Nieuwe zwarte zondag loert om de hoek

Het Vlaams Belang hoopt op de heropstanding. ©BELGA

Als we de peilingen mogen geloven, dan wordt het Vlaams Belang een van de overwinnaars van de verkiezingen. Krijgen we bijna 30 jaar na datum een nieuwe zwarte zondag?

Elke strohalm die zich op een week van de verkiezingen aandient, wordt met beide handen gegrepen. Zeker als het kan helpen om een concurrent een kopje kleiner te maken. Dat N-VA-kopman Theo Francken het schandaal in Oostenrijk met de extreemrechtse FPÖ aangreep om het Vlaams Belang aan te vallen, is geen toeval.

Rusland

In Oostenrijk moest vicekanselier Heinz-Christian Strache ontslag nemen nadat een filmpje was opgedoken waarin hij en andere FPÖ’ers met Russische oligarchen overleggen over de overname van ’s lands belangrijkste krant. Francken zei niet te begrijpen waarom ‘radicaal-rechts in Europa zo dweept met Rusland en Vladimir Poetin’. ‘Uw partij verdedigt de westerse waarden. Maar als je kijkt naar Rusland, daar zijn dat oosterse waarden. En dat betekent geen vrijheid en geen democratie.’

Inzet kiesgids
De kiesgids van De Tijd

De Tijd doorploegde de 966 pagina's van de Vlaamse partijprogramma's. Geen stemtest, maar een overzicht in 100 relevante vragen .

‘Ik heb geen enkele link met Rusland’, verdedigde Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken zich. Maar het is duidelijk dat de aanval op het Vlaams Belang is ingezet.

Guy Verhofstadt, de Europese lijsttrekker voor Open VLD, ging een stap verder. Het is volgens hem geen toeval dat Marine Le Pen in Frankrijk een lening kreeg van een Russische bank, en dat er onderzoeken lopen naar de financiering van de campagne Matteo Salvini in Italië en Nigel Farage in Groot-Brittannië door Russen. ‘Achter de financiering van extreemrechts zit een strategie van Poetin om de EU te vernietigen en de Oost-Europese landen opnieuw onder zijn invloedssfeer te krijgen.’

Revival

De vraag is of die aanvallen veel uitmaken. Het Vlaams Belang haalde in de peiling van Het Laatste Nieuws en VTM afgelopen weekend 15 procent. Het is daarmee na de N-VA en CD&V de derde partij.

Ter vergelijking: in november 1991 - toen Zwarte Zondag genoemd - haalde het toenmalige Vlaams Blok 10,4 procent. Op haar hoogtepunt in 2004 haalde de partij 24,1 procent, waarna de neergang begon. Het succes van de N-VA betekende de ondergang van het Vlaams Belang. Maar de revival is ingezet. Bij de provincieraadsverkiezingen vorig jaar scoorde de partij al 13 procent en in de peilingen gaat ze daarboven.

Links

Mark Elchardus, socioloog aan de Vrije Universiteit Brussel, ziet een aantal verklaringen voor die heropstanding.

Het Vlaams Belang stelt zich sociaal-economisch vrij links op nu. Dat ziet socioloog Mark Elchardus als een verklaring voor de heropstanding van de partij.

Een daarvan is dat de partij zich tegenwoordig sociaal-economisch ‘vrij links’ opstelt. ‘Vroeger was het Vlaams Belang sociaal-economisch rechts. Maar dat is bijgestuurd. Daardoor is er een hindernis weg voor haar potentiële kiezers die vaak tot de sociaal-economisch zwakkeren in de samenleving behoren.’

Een tweede - mogelijk de belangrijkste - verklaring is dat de N-VA nu wordt gezien als een beleidspartij, omdat ze voor het eerst heeft deelgenomen aan een federale regering. De N-VA kon zich in 2014 nog opstellen als het alternatief voor de traditionele partijen en won de verkiezingen met ‘de kracht van verandering’. Nu krijgt ze - onder andere van het Vlaams Belang - kritiek omdat er in vijf jaar tijd niet genoeg veranderd is.

Het is geen toeval dat het Vlaams Belang bij de provincieraadsverkiezingen exact evenveel won wat de N-VA verloor.

©MEDIAFIN

Volgens Elchardus slaat de kritiek van het Vlaams Belang op Francken bij een bepaald deel van de bevolking aan. ‘Die boodschap gaat erin bij mensen die het moeilijk hebben met illegale migratie, die van oordeel zijn dat de regering de zogeheten vluchtelingencrisis niet voldoende onder controle heeft gekregen.’

Ranzig

De achilleshiel van het Vlaams Belang blijven evenwel hun racistische en ranzige standpunten en acties.

Onlangs nog kreeg boegbeeld Filip Dewinter bakken kritiek omdat hij aan het Brusselse Noordstation een ‘go back bus’- had geparkeerd ‘om alle schurft-, malaria- en tbc-migranten mee terug naar hun land van herkomst te nemen’. Van dat ranzige kantje van het Vlaams Belang wil Van Grieken af, zonder in te boeten op het harde migratiediscours van de partij.

Het Vlaams Belang post op Facebook geregeld filmpjes over jongeren die slaag krijgen van migranten. Via sociale media bereikt de partij veel jongeren.

Hij doet dat door in te zetten op jonge, welbespraakte kandidaten - veelal strak in het pak. Dries Van Langenhove, de man die bekend raakte als oprichter van de extreemrechtse beweging Schild en Vrienden, is daar één van.

De partij zet ook zwaar in op Facebook-campagnes. Ze post geregeld filmpjes over jongeren die slaag krijgen van migranten. Via sociale media bereikt ze veel jongeren.

Anti-establishment

Het succes van het Vlaams Belang heeft volgens Elchardus ook te maken met het onderwijs. ‘Vaak heerst in het onderwijs een sfeer waarbij als normen en waarden wordt meegegeven dat migratie sowieso goed is en dat je met het klimaat moet inzitten. En wie er een andere mening op nahoudt, is slecht. Steeds meer jongeren revolteren daartegen.’ En dat uit zich in sympathie voor een anti-establishmentpartij als het Vlaams Belang.

Maar ook al boekt het Vlaams Belang een overwinning op 26 mei, het ziet er niet naar uit dat het die zal kunnen verzilveren in een regeringsdeelname.

Van Grieken maakte gisteren duidelijk dat zijn partij bereid is haar verantwoordelijkheid op te nemen en reikte de N-VA de hand. Maar geen enkele partij durft het aan met de extreemrechtse partij in zee te gaan. Volgens Francken is in andere landen bewezen dat een coalitie met extreemrechts telkens verkeerd afloopt. ‘Kijk naar Nederland, waar Geert Wilders gedoogsteun heeft verleend aan de regering-Rutte, maar uiteindelijk is die toch gevallen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie