nieuwsanalyse

Vlaams Belang bezorgt centrumrechts zware nederlaag

©Dries Luyten

De overwinning van het Vlaams Belang is niet alleen het verlies van de N-VA, maar evenzeer van CD&V en Open VLD. En toch lijkt centrumrechts, de coalitie van de verliezers, het antwoord te gaan worden op de ruk naar rechts in Vlaanderen.

Deze verkiezingen zijn de comeback van het Vlaams Belang geworden. De partij was bij de vorige verkiezingen nog weggespeeld door de N-VA, maar herrijst nu uit de as, surfend op de extreemrechtse populistische golf die over heel Europa rolt. En Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken boorde de goudader aan die in heel Europa garant staat voor electoraal succes. Van Grieken positioneerde het Vlaams Belang niet alleen als een antivreemdelingenpartij - wat zijn corebusiness is - maar stippelde voor het eerst sociaal-economisch een uitgesproken linkse lijn uit.

Chat met Rik Van Cauwelaert

Op maandag 27 kan u met columnist Rik Van Cauwelaert chatten over de uitslagen van de verkiezingen.

U vragen stellen? Dat kan nu al in de chatbox. 

In de campagne richtte Van Grieken zijn pijlen uitdrukkelijk op de N-VA. De kracht van verandering kon niet overtuigen, zeker niet als het gaat over de aanpak van het migratievraagstuk, maar ook sociaal-economisch was de balans van centrumrechts niet indrukwekkend. Extreemrechts nam de regering-Michel evenzeer onder vuur voor de hoge facturen, het optrekken van de pensioenleeftijd en de belastingen. Maar in tegenstelling tot de linkse partijen legt het Vlaams Belang de schuld bij de migranten.

Ongenoegen

Het ongenoegen van de mensen en het verlies aan geloofwaardigheid in de regering-Michel hebben de N-VA haar eerste verkiezingsnederlaag bezorgd. Toen de eerste resultaten binnenliepen, zag het er even naar uit dat de N-VA een mokerslag zou krijgen. Uiteindelijk kon Bart De Wever standhouden in zijn bastion Antwerpen en de oude Antwerpse gordel, waardoor de partij niet helemaal in de touwen hangt.

Het is vooral in het centrum dat de kiezer zware klappen heeft uitgedeeld. De grote verliezer is CD&V geworden. Boegbeeld Hilde Crevits heeft die nederlaag niet kunnen afwenden, ook niet in 'haar' West-Vlaanderen. Maar ook de liberalen kunnen zich niet meer optrekken aan het Maggie De Block-effect. De christendemocraten, de liberalen en de socialisten zakken weg. Alle traditionele partijen zijn de verliezers.

Ter linkerzijde wint Groen een beetje, maar van een groene golf is in Vlaanderen hoegenaamd geen sprake. De enige linkse winnaar is de PVDA, die over de kiesdrempel springt, waardoor er voor het eerst communisten in het Vlaams Parlement zullen zitten. 'Wij zijn de tweede winnaar van de verkiezingen', zei PVDA-voorzitter Peter Mertens.

De overwinning van het Vlaams Belang zal het cordon sanitaire, de politieke schutskring rond het Vlaams Belang, weer onder druk zetten.

Cordon sanitaire

Jean-Marie Dedecker, die als onafhankelijke de West-Vlaamse Kamerlijst duwde, pleitte er al meteen voor om het cordon op te heffen. Ook Open VLD-Kamerlid Luk Van Biesen stelde het cordon sanitaire al in vraag.

Bart De Wever zei respect te hebben voor de keuze van de kiezer, die de N-VA een nederlaag heeft bezorgd en het Vlaams Belang een overwinning. Op alle vragen over een eventuele samenwerking met het Vlaams Belang weigerde hij 'de deur dicht of open te doen'. CD&V-voorzitter Wouter Beke en Open VLD-collega Gwendolyn Rutten lieten wel al heel duidelijk weten dat ze niet in een regering met het Vlaams Belang zullen stappen. 

De Wever liet verstaan dat hij het initiatief zal nemen en als Vlaams formateur ook het Vlaams Belang zal ontvangen om te horen van Tom Van Grieken welke toekomst hij in gedachten heeft voor het Vlaams Belang. Ook Yves Leterme liet het Vlaams Belang als Vlaams formateur destijds op de koffie komen, maar dat was toen helemaal voor de galerij. De Wever wees erop dat Vlaanderen rechts en centrumrechts heeft gestemd 'en Vlaams-nationaal, meer dan ooit tevoren'.

Een monstercoalitie op de been brengen tegen het Vlaams Belang is in ieder geval geen aantrekkelijk vooruitzicht voor De Wever. Het enige echte alternatief is dat hij verder doet met centrumrechts in Vlaanderen, met meer sociaal-economische ambitie en een strenger migratiebeleid, zoals hij het in de verkiezingscampagne zei. Dat zal dan wel de coalitie van de verliezers zijn.

In de touwen

Een coalitie tussen de N-VA, Open VLD en CD&V heeft mathematisch ook een ruime meerderheid, al is het nog maar de vraag of CD&V wel nog wil meedoen. De partijtop hangt in de touwen en heeft het gevoel te bloeden, omdat de N-VA het Vlaams Belang rechts heeft willen voorbijsteken door de regering-Michel te doen vallen over het Marrakeshpact. Volgens CD&V heeft de N-VA zo de rode loper uitgerold voor het Vlaams Belang, en heeft de N-VA van identiteit en migratie het hoofdthema van de verkiezingen gemaakt.

Er zal ook worden gekeken naar de overkant van de taalgrens, zoals Bart De Wever al aangaf. De Parti Socialiste blijft de grootste partij in Wallonië, terwijl Ecolo de grootste partij in Brussel wordt. Maar misschien is nog het meest opvallende dat de Franstalige liberalen van de MR, de partij van premier Charles Michel, niet ten onder gaan.

Het versterkt alvast het beeld dat Vlaanderen nog rechtser en Wallonië nog linkser is geworden, waardoor het moeilijk zal worden om een federale regering te vormen, zoals ook De Wever al liet verstaan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie