reportage

Het kampt in Leopoldsburg

©katrijn van giel

Vingers wijzen alle kanten op: vorig burgemeester Van Pee, huidig CD&V-burgemeester Wouter Beke, de Turken, de Syriërs... In Leopoldsburg had iedereen gewoon zijn eigen reden om Vlaams Belang 25,2 procent te gunnen. ‘Als de politiek niet luistert, krijg je dit.’

In een andere streektaal kon je nog een woordspeling en een flauwe titel maken: ‘Leopoldsburg een ‘beke’ boos.’ Hier zou je ‘Het Vlaams Belang van Limburg’ kunnen schrijven. Dat is twee keer gebuisd op creativiteit, maar de realiteit dekt het wel. Uitgerekend in de gemeente waar CD&V-voorzitter Wouter Beke burgemeester is, werd de extreemrechtse partij het grootst. Tel bij de 25,2 procent nog de 22,1 van de N-VA en met 47,3 procent verbleekt de 19,9 procent van Beke. Groen? 5,2 procent, in de gemeente die door groene bossen omgeven wordt en waar legerkaki en camouflage decennialang de straten kleurden. Leopoldsburg kreeg een bijnaam: ’t Kamp.

Vier dagen later klinkt op Hemelvaart door de deuren van de Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopnemingkerk een lied: ‘Ik wil een lichtje zijn / kijk hoe ik schijn, schijn, schijn.’ Het is eerste communie. 29 kinderen - meisjes met jurkjes, jongens met een hoedje, een papa in short die zijn tattoos toont - schrijden naar voren en de priester spreekt: ‘Goede God, wij vragen je, laat het geloof van deze kinderen voor ons allemaal een weldaad zijn.’

Dure auto’s

Iets voordien, in de sacristie, was het contrast groot. Of hij in deze gemeenschap iets over de opvallende verkiezingsuitslag wilde zeggen? ‘Daar heb ik geen enkele commentaar op. Tot kijk.’ Er volgde niet eens een preek. Toch galmt de uitslag van 26 mei ook in de kerk nog na. ‘Daarnet’, zegt de mevrouw die de stoelen versierde en de boekjes klaarlegde, ‘moesten we op het plein alle rommel nog opkuisen. Elke avond wordt er door vreemdelingen gedeald, lawaai gemaakt en rijden er dure auto’s. Waar halen ze het geld? Melden we dat aan de politie, dan hoor je: ‘Schrijf de nummerplaat op.’ Maar denk je dat ik daar met een ‘pitslamp’ (het in Limburg algemeen gebruikte woord voor zaklamp, red.) durf rond te lopen?’

De mevrouw wil haar naam niet in de krant, maar ze staat ons graag te woord. Zelf stemde ze N-VA, zegt ze. ‘Natuurlijk was dat vroeger altijd CVP en dan CD&V. Nooit extreem, nee, want té vind ik niet goed.’ De redenen? Er zijn er veel en dit is het lijstje: ‘de’ Turken en Marokkanen zijn vanuit heel Limburg naar Leopoldsburg verschoven, in de katholieke school mag geen kruisbeeld meer hangen (‘vrank gezegd: de moslims duwen ons hun cultuur door onze strot’), na 22 uur durft niemand nog op straat (‘vroeger feestte Leopoldsburg ’s avonds, nu is het dood’), bij de vorige burgemeester Erwin Van Pee kregen vreemdelingen voorrang in het gemeentehuis (‘toen hebben we Van Pee weggestemd’). ‘Wij zijn geen racisten, met de Italianen en Spanjaarden ging het altijd goed. Maar als de politiek niet luistert, krijg je dit.’

Controleren kun je dat moeilijk. De communiemis is bezig, je loopt het grasplein voor de kerk op, bij de grote kiosk ligt een condoom, aan de vuilnisbak van de gemeente (met daarop de slogan: ‘Leopoldsburg: ontwapenend gastvrij’) liggen de herinneringen aan gisteravond. Peuken, blikjes Golden Power, flesjes Breezer en Eristoff. Twee mevrouwen en Rik Cuypers hebben vlagjes bij zich, ze komen even de lengte testen van hun slinger die ze een dag later aan de kiosk willen hangen. Een dochter trouwt. Zegt Rik: ‘De socialisten hebben de Turken meegebracht, ja. Leopoldsburg heeft geen industrie, er zijn alleen zelfstandigen en kebab-zaken. Drie, vier jaar geleden is de overlast echt begonnen: lawaai, rondscheurende BMW’s, noem maar op. Pakt de politiek toch iemand op, dan staan er meteen honderd Turken rond. Dat is zondag gebeurd.’

Vroeger kwamen al die miliciens ’s avonds vanuit ‘het kamp’ in de gemeente feesten. Nu is het een beetje een spookcentrum geworden.

Wel vreemd is dit: bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober haalde de CD&V van Wouter Beke nog 30,8 procent van de stemmen. De socialisten van oud-burgemeester Van Pee nog eens 30,2 procent. De N-VA was goed voor 15,4 procent en het Vlaams Belang voor 12,2. Waarom tóén geen proteststem tegen wat een lokaal fenomeen lijkt? Rik zegt dat het Belang toen geen partij was. De mevrouw in de kerk: ‘Als er nu opnieuw gemeenteraadsverkiezingen waren, zou het anders zijn.’ Amper een dik half jaar later?

Het wordt een vraag zonder duidelijk antwoord. ‘Ga eens wandelen’, stelt iemand voor. ‘Zeker in de Stationsstraat. Die staat helemaal leeg.’ Kapsalon Turan en Ali zijn op Hemelvaartsdag open. Dicht: Rosi Market, Planten Bloemen Decoratie ’t Groen Kwartier, ’t Croissanterietje, Wang-Jiang en Standaard Boekhandel. Een paar panden zijn leeg en te koop, en sla je een paar hoeken om dan zie je er meer: Café ’t Kamp, Leopold, Giovanotti’s, ‘handelspand te huur’, verder ook Glory Days. Die zijn over in Leopoldsburg. ‘Vroeger was Leopoldsburg de legergemeente’, heeft iemand gezegd. ‘Er was geen identiteit: de bevolking bestond uit een mengelmoes van militairen en hun gezinnen die van overal uit Vlaanderen kwamen. Er waren cafés, restaurants en dancings. Al die miliciens kwamen ’s avonds vanuit ‘het kamp’ in de gemeente feesten. Nu is het een beetje een spookcentrum geworden.’

Helemaal klopt dat niet, er zijn nog cafés open en op een tafeltje ligt Het Belang van Limburg met deze kop: ‘Beke bij de koning, maar wie volgt hem op?’ Binnenin lees je dat ‘geen enkele CD&V’er - uitgezonderd sommige onbeduidende locals - Wouter Beke openlijk verantwoordelijk acht voor het slechtste verkiezingsresultaat ooit’. Maar dat gaat niet over Leopoldsburg zelf.

Afgestraft

Maurice Van Hout, een 75-jarige gepensioneerde arbeider, wijst erop dat Beke duizenden stemmen minder haalde dan in 2014. ‘Hij is afgestraft, zeker hier, omdat hij hier nooit is. Zijn spreekuur op het gemeentehuis is op vrijdag van 10 tot 11. Ga je daar, dan is hij er niet en moet je een afspraak maken. Ik was altijd socialist en ik zal dat blijven. Het is níét de schuld van Erwin Van Pee.’

42 jaar werkte Maurice, nu weduwnaar, in ploegen en elke maand krijgt hij daar een pensioen van 1.532 euro voor. Dat was ooit 350 euro meer, zegt hij, maar die werden hem door allerlei belastingen afgenomen. ‘Voor die heren moet ik dan stemmen? Toen er nog meer militairen waren in Leopoldsburg bruiste het. Zeker de ‘rappels’ (kandidaat-reserveofficieren die af en toe wederopgeroepen werden, red.) waren mannen die werkten en dus geld konden uitgeven. Toen zag je altijd militairen in de stad. Nu zijn er alleen nog beroepsmilitairen die op maandagochtend aankomen en op vrijdag vertrekken. In het centrum zie je niemand meer.’

Dat heeft dus tot leegstand geleid. Met een cascade: woningen, cafés, winkelpanden gingen goedkoop de markt op. Rondrijdend vallen de borden van immokantoren (Mozaïek Vastgoed, Hillewaere.biz, d-immo, Het Huiskantoor…) op. In de etalage van vastgoedkantoor Janssen en Janssen zie je huizen van 319.000 euro, maar ook van 183.000 en 160.000. De website Statistiek Vlaanderen geeft aan dat de mediaanprijs van een huis in Leopoldsburg 195.000 euro bedraagt, terwijl dat voor het Vlaams Gewest 250.000 is.

Leopoldsburg is te vergelijken met de Westhoek. In Limburg doet Tongeren met 170.000 euro nog minder. Ook daar werd het Vlaams Belang de grootste partij. Maar zeggen dat je één op één de score van rechts/extreemrechts kan leggen op de kaart van de vastgoedsector, is niet juist. In Limburg zie je wel parallellen.

Misschien stemmen mijn buren Vlaams Belang of N-VA of CD&V, ik weet het niet. We zijn allemaal vriendelijk voor elkaar. ©katrijn van giel

Hakan Karatas wacht bij kapper Ali zijn beurt af. Hij was Maurice Van Hout daarnet voor (Maurice: ‘Ik ga altijd bij Ali, dat kost me 14 euro, maar ik geef altijd 15’), Hakan woont al 25 jaar in Leopoldsburg. Een ‘nieuwe’ Turk is hij dus niet, maar hij gelooft ook het verhaal niet dat de goedkope huizenmarkt en dan de overspoeling door Turken en Marokkanen van elders in Limburg tot de hoge score van extreemrechts hebben geleid. ‘Misschien stemmen mijn buren Vlaams Belang of N-VA of CD&V, ik weet het niet. We praten niet over politiek. Ik werk volle bak en zij ook. We zijn allemaal vriendelijk tegen elkaar.’

Volgens Hakan was de opvang van een aantal Syrische vluchtelingen in een van de oude legerkazernes belangrijker. ‘Die liepen ook zomaar rond, kregen een financieel steuntje en dat stak bij sommige mensen. Liep er dan iets verkeerd, dan waren het ‘de’ moslims. Ook wij dus. Iedereen wordt over dezelfde kam gehaald.’

Vreugde en zegen

De communiemis is al lang voorbij. De pastoor heeft gevraagd om ‘samen de vreugde en zegen van Jezus uit te dragen’. Het kampt in Leopoldsburg, dat is duidelijk. Iemand koos de N-VA, Rik voor CD&V (‘Wouter is een vriend des huizes’), Maurice voor de socialisten en een kwart van de mensen voor het Vlaams Belang.

Er moet iets veranderen. De vreemdelingen krijgen alles: wasmachines, geld, goedkope huizen. En wij?
Twee Vlaams Belang-stemmers

Twee van die kiezers zitten op een terrasje en drinken een Filou, Bier van de Maand in dit café. Hun naam mag niet in de krant. Wel hun gedacht. ‘Vroeger stemden we CD&V, vorige keer N-VA en nu Vlaams Belang. Er moet iets veranderen. De vreemdelingen krijgen alles: wasmachines, geld, goedkope huizen. En wij? De N-VA heeft ons ontgoocheld en hun domste fout was zeggen dat we nog langer gaan moeten werken. Dat pikte niemand. Maar het échte probleem zit hier. Als het Vlaams Belang weer niet mag meedoen, wat zo zal zijn, dan vraag ik jou: waarom moeten wij dan nog gaan stemmen?’

We vertrekken met meer vragen dan antwoorden en rijden nog een keer door de straten van ’t Kamp. Ze zijn genoemd naar generaals, naar koningen Albert en Leopold, prins Boudewijn, koningin Louisa-Maria en ook Paola heeft een eigen wegwijzer. Er is zelfs een Michellaan. En een slogan op een oud bord: ‘Kamp knalt.’ Die is wel aan vernieuwing toe.

Lees verder

Advertentie
Advertentie