meer te zeggen hebt. In een coalitie telt hoeveel zetels je zelf hebt.’

Volgens de peilingen is het Vlaams Belang opnieuw in opmars. Uw partij krijgt het verwijt de sprint voor het Vlaams Belang te hebben aangetrokken.

De Wever: ‘Tijdens de vluchtelingencrisis in 2015 heb ik tijdens een gastles aan de UGent een aantal profetieën gedaan. Een ervan was dat extreemrechts overal in Europa in opmars zou komen. Mensen hebben het gevoel dat ze veel bijdragen en weinig terugkrijgen. Dan pikken ze het niet dat anderen mee komen aanschuiven. Die boosheid zie je nu op straat. Extreemrechts scoort goed in Italië, Frankrijk, Nederland en zelfs in Duitsland. Dan kan je toch verwachten dat in Vlaanderen hetzelfde gebeurt? In al die landen is extreemrechts heus niet in opmars door de tweets van Theo Francken. Zo straf zijn we niet. Die opmars is het gevolg van het opengrenzenbeleid.’

Dat is een dooddoener: geen enkele Vlaamse partij pleit voor open grenzen.

De Wever: (haalt er een krant bij) ‘Dat zeggen ze, maar lees dit eens. De groene burgemeester van het district Borgerhout doet mee aan schijnerkenningen. Er was een Ghanese illegaal die verklaarde dat hij vader is van een tienjarig kind. Hij wist niet eens wanneer het kind geboren is. Het parket gaf een negatief advies. In Borgerhout geven ze die toch een verblijfsrecht. Daar worden mensen woedend van.’

Afgelopen week is de N-VA voor veel mensen weer wat meer Vlaams Belang-light geworden.

De Wever: (verslikt zich letterlijk in zijn koffie) ‘Excuseer. Waarom?’

Het gelekte audiofragment uit 2016, waarin u zich in denigrerende termen uitliet over mensen die illegaal in ons land verblijven.

De Wever: ‘Over welke illegalen denkt u dat ik het had? Wie denk je dat je om middernacht in de prostitutiebuurt tegenkomt? Gezinnen met kindjes, die spijtig genoeg geen asiel hebben gekregen? Ik zou sommige mensen toch eens willen uitnodigen kennis te maken met het leven in een multiculturele grootstad. Het aantal handtassenroven is in Antwerpen met 73 procent gedaald. Hoe denkt u dat we dat hebben gedaan? Welk profiel denkt u dat we met Air Francken hebben teruggestuurd? Ik heb lange lijsten van mensen zonder papieren die betrokken waren bij verkrachtingen of die drugs hebben gedeald of gesmokkeld. Die pakken we op als er plaatsen zijn. Moet ik daar mededogen mee hebben? I beg to differ.’

U gebruikte woorden als ‘razzia’, ‘mensen wegsteken tot den bak vol is’ en ‘Air Francken’. Is daarmee geen lijn overschreden?

Ik hoef niet op illegalen te jagen. Als ik er morgen 10.000 naar Brussel moet brengen, kost me dat twee dagen.

De Wever: ‘Ik zou niet weten dewelke. Elke grote politieactie wordt een razzia genoemd. En den bak, dat is gewoon Antwerps voor het vliegtuig. En dat ik die vol wil? Moet ik hem misschien leeg laten vertrekken? Volgens PS-voorzitter Elio Di Rupo moet ik nu in de gevangenis. Dat is toch de totale omkering van zaken? Wie de criminelen aanpakt, is een crimineel. Hoe zou het toch komen dat mensen op extreemrechts stemmen?’

Het fragment liet uitschijnen dat u jaagt op illegalen.

De Wever: ‘Iedereen weet waar die mensen zonder papieren wonen. Ik hoef daar niet op te jagen. Als ik morgen 10.000 illegalen naar Brussel moet brengen, kost me dat twee dagen. Daarvoor heb ik geen Sherlock Holmes nodig.’

Als het zo gemakkelijk is, waarom slaagt ons land er nauwelijks in om illegalen terug te sturen?

De Wever: ‘We zijn op de limieten van de capaciteit beland. In terugkeercentra waren er nauwelijks plaatsen. We zijn nu gestegen tot 670 plaatsen, maar we zouden er meer dan 1.000 moeten hebben. Zo willen we het gevoel van straffeloosheid aanpakken, want dat is een van de grootste problemen in dit land. Mensen worden kwaad dat iemand de sacoche van een bomma pikt en twee maanden later weer hetzelfde kan doen. Als zo iemand geen verblijfspapieren heeft, vragen mensen wat die hier doet. Ik ben blij als ik op een vergadering kan zeggen dat ik er opnieuw 15 van dat type kwijt ben. Moet ik me daarvoor verontschuldigen? Ik denk het niet. Van die linkse verontwaardigingsindustrie trek ik me niets meer aan.’

Waar zit volgens u het verschil tussen de N-VA en het Vlaams Belang?

De Wever: ‘Het Vlaams Belang voedt de boosheid, het is zijn fond de commerce. Ik ben ook boos. Ik ben boos op de Europese regelgeving en op Wir schaffen das. Maar die boosheid omzetten in wrok tegen mensen of door een vijandbeeld op te hangen van een andere religie heeft geen zin. Zo vergiftig je de samenleving. Je moet op een positieve manier aan de slag met de mensen die hier zijn en een gemeenschap proberen te vormen. Dat is een gigantische uitdaging, maar het kan.’

De campagne ging vaak over stratego en poppetjes. Maar wat wilt u doen als u Vlaams minister-president wordt?

De Wever: ‘Vlaanderen is goed bestuurd. Het staat op een zucht van de aansluiting met de andere Noordwest-Europese landen. Dat is de essentie van het N-VA-programma: we willen Nederland, Duitsland of een Scandinavisch land zijn. En we zijn er zo ver van (houdt duim en wijsvinger bijna tegen elkaar). We moeten een investeringsregering blijven. Zoals in Antwerpen moeten we besparen op de exploitatiekosten en meer investeren. Rij hier eens rond…’

…dat gaat niet. Het is overal file.

De Wever: (grappend) ‘Beleefd blijven, hè. De socialisten hebben hier jarenlang niet geïnvesteerd omdat het de gemakkelijkste vorm van besparen is. Stenen betogen niet, zei sp.a-kopstuk Luc Van den Bossche ooit. Maar als je dat lang doet, word je een derdewereldland in infrastructuur. Daarom moet Vlaanderen een investerings- en innovatieregio zijn. We moeten bedrijven ondersteunen in de evolutie naar een technologische kenniseconomie. Nu werkt 75 procent van de Vlamingen tussen 20 en 64 jaar. Dat moet naar 80 procent. Als we de koek groter kunnen bakken, kunnen we de Vlaamse sociale bescherming uitbreiden en de hoge rusthuisfactuur aanpakken. We zijn op de goede weg, maar het zou helpen als we worden bevrijd van andere regio’s die links stemmen en waar ze vooral minder willen werken.’

U wilt Vlaams minister-president worden, maar eigenlijk geeft u toe dat het gevecht nog altijd op federaal niveau plaatsvindt?

Dit is de 13de campagne voor De Wever. Of hij schrik heeft voor een nederlaag? 'Het antwoord is zoals bij elke campagne: ja.' ©Diego Franssens

De Wever: ‘Daar worden de grote sociaaleconomische hervormingen doorgevoerd. Daarom nodig ik iedereen uit de programma’s van de Franstalige partijen te lezen. In onze televisiedebatten wordt maar de helft van de realiteit getoond. Ik ben dat schouwspel beu. De Vlaming zou uit zijn fauteuil springen als de PS en Ecolo bij ons mee zouden debatteren. Niet alleen mevrouw Almaci (Groen) en meneer Crombez (sp.a) willen meer belastingen, er zijn er aan Franstalige zijde nog een pakske meer die nog meer radicale ideetjes hebben over wie mag betalen. De Vlamingen. Het is zoals bij Plato: we zien een ‘schimmering’ op de rotswand, maar het vuur dat achter ons brandt, wordt niet in beeld gebracht.’

Zijn de verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië wel zo groot? Ook de Vlaming lijkt hard gekant tegen bijvoorbeeld langer werken of het verhogen van de pensioenleeftijd.

De Wever: ‘Als ik het gras moet afrijden, word ik ook heel opstandig. Maar als mijn vrouw zegt dat het moet, ben ik twee uur later het gazon aan het maaien. Dat is zoals met langer werken. Niemand wil dat doen, maar het is nodig om de vergrijzing betaalbaar te houden. De fantasieën die daar ter linkerzijde over worden verteld, zijn onwaarschijnlijk. De sociale uitgaven stijgen de komende legislatuur met 18 miljard euro, terwijl dat de afgelopen legislatuur 13 miljard was. Links gaat daar nog eens miljarden bovenop leggen om weg te geven aan iedereen? En we kunnen nog wat minder werken? Als je dat echt gelooft, moet je daarvoor stemmen. Maar ik hoop dat maar weinig mensen in Vlaanderen van plan zijn dat te doen.’

Hoe wilt u de vergrijzing betaalbaar houden?

De Wever: ‘We moeten de werkloosheidsuitkering beperken in de tijd en onmiddellijk stoppen met het brugpensioen. Zolang dat in het medicijnkastje staat, blijven werkgevers het eruit halen. We moeten de groei van de uitgaven in de gezondheidszorg blijven beperken tot 1,5 procent boven op de inflatie en we moeten de stijging van de langdurig zieken terugdringen. Maar zelfs dan geraken we er niet. Het enige antwoord is het verhogen van de werkzaamheidsgraad naar 80 procent. Als dat lukt, kun je begrotingsoverschotten boeken en daalt de staatsschuld. In Vlaanderen zijn we daar bijna. Maar Wallonië en Brussel blijven een probleem.’

U ijvert voor sociaaleconomische hervormingen. Maar waarom ging u zo in het defensief toen bleek dat uw partij de pensioenleeftijd wil koppelen aan de stijgende levensverwachting?

De Wever: ‘Onze studiedienst vond het een uitstekend idee om een programma voor de komende 70 jaar te schrijven. Hij heeft dat gedaan omdat er opiniestukken verschenen waarin academici klaagden dat partijen nooit een langetermijnvisie naar voren brengen. Dus stond in het programma dat we de pensioenleeftijd op termijn mee willen laten evolueren met de levensverwachting. (sarcastisch) Intellectueel eerlijk zijn voor verkiezingen is altijd een recept voor electoraal succes. Het probleem was dat men dat plan heeft vervormd en misbruikt om ons aan te vallen. We hebben daarom goed uitgelegd dat we die koppeling enkel op de heel lange termijn zien.’

‘Arco begint morbide te worden’

Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever is de kans onbestaande dat de Arco-coöperanten worden vergoed voor het geld dat ze verloren toen Arco, het beleggingsvehikel van de christelijke zuil, samen met de grootbank Dexia ten onder ging.

‘Dat is een pijnlijke affaire. Al jarenlang dwingt het regeerakkoord ons te zeggen dat een oplossing mogelijk is, terwijl we weten dat het juridisch niet kan. Enkel Beweging.net kan die vergoeding uitbetalen. Maar CD&V wil maar niet onder ogen zien dat die christelijke beweging de mensen heeft bestolen.’

‘Weet je wat ik echt wreed vind?’, vraagt De Wever. ‘Dat CD&V die hele zaak voor zich uit blijft schuiven tot al die mensen… tot wanneer eigenlijk? Dit is heel morbide aan het worden. CD&V blijft zeggen dat de vergoeding er met haar komt. Maar ze komt er niet. En ze weet het. Dat is op de rand van wat je moreel kunt noemen.’

‘We verschillen daarin van Groen: wij wijken niet terug. Hoe die nu zitten te reculeren met hun eigen programma, bijvoorbeeld over de bedrijfswagens? Dat is niet te vatten. Als je nog eens een programma schrijft, laat het dan nalezen door iemand die wat kritische vragen kan stellen. Zodat je het programma kunt uitzuiveren van dingen die je niet krijgt uitgelegd. Een beetje minder amateurisme zou helpen.’

Kunt u besturen met Groen?

De Wever: ‘Als ik dat programma lees, wordt dat moeilijk. Met zijn betonstop mogen 30.000 hectare bij wijze van spreken vanaf morgen niet meer worden bebouwd. Ze willen de mensen vergoeden door hen de oorspronkelijke aankoopwaarde plus de index te geven. Wie zo’n bouwgrond heeft, verliest ontzettend veel geld, want de prijzen zijn veel sterker gestegen dan de index. Het zou de grootste staatsonteigening ooit zijn. En wat gebeurt er met de prijzen van de andere bouwgronden? Die zullen skyrocketing gaan. En dat soort standpunten staat a plenty in dat programma van Groen. Ze willen een staatsbank om het spaargeld aan te slaan om renovatieprojecten te financieren. Zie dan maar dat uw geld weg is bij de staatsbank Belfius, of Almaci zal zeggen waarin het wordt geïnvesteerd. (schertsend) Als Groen de verkiezingen wint, komt er een run on the bank.’

Dreigt na de verkiezingen onbestuurbaarheid?

De Wever: ‘Ik ben niet zo pessimistisch. Als wij meer dan 30 procent halen, zal er geen onbestuurbaarheid zijn. Als ik droom en we halen 35 procent, zal het heel snel beklonken zijn, want dan krijg je snel een centrumrechtse regering. Ik hoor voortdurend dat de particratie heerst, maar de kiezer is machtiger dan je denkt.’

‘Mijn grootste angst is een wishy-washy-uitslag, waarbij links zeer sterk scoort in Wallonië en het Vlaamse partijlandschap zeer versnipperd is. Als wij zwak zijn, zullen anderen in de verleiding komen mee te stappen in een links verhaal. Partijen als Open VLD moeten dan worden overtuigd om mee te doen. Dan kan het lang duren, om mensen ervan te overtuigen dat het niet anders kan. Als het dan toch moet, doe het dan meteen in plaats van een hele cinema op te voeren.’

Uw eigen kandidaat-premier Jan Jambon liet verstaan dat hij onbestuurbaarheid niet zo erg vindt.

Paul Magnette en Elio Di Rupo, dat is als Prince Charles en Queen Elizabeth. En net als bij Charles denk ik: gooi die nu toch eens van de trap.

De Wever: ‘Hij heeft gezegd dat onbestuurbaarheid een goede zaak kan zijn als dat tot confederalisme zou leiden. En er zijn voortekenen. Ik ga geen kwaad woord zeggen over de persoon Elio Di Rupo, want als mens is dat een seigneur. Maar ik vond het niet zo verstandig dat de PS-voorzitter zei dat Wallonië bijna failliet is en dat de financieringswet moet worden herzien. Ik heb altijd gezegd dat als je de PS lang genoeg in de oppositie houdt, ze honger krijgt en ze aan tafel komt voor communautaire gesprekken. Nu kondigt hij dat zelf aan! Al was zijn partijgenoot Paul Magnette er als de kippen bij om te zeggen dat er niets van zou komen. De verhouding tussen die twee is als die van Prince Charles en Queen Elizabeth. Ik denk dat Di Rupo, net zoals Elizabeth, nog lang op de troon wil zitten. En net als bij Charles denk ik bij Magnette: smijt die nu toch eens van de trap. Enfin, dat had ik beter niet gezegd.’ (lacht)

Sluit u de PS uit als regeringspartner?

Verkiezingen 2019

Nieuws, uitslagen en analyses over de verkiezingen van zondag 26 mei leest u in ons dossier.

De Wever: ‘Als het over confederalisme gaat, heb ik dat nooit gedaan. Ik heb maar één veto en dat is tegen de PS en Ecolo in een normale federale regering. Di Rupo is geen moeilijke mens, maar hij komt van Venus en ik van Mars. We kunnen elkaar niet halverwege vinden, want daar is geen zuurstof. Zijn partij is electoraal zo afhankelijk van het opengrenzenbeleid dat het gewoon niet gaat. Het politiek miserabilisme van de PS, dat gericht is op het kraken van mijn kassen, is een probleem. En nu komt hij, alsof hij zit te zoeken naar dingen waarmee hij mij op de kast kan jagen, nog eens af met het legaliseren van cannabis. Hij moet enkel nog mijn kat doodrijden, dan is het plaatje compleet.’ (lacht)

Tot slot: het is uw 13de campagne. Vreest u uw eerste nederlaag?

De Wever: ‘Amai, is dat uw slotvraag? Het antwoord is zoals bij elke campagne: ja.’

En wat dan?

De Wever: ‘Dat weet ik niet. In de politiek mag je nooit een plan B maken, want binnen de week is dat plan A.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie