analyse

Federale regering vormen wordt huzarenstukje

De start van de Zweedse coalitie in oktober 2014. Een herhaling maakt weinig kans. ©BELGA

De man of vrouw die na 26 mei als formateur het veld in wordt gestuurd, zal een creatief brein moeten zijn. Op basis van de laatste peilingen zijn niet veel coalities mogelijk. En diegene die wel mogelijk zijn, zijn politieke sciencefiction.

Krijgen we net als in 2010 weer 541 dagen regeringsonderhandelingen? Het is een vraag die de voorbije maanden vaak is gesteld.

Een heruitgave van die marathon komt er wellicht niet. Toen werden tanden stukgebeten op communautaire onderhandelingen. De kans dat na deze verkiezingen over een nieuwe staatshervorming wordt onderhandeld, is zeer klein.

Maar de kans dat het opnieuw lang duurt, is reëel. Het valt te verwachten dat de regionale regeringen eerst worden gevormd. In Vlaanderen is een centrumrechtse regering van de N-VA, Open VLD en CD&V of een Bourgondische coalitie van de N-VA, Open VLD en de sp.a het meest realistisch. In Franstalig België ziet het ernaar uit dat het een linkse regering van de PS, Ecolo en het cdH wordt. Een federale regering vormen met de meerderheden uit het noorden en het zuiden van het land wordt dus niet evident.

We zetten de meest plausibele coalities op een rij.

1. Zweedse coalitie

©Mediafin

Wie tevreden is over het beleid van de afgelopen vijf jaar, stemt het best op een van de partijen van de regering-Michel, ook wel een Zweedse regering genoemd omdat de kleuren van de partijen ook in de Zweedse vlag zitten. Wie de regeringspartijen wil bedanken voor de verlaging van de personenbelasting en de vennootschapsbelasting en het betaalbaar houden van de vergrijzing via het optrekken van de pensioenleeftijd kiest dus best voor Open VLD, de N-VA of CD&V. Met die nuance dat de Vlaamse christendemocraten weleens voor een andere coalitie zouden kunnen kiezen. Tijdens de campagne wilden ze geen uitdrukkelijke keuze maken voor centrumrechts of centrumlinks.

2. Zweeds + cdH

©Mediafin

De kans dat er een heruitgave van de Zweedse regering komt, is klein. Als we de peilingen mogen geloven, is minstens een vijfde partij nodig om aan een meerderheid te geraken. Het is trouwens ook de wens van de MR om een tweede Franstalige partij te laten toetreden tot de Zweedse coalitie, zodat ze niet meer als enige alle kritiek moet opvangen in Franstalig België. En dan wordt naar het cdH gekeken. Maar het probleem is dat cdH-voorzitter Maxime Prévot intussen heeft laten weten dat hij het niet ziet zitten om met de N-VA in een regering te stappen. In de peilingen is het cdH overigens zo klein dat zelfs met het cdH erbij een Zweedse coalitie geen meerderheid heeft.

3. Olijfboomcoalitie

©Mediafin

Wie het regeringsbeleid van de voorbije jaren maar niets vond vanwege de indexsprong, het optrekken van de pensioenleeftijd naar 67 en de verhoging van de btw op elektriciteit en de accijnzen op diesel en tabak kan ook voor andere partijen kiezen dan diegene die in de regering zaten. Een alternatief dat in de campagne uitdrukkelijk naar voren kwam, was een coalitie van groenen, socialisten en christendemocraten of een olijfboomcoalitie. De naam komt uit Italië, waar Romano Prodi in 1996 naar de verkiezingen trok met Ulivo, een coalitie met een vergelijkbare samenstelling.

Inzet kiesgids
De kiesgids van De Tijd

De Tijd doorploegde de 966 pagina's van de Vlaamse partijprogramma's. Geen stemtest, maar een overzicht in 100 relevante vragen .

De kans is reëel dat er in Wallonië zo’n coalitie komt. Mogelijk wordt die dus doorgetrokken naar de federale regering. Maar op basis van de jongste peiling heeft zo’n coalitie geen meerderheid. Als Défi, de Brusselse partij van Olivier Maingain, depanneert, haalt zo’n coalitie wel een meerderheid. Nu heeft Défi twee zetels in de Kamer.

4. Jamaicacoalitie

©Mediafin

Een alternatief voor een olijfboomcoalitie is een regering van groenen, liberalen en christendemocraten. Groen schoof die optie in de campagne uitdrukkelijk naar voren. De basis van zo’n regering zou een groen-blauwe as zijn, aangevuld met christendemocraten. Dat wordt een jamaicacoalitie genoemd. De term is in 1995 ontstaan in Duitsland, toen de christendemocraten, groenen en liberalen een regering vormden. De kleuren van die regeringspartijen waren zwart, geel en groen, exact de kleuren van de vlag van het Midden-Amerikaanse land Jamaica.

Zo’n coalitie is niet evident. De groenen mogen er dan wel van dromen, de kans dat Open VLD met CD&V en Groen en zonder de N-VA in een regering stapt, is zeer klein. Bovendien blijkt uit de peilingen dat zo’n coalitie geen meerderheid heeft.

5. Klassieke tripartite

©Mediafin

Na de marathononderhandelingen in 2010/2011 werd teruggegrepen naar een klassieke coalitie met de drie traditionele families: de socialisten, de christendemocraten en de liberalen. Dat gaf de N-VA de kans om vanuit de oppositie te strijden tegen de ‘linkse belastingregering’ onder leiding van PS-premier Elio Di Rupo. Het gaf aanleiding tot een grote verkiezingsoverwinning voor de N-VA in 2014. De kans is klein dat de traditionele partijen opnieuw voor zo’n avontuur kiezen, tenzij na ellenlange onderhandelingen zou blijken dat het het enige realistische scenario is. Ook zo’n coalitie heeft op basis van de jongste peilingen geen meerderheid, al is het erg nipt.

6. Bourgondische coalitie

©Mediafin

Een Bourgondische coalitie, zoals de coalitie in Antwerpen wordt genoemd naar de wapenkleuren van Bourgondië, is een van de weinige coalities die op basis van de jongste peilingen wel een meerderheid zou halen. In Antwerpen is Bart De Wever (N-VA) erin geslaagd zijn partijstandpunten te verzoenen met die van Open VLD en de sp.a, en ze in een bestuursakkoord te gieten. Bij CD&V en Groen vermoeden ze dat op dat moment afspraken zijn gemaakt over de vorming van de Vlaamse regering. De Wever ontkent dat en sp.a-voorzitter John Crombez liet optekenen dat hij niet met de N-VA in een regering wil stappen. Bovendien zou dat betekenen dat een federale regering wordt gevormd met de PS en de N-VA, iets wat politieke sciencefiction is.

7. Paars-groen

©Mediafin

Verkiezingen 2019

Nieuws, uitslagen en analyses over de verkiezingen van zondag 26 mei leest u in ons dossier.

Een samengaan van liberalen, socialisten en groenen was een experiment van de liberale premier Guy Verhofstadt in 1999. Onder zijn leiding voerde de regering vooral op ethisch vlak grote hervormingen door. Onder meer het homohuwelijk en euthanasie kregen groen licht. Zo’n coalitie heeft op basis van de peilingen ook nu een meerderheid. En wie weet wordt zo’n regering wel gevormd in Wallonië. Het is niet uitgesloten dat de PS en de MR na de verkiezingen de handen in elkaar slaan in Wallonië, mogelijk aangevuld met Ecolo. En dan kan zo’n coalitie worden doorgetrokken op federaal niveau. Maar het is bijzonder onzeker dat de Vlaamse liberalen in een coalitie met twee linkse partijen stappen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie