Nooit wisselden zoveel kiezers van partij als in mei

De N-VA verloor 18,5 procent van zijn kiezers uit 2014 aan Vlaams Belang, blijkt uit het universitair onderzoek. ©BELGA

De verkiezingen van 26 mei waren op nationaal vlak de meest volatiele sinds de Tweede Wereldoorlog. Nooit eerder waren er zoveel kiezers die van partij veranderden in vergelijking met de vorige verkiezingen in 2014.

Dat blijkt uit een analyse van de KU Leuven, de Universiteit Antwerpen en de UCLouvain. Onderzoekers van de drie universiteiten hebben de stemverschuivingen sinds de vorige verkiezingen tegen het licht gehouden, net als de stemveranderingen tijdens de campagne. Ze wijzen erop dat de volatiliteit in de realiteit waarschijnlijk nog hoger lag. 

Het succes van het Vlaams Belang kan worden verklaard door het feit dat het enerzijds zijn electoraat van 2014 wist te behouden, maar tegelijkertijd kiezers weghaalde bij de regeringspartijen.
Onderzoekers

Wat opvalt is dat die volatiliteit min of meer gelijk is in Vlaanderen en Wallonië. Zoals bekend zijn de Zweedse partijen aan Vlaamse kant (de N-VA, CD&V en Open VLD) erop achteruit gegaan. Niet zozeer omdat ze meer kiezers hebben verloren dan andere partijen, maar vooral omdat ze er elders minder konden 'afsnoepen'.

Het Vlaams Belang, de grote winnaar, kon kiezers bij andere partijen weglokken, maar behield ook het best zijn kiezers van 2014. Daarbij dient opgemerkt dat de partij vijf jaar geleden amper nog bestond.

Van N-VA naar Vlaams Belang

Het Vlaams Belang haalde zijn kiezers voornamelijk bij de regeringspartijen, en dan in het bijzonder bij de N-VA. Met voorsprong de grootste transfer vond plaats tussen de N-VA en het Vlaams Belang. De N-VA verloor 18,5 procent van zijn kiezers uit 2014 aan het Vlaams Belang. Dat komt neer op ruim een derde van de Vlaams Belang-kiezers. Voorts kwam 4,3 procent van het electoraat van het Vlaams Belang van CD&V, terwijl 4 procent van Open VLD kwam.

'Het succes van het Vlaams Belang kan dus worden verklaard door het feit dat het enerzijds zijn electoraat van 2014 wist te behouden, maar tegelijkertijd kiezers weghaalde bij de regeringspartijen, vooral de N-VA', zeggen de auteurs van de studie. 

De PVDA haalde haar stemmen eerder op links, maar opvallend genoeg ook bij de N-VA. Groen verloor opvallend veel kiezers aan de communistische partij.

Belang campagne

Het onderzoek toont aan dat campagnes nog altijd belangrijk zijn, maar dat belang mag niet overschat worden. Ruim 20 procent van de kiezers in Vlaanderen zegt tijdens de laatste drie weken voor 26 mei nog van partij te zijn veranderd. Dat is veel, maar het geeft tegelijkertijd ook aan dat een pak wijzigingen al voor de campagne gebeurden. Anders gezegd: de grootste veranderingen in stemgedrag vinden plaats voor in plaats van tijdens de campagne.

70%
Overlopende N-VA-kiezers
Ongeveer 70 procent van de kiezers die in 2014 voor N-VA stemden, maar in 2019 hun heil zochten bij een andere partij, besliste dat al voor de campagne.

Groen verloor tijdens de campagne een derde van de kiezers die voordien van plan waren voor de partij te stemmen. Ze haalden maar 18,5 procent binnen van andere partijen.

De N-VA boekte haar verlies niet tijdens de campagne. Ongeveer 70 procent van de kiezers die in 2014 voor de N-VA stemden, maar nu hun heil zochten bij een andere partij, besliste dat al voor de campagne. De PVDA en het Vlaams Belang haalden de beste score tijdens de campagne, al had extreemrechts zijn winst grotendeels al voordien op zak.

En de onbesliste kiezers, die bij het begin van de campagne nog geen idee hadden op wie ze zouden stemmen? Dat was in Vlaanderen zowat 7,6 procent. Ze trokken naar zowat alle partijen, maar vooral naar het Vlaams Belang en de N-VA. Wat opvalt is dat Groen amper kiezers uit die vijver heeft opgevist. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie