Paleis der Natie | Na de holle slogans

Kiezers stoppen hun stembrieven in de stembus. ©Photo News

Elke verkiezing is de perfecte meting van de kloof tussen wat het beleid als waarheid voorlegt en wat de kiezer als waarheid heeft ervaren. Die kloof is na de voorbije verkiezing gevoelig groter geworden. Met alweer een gitzwarte zondag er bovenop.

Meer dan veertig kiescampagnes heeft Herman De Croo op de teller. In 1968, ruim een halve eeuw geleden, werd hij voor het eerst verkozen als volksvertegenwoordiger. In die verkiezing verloor zijn partij, de liberale PVV (nu Open VLD), welgeteld één zetel. ‘Ik was dolenthousiast omdat ik verkozen werd. Maar mijn partij zat in zak en as wegens die ene kwijtgespeelde zetel. Ik vraag me af wat het maandag wordt’, vertelde Herman De Croo enkele dagen geleden. Voor het eerst in al die jaren voelde de Wetstraatroutinier niet welke kant het met de campagne uitging. Zijn bezorgdheid bleek terecht. In een bui van woede heeft de Vlaamse kiezer het politieke landschap compleet hertekend. De traditionele partijen CD&V, Open VLD en sp.a werden tot skeletten gereduceerd, met als grootste verliezers de christendemocraten, die ooit in een ver verleden ruim 40 procent van de Vlaamse kiezers achter zich kregen.

N-VA probeerde zich in de federale regering te profileren op het asiel- en migratiedossier maar bleef veelal steken in gekibbel met de coalitiepartners en met lokale overheden.

De Vlaams-nationalistische N-VA, almachtig in 2014, verloor zwaar maar handhaaft zich als grootste partij. De enige echte overwinnaar is het Vlaams Belang. Samen met de N-VA vormt het Vlaams Belang een blok van om en bij 44 procent.

Deze verkiezingsuitslag is ook het gevolg van de pijnlijke middelmaat van de regerende partijen en van een bijeengelogen kiescampagne. Die middelmaat frappeerde ook Herman De Croo, die de voorbije regeerperiode doorbracht in het Vlaams Parlement, waar men volgens hem liever naar de tippen van de schoenen staart dan vooruit te blikken in de dossiers die er echt toe doen. Dat kleindenken weerspiegelde zich in de kiescampagne. Neem nu zo’n debat over de betonstop, waar alle clichés over het volgebouwde Vlaanderen in de discussie werden gegooid. Maar volgens De Croo moet het eerste woord nog vallen over wie zal opdraaien voor het forse gat dat zo’n betonstop slaat in de gemeentelijke belastinginkomsten. ‘We praten over een migratiegolf, maar de echte migratiegolf uit Afrika is nog niet eens begonnen’, voorspelt de Open VLD-coryfee die Afrika uitvoerig heeft doorkruist. ‘Wie denkt daar nu al over na?’, vraagt hij zich af.

de N-VA probeerde zich in de federale regering te profileren op het asiel- en migratiedossier maar bleef veelal steken in gekibbel met de coalitiepartners en met lokale overheden. Terwijl het Brusselse Noordstation maandenlang werd gesquat door talloze transmigranten, tot groot ongenoegen van duizenden treinreizigers.

Chat met Rik Van Cauwelaert

Op maandag 27 kan u met columnist Rik Van Cauwelaert chatten over de uitslagen van de verkiezingen.

U vragen stellen? Dat kan nu al in de chatbox. 

Tijdens een recente lezingenreeks voor de Koninklijke Academie liet de prominente VUB-demograaf Ron Lesthaeghe verstaan dat alle vergrijzingsberekeningen van het Planbureau de snippermachine in mogen. Want volgens hem werd gebruikgemaakt van foute vruchtbaarheidscijfers. Het is maar één voorbeeld, maar het zegt veel over de slordige manier waarop de politiek zich informeert over een belangrijke kwestie als de betaalbaarheid van de pensioenen en de manier waarop het daarmee omspringt in verkiezingsprogramma’s.

Elke verkiezing is de perfecte meting van de kloof tussen wat het beleid als waarheid voorlegt en wat de kiezer als waarheid heeft ervaren. Die kloof is na de voorbije verkiezing weer wat groter geworden. Met alweer een gitzwarte zondag als gevolg in Vlaanderen. De Vlaamse uitslag slaat de Franstalige partijen met verstomming. Een federale regering op de been brengen in een compleet verdeeld federaal koninkrijk wordt een bovenmenselijke opdracht.

De voorspelling van Spitaels

Als er langs Franstalige kant een coalitie wordt gevormd op basis van de as PS-Ecolo, is een federale meerderheid met de N-VA zo goed als uitgesloten. De PS verloor zwaar en kan zich geen toegeeflijkheid meer veroorloven, terwijl het succes van Ecolo heel broos is. En welke van de Vlaamse traditionele partijen staat te springen om zo’n federale regering te vormen, met de N-VA en Vlaams Belang in de oppositie? Bovendien duwt deze verkiezingsuitslag CD&V, nu volledig afgesneden van zijn ACV-arbeidersvleugel, maar ook Open VLD en de sp.a in de overlevingsmodus. De winst van Groen is te beperkt om de partij toe te laten een rol van betekenis te spelen. Bovendien moeten de groenen vooral de hand in eigen boezem steken bij de analyse van wat niet eens een overwinningsnederlaag werd.

Als er langs Franstalige kant een coalitie wordt gevormd op de as PS-Ecolo, is een federale meerderheid met N-VA zo goed als uitgesloten.

Met deze verkiezingsuitslag worden momenteel op het koninklijk paleis wellicht overuren gemaakt. Want hoe te beginnen aan de federale formatie? Eens de wonden gelikt zijn, kunnen zich vrij snel regionale meerderheden vormen. Maar een federale regering op de been brengen met een linkse meerderheid in Franstalig België en een rechtse meerderheid in Vlaanderen wordt een haast onmogelijke opdracht.

De afgelopen jaren werden de communautaire kwesties onder de mat geveegd om de regering van Charles Michel overeind te houden. Maar plots staan we opnieuw voor scherpe tegenstellingen. Zowat een jaar geleden herhaalde Karl-Heinz Lambertz, gewezen minister-president van de Duitstalige Gemeenschap en PS’er, tijdens de zondagse RTL-praatshow van Christophe Deborsu, wat hij eerder al eens in het Waalse Parlement verklaarde. Hij zei daar: ‘Wie zich niet klaarhoudt voor de grote communautaire confrontatie in 2019-2020, maakt een fatale blunder.’ Zijn waarschuwing werd in de Wetstraat weggelachen. Nochtans ging Lambertz daarmee in de richting van wat Guy Spitaels vlak voor zijn dood in 2012 verklaarde in Le Soir – en men kan veel beweren van Spitaels, maar niet dat hij geen politiek doorzicht had. In wat zijn laatste grote interview zou worden zei de man die ooit bij de PS ‘Dieu’ werd genoemd: ‘België is een verloren zaak en wij (de Walen) hebben niet veel tijd meer om op een andere entiteit te wedden.’ En in zijn meest optimistische scenario rekende Spitaels met een uitstel van de Belgische boedelscheiding tot 2019.

Niet lang daarna zei de Waalse minister van Economie en Luikse regionalist Jean-Claude Marcourt iets gelijkaardigs. Volgens hem hadden de Walen veel te lang geloofd dat België hun project was.

Nadien waarschuwde de gewezen minister-president van de Brusselse regio Charles Picqué (PS) eveneens in Le Soir dat Brussel en Wallonië een regionale politiek moeten voeren die ze in staat stelt te anticiperen op een mogelijke splitsing van België. Geen van die verklaringen kreeg in Vlaanderen enige mediaweerklank. Wij zijn in Vlaanderen niet goed in luisteren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie