nieuwsanalyse

‘Maggie, ga zitten. Er is een probleem'

Zelf ontkent hij het in alle toonaarden, maar mensen dicht bij Philippe De Backer zeggen dat hij zich al enige tijd niet meer zo goed voelde in de politiek ©BELGA

Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten was in alle staten toen minister Philippe De Backer haar donderdagochtend vertelde dat hij paste voor het lijsttrekkerschap in Antwerpen. Reconstructie van een mislukte konijnenjacht met zware gevolgen.

Na een hele nacht nadenken belt Philippe De Backer donderdagochtend om zes uur naar Gwendolyn Rutten. De Open VLD-voorzitster neemt niet meteen op, maar belt even later terug. Meteen merkt ze dat het serieus is. De Backer, die emotioneel is en moeilijk uit zijn woorden komt, vertelt zijn voorzitster dat hij de Kamerlijst in Antwerpen niet gaat trekken.

Voor Rutten komt de aankondiging als een donderslag bij heldere hemel. De puzzel van de lijsttrekkers bij de verkiezingen was klaar, de Open VLD-machine was in gereedheid gebracht. En nu dit, uitgerekend op de dag dat de lijsttrekkers worden voorgesteld? Voor Rutten begint een dag van puinruimen.

Open VLD haalde met Philippe De Backer als kopman maar 5,6 procent van de Antwerpse stemmen.

Om te begrijpen waarom het zo misliep, moeten we terug naar 11 januari. ‘Open VLD heeft wit konijn in Antwerpen’, schrijft De Tijd. ‘Er is een sterke vrouw van wie jullie nog niet weten, maar die al toegezegd heeft’, klonk het. Rutten wil bij de verkiezingen graag uitpakken met evenveel mannelijke als vrouwelijke lijsttrekkers en bij dat puzzelwerk kon een vrouw in Antwerpen helpen de stukjes in elkaar te doen vallen.

Dat Bart Somers de Vlaamse lijst trekt, is evident. Het betekent dat De Backer, die promotie maakte tot minister nadat de N-VA uit de federale regering is verdwenen, geen federale kopman wordt en zo mogelijk een stap terug moet doen. Zijn zwakke resultaat bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen hielp hem niet echt. Open VLD haalde met De Backer als kopman maar 5,6 procent van de stemmen. De partijtop denkt dan ook dat een sterke vrouw het beter kan opnemen tegen een klepper als N-VA-lijsttrekker Jan Jambon.

Wit konijn

Het konijn is gespot, maar niemand komt te weten over wie het gaat. De naam van Sihame El Kaouakibi, de bezielster van het multiculturele stads- en jongerenproject Let’s Go Urban, doet de ronde, maar de partijtop ontkent met klem. Intussen is gebleken dat Rutten VTM-weervrouw Jill Peeters op het oog had. Met haar groene imago kon zij de partij geloofwaardigheid geven in ecologische discussies en zo stemmen terugwinnen bij Groen, dat volgens de peilingen de wind in de zeilen heeft.

VTM-weervrouw Jill Peeters wordt gepolst voor de eerste plek op de Antwerpse Kamerlijst, maar haakt uiteindelijk af.

Peeters overwoog het aanbod, maar vroeg bedenktijd. ‘Vervolgens is de zoektocht van de pers naar het wit konijn begonnen en dat heeft haar afgeschrikt’, zegt een partijtopper. Peeters laat uiteindelijk weten dat ze het niet ziet zitten. Het wit konijn van Open VLD heeft het hazenpad gekozen. De partijtop zoekt verder, maar er biedt zich geen evidente naam meer aan. De defaultoptie is De Backer naar voren schuiven, maar dan kan Rutten niet uitpakken met evenveel mannen als vrouwen als lijsttrekker.

Rutten blijft weifelen. Het doel is de lijsttrekkers voor te stellen op de nieuwjaarsreceptie van de partij afgelopen maandag in het Brusselse museum Kanal, maar die deadline wordt niet gehaald. Bij de liberalen klinkt het dat de receptie ‘over de inhoud moet gaan’ en dat ‘pas later over de postjes wordt gecommuniceerd’. Voor De Backer is het een vervelende avond. Telkens opnieuw wuift hij naar konijnen zoekende journalisten weg die komen polsen wie hij boven zich moet dulden op de federale lijst.

Hulp uit Brussel

Ietwat onverwacht komt er hulp vanuit Brussel. De verwachting was dat Sven Gatz de Vlaamse lijst zou trekken en Guy Vanhengel die voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Om Rutten te helpen stelt Gatz woensdagnamiddag voor dat hij de Brusselse lijst wil duwen. Zo wordt hij Vanhengels logische opvolger als die met de politiek stopt. De Brusselaar is al jaren de sterke Open VLD’er in Brussel, maar heeft er al een paar keer op gealludeerd dat hij er over enkele jaren mee stopt.

Vanhengel liet verstaan dat hij not amused was en het stemmenkanon dreigde er de brui aan te geven. Door de geste van Gatz krijgt Ampe toch haar zin zonder dat Vanhengel de rekening betaalt. Voor de onverkiesbare plaats op de federale Kamerlijst wordt Mimi Crahaij, een advocate en gemeenteraadslid uit Ganshoren, als kopvrouw gekozen.

Op het ministersoverleg van Open VLD woensdagavond lijkt alles in kannen en kruiken.

Het Brusselse aanbod komt als een godsgeschenk voor Rutten. Plots is er een genderevenwicht voor de Vlaamse en federale lijsten in de vijf provincies en in Brussel. Rutten biedt De Backer het lijsttrekkerschap in Antwerpen aan, waarmee hij instemt. ‘Philippe is een teamspeler en was bij het hele proces betrokken. Hij heeft het lijsttrekkerschap dan ook aanvaard’, is in de partij te horen.

Op het ministersoverleg van Open VLD woensdagavond lijkt alles in kannen en kruiken. De partijtoppers maken zich vrolijk over de pers die op konijnenjacht is. Het gerucht gaat dat Open VLD een bekende journaliste zou hebben gevonden. Francesca Vanthielen en Lynn Wesenbeek zijn slechts twee van de namen die bij de ministers worden afgetoetst. ‘Ik denk dat de hele pers ‘Antwerpen plus journalist’ heeft gegoogeld en alle namen dropte om te kijken of er een reactie kwam’, zegt een liberaal.

Ochtendlijk telefoontje

Groot is dan ook de verbazing als Rutten gisterochtend het telefoontje krijgt van De Backer. Na een nacht van weinig slaap bedankt hij tijdens een emotioneel gesprek voor het lijsttrekkerschap. Het officiële verhaal is dat de Antwerpse liberaal veertig is geworden en is beginnen na te denken. Hij is tot de conclusie gekomen dat hij terug naar de privésector wil.

Zelf ontkent hij het in alle toonaarden, maar mensen dicht bij hem zeggen dat hij zich al enige tijd niet meer zo goed voelde in de politiek. En hoewel hij nauw bij de lijstvorming was betrokken, zou het toch een grote teleurstelling zijn geweest dat hij niet vanaf het begin de evidente naam was om de lijst in Antwerpen te trekken.

Op de Open VLD-nieuwjaarsreceptie maandag klonk vanuit zijn entourage al een waarschuwingssaldo. Er was te horen dat ‘Philippe niet met de politiek is getrouwd’, dat ‘hij een mooie job in de privésector had voor hij in de politiek stapte’ en dat ‘hij tot drie keer meer kan verdienen in de privé’.

Het is nog altijd vroeg als Rutten naar De Block belt. ‘Maggie, ga even zitten. Er is een probleem’, zegt ze. Ze doet het verhaal en vraagt hoe ze de communicatie moeten aanpakken. De twee beslissen gewoon verder te doen. Het partijbureau staat gepland en de pers verwacht een persconferentie waarop het ‘witte konijn’ wordt bekendgemaakt. Alles afgelasten zou alleen maar tot meer vragen leiden. Ook enkele andere partijtoppers worden op de hoogte gebracht.

Op het partijbureau merkte ouderdomsdeken Herman De Croo op dat hij in zijn hele carrière nooit zo’n plotwending had meegemaakt.

Het partijbureau gaat door. Rutten begint de lijsttrekkers voor te stellen en wacht tot op het einde met Antwerpen. Dan pas wordt meegedeeld dat De Backer uit de politiek stapt. De partijleden die nog niet op de hoogte waren, reageren verrast. ‘Er was een therapeutische sessie nodig om alles te kalmeren’, klinkt het. Ouderdomsdeken Herman De Croo merkt op dat hij zo’n plotwending in zijn lange carrière nog nooit heeft meegemaakt.

De persconferentie werd om 11 uur verwacht, maar laat op zich wachten. Iets na half twaalf sturen Het Laatste Nieuws en De Tijd ongeveer gelijktijdig een pushbericht: Philippe De Backer verlaat de politiek. Hij had dat even tevoren al bekendgemaakt op zijn kabinet. Iedereen reageerde verrast, de verslagenheid was er enorm.

Niet veel later stappen de lijsttrekkers de grote zaal van het Open VLD-partijhoofdkwartier aan de Melsensstraat binnen. Mét een erg emotionele Philippe De Backer, die zijn vertrek uit de politiek bevestigt. ‘Ik ben een liberaal en een trotse Open VLD’er’, zegt hij vechtend tegen de tranen. ‘Maar ik heb een keuze gemaakt met mensen die heel dicht bij mij staan.’

Warme knuffel

De Backer kondigt aan dat hij terugkeert naar de wetenschap, zijn eerste liefde. Hij is een doctor in de biotechnologie en heeft al zijn hele carrière getwijfeld tussen de politiek en de wetenschap. Concrete plannen heeft hij evenwel niet en hij blijft tot er een volgende regering is minister. Een warme knuffel van Rutten volgt. ‘Dit is eens flink slikken en vloeken als voorzitter, want ik had vandaag graag een volledig team voorgesteld. Maar ik heb respect voor zijn keuze omdat hij een vriend is’, vertelt ze voor de televisiecamera’s.

Van een oorlog is geen sprake. Het is veeleer een verhaal van kleine en grote teleurstellingen.

Van een oorlog is geen sprake. Het is veeleer een verhaal van kleine en grote teleurstellingen. Toch blijft de situatie bijzonder vervelend. Rutten wilde uitpakken met evenveel mannen als vrouwen als lijsttrekker. Nu heeft iedereen het alleen over De Backer, en moet de partij krampachtig benadrukken dat de move niets te maken heeft met de Antwerpse lijstvorming. Zelfs als het klopt, en de partijtop houdt daar stellig aan vast, geloven weinigen dat.

Ook moet Rutten op zoek naar een nieuwe lijsttrekker voor de Kamerlijst in Antwerpen, waar het met een vergrootglas zoeken is naar liberale kleppers. Eerst in beeld komen voormalig Vlaams minister Dirk Van Mechelen en Vlaams Parlementslid Willem-Frederik Schiltz. Al is het niet uitgesloten dat de liberalen een nieuwe poging doen om een wit konijn aan te trekken. Kandidaturen kunnen worden ingediend in de Melsensstraat in Brussel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie