nieuwsanalyse

PS-staat is terug van nooit weggeweest

PS-voorzitter Elio Di Rupo (r.) aarzelde niet om Charles Michel (MR), die hem opvolgde als premier, aan te vallen. ©BELGA

De PS is uit de federale en finaal ook uit de Waalse regering gebonjourd. Ecolo en de PTB rukten op. Toch lijkt de PS zondag opnieuw de grootste in Franstalig België te worden.

De afgelopen regeerperiode leek het einde van de PS-staat in te luiden. De Franstalige socialisten maakten sinds 1988 onafgebroken deel uit van de federale regering en leverden bijna 30 jaar de Waalse minister-president. Daar kwam de jongste jaren verandering in.

De kiesgids van De Tijd

De Tijd doorploegde de 966 pagina's van de Vlaamse partijprogramma's. Geen stemtest, maar een overzicht in 100 relevante vragen .

In 2014 kwam de PS op federaal niveau buitenspel te staan. Maar terwijl de Franstalige socialisten federaal op de oppositiebanken belandden, bleven ze in Wallonië en Brussel aan zet tot eind 2016 het ene schandaal na het andere in Franstalig België losbarstte. Een hele reeks lokale mandatarissen bleek zichzelf forse vergoedingen uit te betalen bij intercommunales zoals Publifin en de Brusselse daklozenorganisatie Samusocial. Het leidde ertoe dat het cdH in de zomer van 2017 de PS voor de MR inruilde als coalitiepartner in de Waalse regering.

Ter linkerzijde werd de druk op de socialisten opgevoerd. De opkomst van de radicaal-linkse PTB, de Franstalige vleugel van de PVDA, dwong de PS een linksere koers te varen nadat de socialisten jarenlang aan het roer stonden. De klimaatdiscussie speelde dan weer in het voordeel van Ecolo, dat zeker in Brussel een stevige opmars kent en in sommige peilingen zelfs de grootste partij wordt in de hoofdstad.

Versnippering

Politieke versnippering leek ook in het zuiden van ons land het nieuwe normaal te worden. Op een bepaald moment schommelden zowel de socialisten, de communisten en de liberalen rond 20 procent in de peilingen. Maar wie dacht dat die perfecte storm het einde van de PS zou inluiden, was verkeerd. De fundamenten van de PS-staat bleken sterk genoeg om die schokken op te vangen.

Elio Di Rupo, de voorzitter van de PS, leek even op zijn troon te wankelen, maar vocht verbeten terug. Hij aarzelde als ex-premier niet om zijn opvolger Charles Michel (MR) frontaal aan te vallen. De PS sprak consequent over een ‘MR/N-VA’-regering en schilderde de Franstalige liberalen op die manier als een rechtse, asociale partij af die met de N-VA meeheulde in plaats van de Franstalige belangen te dienen.

De MR en de PS zijn geen beste vrienden, maar als het niet anders kan, zal de PS zelfs met de MR in zee gaan om opnieuw aan de macht te komen.
pascal delwit
politicoloog ulb

Het dwong de MR al snel in het defensief. De regering-Michel heeft in Franstalig België geen meerderheid, waardoor de ploeg het etiket van ‘kamikazecoalitie’ kreeg. De liberalen hoopten de PS als grootste Franstalige partij te onttronen door hen de macht te ontnemen, maar slaagden daar niet in. Finaal kreeg de MR de rekening gepresenteerd. De drie traditionele partijen gaan er in de peilingen allemaal op achteruit tegenover de vorige verkiezingen. Maar tijdens deze campagne lijkt het vooral allen tegen de MR. Volgens de jongste peilingen doet de MR het in Wallonië slechts nipt beter dan Ecolo.

‘Voor veel Franstaligen blijft samenwerken met de N-VA moeilijk’, zegt Pascal Delwit, politicoloog aan de ULB. ‘Je mag ook niet vergeten dat Charles Michel uit Waals-Brabant afkomstig is en in Wallonië dus eerder als Brusselaar wordt gezien. Dat versterkte het beeld dat Wallonië amper meetelde in de federale regering.’

Zeker in Brussel is Ecolo de rijzende ster. De groenen droomden er al van het minister-presidentschap tot een pamflet van de Brusselse lijstduwster Zoé Genot roet in het eten gooide. Daarin wordt gesuggereerd dat de groenen positief staan tegenover hoofddoeken achter het loket en onverdoofd ritueel slachten. Genot wierp die standpunten op om moslimstemmen te ronselen. Zowel Ecolo als Groen distantieerde zich van de folder, maar de vraag is of dat voldoende zal zijn.

Voor veel Franstaligen blijft samenwerken met de N-VA moeilijk.
Pascal Delwit
Politicoloog ULB

De opkomst van Ecolo bracht de PTB in een moeilijk parket. Het klimaatthema stond niet op de radar van extreemlinks. De PS zet een stem voor de PTB bovendien weg als een verloren stem. Wie op de PTB stemt, speelt onrechtstreeks een nieuwe centrum-rechtse regering in de kaart, luidt het bij Di Rupo. Enkel een stem voor de PS kan volgens de Franstalige socialisten een nieuwe regering-Michel vermijden.

‘Voor de PS is de inzet van deze verkiezingen niet zozeer het resultaat, maar de regeringsvorming’, zegt Delwit. ‘Natuurlijk moet ze electoraal de schade beperken. Maar het belangrijkste is om opnieuw in de Waalse en de federale regering te geraken.’

Progressieve coalitie

De PS hoopt op een progressieve coalitie. Als ze de grootste is en Ecolo erop vooruitgaat, is dat het voorkeursscenario. In grote steden zoals Charleroi, Bergen en Doornik hebben de PS en Ecolo elkaar na de gemeenteraadsverkiezingen gevonden. Als de N-VA de grootste is in Vlaanderen en zoals gepland snel een Vlaamse regering vormt, wordt het moeilijk om elkaar vanuit de deelstaten op het federale niveau te vinden.

De klimaatdiscussie speelt in het voordeel van Ecolo, dat in sommige peilingen de grootste partij in de hoofdstad wordt.

Nochtans wil de PS koste wat kost ook op federaal niveau weer aan de macht komen. Ze vreest daar een coalitie tussen bijvoorbeeld de MR, Ecolo en het cdH, een zogenaamde jamaicacoalitie.

Toch is het niet uit te sluiten dat de MR en de PS elkaar opnieuw vinden, voorspelt Delwit. ‘De MR en de PS zijn geen beste vrienden, maar als het niet anders kan, zal de PS zelfs met de MR in zee gaan om opnieuw aan de macht te komen’, voorspelt hij. Di Rupo doet bewust geen deuren dicht, met één uitzondering voor de N-VA. ‘Het is een regering met de N-VA en zonder de PS, of met de PS maar zonder de N-VA’, aldus Di Rupo.

Lees verder

Advertentie
Advertentie