reportage

Op de koffie bij de meest beruchte sheriff van de VS

Ex-sheriff Joe Arpaio. ©Adriana Zehbrauskas/The New York Times

Met zijn strenge beleid, inclusief het verplichten van roze ondergoed en de herinvoering van de chain gang, is de voormalige sheriff Joe Arpaio een voorbeeld voor zijn vriend Donald Trump. ‘Trump spreekt uit het hart, niet als een politicus.’

Er is wellicht maar één kantoor in de wereld waar een roze onderbroek ingekaderd aan de muur hangt. Het is dat van Joe Arpaio, tot zijn aftreden in 2016 naar eigen zeggen de strengste sheriff in de VS. Het kantoor ligt in Fountain Hills, een deftige buitenstad op een halfuur rijden van Phoenix in de staat Arizona.

Arpaio heeft het verhaal over de roze onderbroeken al duizenden keren verteld, maar doet het met de glimlach opnieuw. ‘Ik was het beu dat het ondergoed uit onze gevangenissen op de zwarte markt belandde buiten de celmuren. Door het roze te verven maakte ik daar een eind aan.’

Dwars door de VS

Van de prestigieuze Trump National Golf Club in Los Angeles tot de grauwe industriestad Scranton in Pennsylvania, de bakermat van Joe Biden.

Het is maar een van de controversiële beslissingen die de sheriff wereldwijd berucht maakten. Hij voerde razzia’s uit bij bedrijven in Arizona om mensen zonder papieren op te pakken. Hij richtte een tentenkamp in als gevangenis, waar gedetineerden moesten verblijven bij temperaturen tot 48 graden. En hij voerde de chain gang weer in, het mythische systeem waarbij gevangenen via een ketting aan elkaar gebonden dwangarbeid moeten uitvoeren.

‘Ik deed dat niet zomaar’, zegt de 88-jarige Arpaio in zijn kantoor, dat volhangt met krantenartikels over zichzelf. ‘Ik zette die mensen op openbare plekken waar veel volk passeerde, langs drukke wegen of op het kerkhof om graven te delven. Zo stelde ik een voorbeeld. Als ouders er met hun kinderen langsreden, konden ze hen erop wijzen waar ze zouden belanden als ze zich niet strikt aan de wet hielden.

Na de hartelijke begroeting wil Arpaio meteen een visitekaartje zien. Het wantrouwen tegenover buitenlandse journalisten stamt uit de tijd dat hij te grazen genomen werd door Sacha Baron Cohen, die hem als zijn typetje Borat in een fake interview luisde over ‘golden showers’, ‘handjobs’ en een pijpbeurt door de president.

Elvis Presley

Arpaio brengt deze week zijn derde boek uit, waarin hij terugblikt op zijn carrière als onder meer drugsbestrijder in Syrië, Turkije en Zuid-Amerika en politieagent in Las Vegas, waar hij op een dag Elvis Presley aanhield voor te snel rijden. ‘Ik had niet gezien dat hij het was, wel dat er een mooie blonde vrouw bij hem zat. Ik nam hem mee naar het bureau, waar hij zich vrij kon praten’, vertelt hij. Volgens geruchten beloofde Presley hem een rode Cadillac in ruil voor zijn vrijlating. Arpaio ontkent met de glimlach: ‘Ik heb wel een rode Cadillac, maar die is veel jonger.’

In het boek komt Arpaio naar eigen zeggen met nieuw bezwarend verhaal over het vermeende valse geboortecertificaat van Barack Obama, een zaak waarvan hij al jaren een van de aanstokers is. En hij rekent af met de rechters van de vele processen waarin hij belandde. Ze dwongen zijn kiesdistrict tot het betalen van tientallen minnelijke schikkingen, goed voor 140 miljoen dollar aan belastinggeld.

Op Wikipedia is de lijst van rechtszaken tegen de ex-sheriff paginalang.

Op Wikipedia is de lijst van rechtszaken tegen de ex-sheriff paginalang. Ze gaat van het willekeurig aanhouden van Mexicaanse toeristen op basis van hun uiterlijk, het niet willen vervolgen van tientallen zaken over seksueel geweld tot inbreuken op de rechten van gevangenen, met onterechte opsluiting en soms de dood tot gevolg.

Arpaio was 24 jaar sheriff in Maricopa County, een regio met bijna 5 miljoen inwoners. In de VS is dat een functie die via verkiezingen toegewezen wordt. Aan die lange termijn kwam in 2016 een einde, toen Arpaio het ambt verloor aan een Democratische tegenkandidaat, die meteen een einde stelde aan praktijken zoals het tentenkamp en het roze ondergoed.

De ex-sheriff werd veroordeeld voor minachting van het hof. Hij legde vonnissen naast zich neer die het viseren van migranten bij politiewerk een halt toeriepen. In 2017 kende Trump hem zijn eerste presidentiële gratie toe.

Twee jaar later stelde hij zich nog eens zonder succes kandidaat voor de Amerikaanse Senaat. Afgelopen zomer verloor hij met 1 procentpunt opnieuw de voorverkiezingen voor de functie van sheriff, ondanks de publieke steun van Donald Trump. De twee kennen elkaar goed, en Arpaio wordt met zijn grofgebekte stijl en harde antimigratiepolitiek wel eens als de voorloper van de president gezien.

Dankzij Trump belandde Arpaio niet achter de tralies. De ex-sheriff werd veroordeeld voor minachting van het hof. Hij legde vonnissen naast zich neer die het viseren van migranten bij politiewerk een halt toeriepen. In 2017 kende Trump hem zijn eerste presidentiële gratie toe.

Nationaal belang

Het feit dat Arpaio zijn laatste drie verkiezingen verloor, betekent meer dan de persoonlijke afgang van een publiek figuur die intussen wat een karikatuur van zichzelf is geworden. Zijn kiesdistrict Maricopa County is een van de grootste van het land, met een inwonersaantal dat hoger ligt dan dat van 23 Amerikaanse staten.

Het is een groot verstedelijkt gebied, met veel suburbs die de jongste jaren diverser geworden zijn. Door de hoge huizenprijzen verhuizen veel progressieve inwoners van Californië naar Phoenix. En er wonen ook almaar meer migranten van Spaanse afkomst. Die beginnen zich al enkele jaren nadrukkelijker af te zetten tegen de harde migratiepolitiek van Arpaio.

Op de koffie bij Joe Arpaio

Dat zijn ster tanende is, is volgens specialisten ook slecht nieuws voor president Trump, die hard ingezet heeft op migratie en repressie. Bij de oudere, blanke en vooral mannelijke kiezer scoort hij daarmee. Maar de thema’s schrikken veel gematigden in Maricopa County af, onder wie een grote groep mormonen die traditioneel Republikeins stemmen, maar nu beginnen te twijfelen.

Swingstate

Op één uitzondering na stemde Arizona sinds de verkiezing van Dwight Eisenhower 72 jaar geleden altijd Republikeins in de presidentsverkiezingen. In 2016 hield Trump nog een kleine 4 procentpunten over op Hillary Clinton. Maar nu is Arizona een swingstate geworden. Volgens de jongste peilingen heeft Joe Biden de grootste kans om de staat binnen te halen, met een marge van 4 procentpunten. Het verklaart waarom Trump maandag naar Arizona afreisde om rally’s te houden in landelijkere steden als Prescott en Tucson.

Iedereen is zich tegen Trump aan het keren, ook mensen uit de eigen partij. Hen omschrijf ik met een woord dat ik beter niet uitspreek.
Joe Arpaio
Voormalig sheriff

Het is geen toeval dat hij steun zoekt op het platteland, zegt Bryan Bender, een politieke analist uit Phoenix die schrijft voor de nieuwssite Politico. ‘Maricopa County wordt dan wel politiek gemengder, dat betekent niet dat de hele staat die trend volgt. Veel conservatieve blanken uit de suburbs trekken naar landelijkere gebieden, de zogeheten exurbs, die almaar roder kleuren.’

Maricopa County is samen met Pica County goed voor 74 procent van de stemmen in de staat. Analisten in het hele land volgen met belangstelling de stembusgang in en rond Phoenix. ‘Mensen als Trump hebben een vaag idee van hoe suburbs eruitzien, maar ze zijn echt een microkosmos geworden van de hele Amerikaanse samenleving’, zei de demograaf William Frey aan Bloomberg Businessweek. ‘Er wonen rijke en arme mensen, zwarten, blanken en latino’s. Als die suburbs veranderen, verandert het stemgedrag mee.’

In zijn kantoor in Fountain Hills wil Arpaio niet toegeven dat hij de jongste verkiezingen verloren heeft omdat de inwoners van Phoenix zijn harde migratiebeleid moe zijn. Hij wijt het aan een complot van democratische rechters en progressieven die hem met de financiële steun van de investeerder en miljardair George Soros hebben zwartgemaakt.

Hij bekent dat hij zich wat zorgen maakt over de herverkiezing van Trump. ‘Uiteindelijk zal hij wel winnen, maar iedereen is zich tegen hem aan het keren. Ook mensen uit onze eigen partij, die ik omschrijf met een woord dat ik beter niet uitspreek. Waarom ze dat doen? Omdat hij niet spreekt als een politicus, maar recht uit het hart, en echt voor verandering pleit. Velen willen niet dat hij het establishment aanvalt. Ik weet hoe dat voelt, want velen hebben zich ook tegen mij gekeerd.’

Bij het afscheid ondertekent Arpaio nog een poster waarop hij poseert voor het beruchte tentenkamp, met op de achtergrond een geketende gevangene in roze onderbroek en T-shirt met het opschrift ‘Property of the Chain Gang’. De persoonlijke boodschap die hij erbij schrijft: ‘To Hank, this is how we do it. Sheriff Joe.’

32 keer kiezen

De verkiezingen van 3 november in de VS gaan lang niet alleen over het presidentschap. Ook het Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat wordt verkozen. En veel sheriffs moeten het vertrouwen van de kiezer vragen.
Sheriffs in de VS moeten geen verantwoording afleggen aan de gewesten waar ze werken. Ze zijn verantwoordelijk voor de lokale gevangenissen, maar vooral in het westen van het land nemen ze ook veel politietaken voor zich. Lange tijd was de herverkiezing van de sheriff een soort routine, maar zeker met de opkomst van de Black Lives Matter-beweging komen er sterk gepolitiseerde campagnes aan te pas.
In veel Amerikaanse staten staat op 3 november nog meer op het spel. In Gilbert, een deelgemeente van Phoenix, moeten op de kiesbrief 32 keuzes gemaakt worden. Inwoners moeten er stemmen voor hun burgemeester, de kamer en de senaat van de staat, verschillende afgevaardigden van het gewest, allerhande rechters, onderwijs-, bedrijfs- en gezondheidscommissies, en voor een voorstel om marihuana te legaliseren en een taks op tweede verblijven af te schaffen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie