‘Zonder voedselhulp sterf ik van de honger'

Voor de voedselbedeling aan het lokale dienstencentrum van Clairton daagt almaar meer volk op. ©Justin Merriman

'Ik geef jullie het staal en de mijnen terug.' Met die mooie woorden won Donald Trump vier jaar geleden de cruciale staat Pennsylvania en zo de verkiezingen. Heeft hij die belofte kunnen houden? Een bezoek aan het troosteloze Clairton leert van niet.

Op de hoek van Miller Avenue en St Clair Avenue laden vier mannen een vrachtwagen in met meubilair en keukengerief. Garlotto’s Pizza, staat boven de deur, maar vanaf vandaag zijn hier geen pizza’s meer te krijgen. ‘Ik heb er genoeg van’, zegt zaakvoerder Keith Linn. ‘Het regent binnen, de vloer is rot van de schimmel, maar de huisbaas wil niet langer investeren in dit pand.’

Dwars door de VS

Van de prestigieuze Trump National Golf Club in Los Angeles tot de grauwe industriestad Scranton in Pennsylvania, de bakermat van Joe Biden.

Hij wijst op het kleine grasperkje aan de overkant van de straat. ‘Elke dag zitten daar junkies. In de voorbije twee maanden zijn hier vier schietpartijen geweest. Ik woon zelf in een andere stad, want ’s avonds zou ik hier nooit buiten durven te komen. Daarom sluit ik mijn tent en verhuis ik al het meubilair naar een ander pand.’

De regen valt met bakken uit de lucht, de grijze hemel hangt laag boven de heuvels en mengt zich met de dreigende rookpluimen uit de grote cokesfabriek die de vallei overheerst. Maar dat Clairton er troosteloos bij ligt, is niet aan het herfstweer te wijten. In sommige straten staat de helft van de huizen leeg. Balkons worden overwoekerd door klimplanten, de daken zijn stuk, ruiten zijn dichtgetimmerd of gebroken en de elektriciteitspalen staan scheef.

In de hoofdstraat zijn nagenoeg alle winkels dicht. Van de Amerikaanse vlag boven de eens trotse Clairton Hardware Store - ‘Industrial supplies since 1943’ - blijven maar enkele flarden over. In de gesloten kledingboetiek hangen de roze jurken nog aan de rekken, alsof iemand in alle haast de deur op slot gedaan heeft en nooit meer teruggekomen is. Zelfs de bordjes ‘for sale’ en ‘for rent’ zijn nog amper leesbaar.

44.292
In 2016 versloeg Donald Trump Hillary Clinton met amper 44.292 stemmen in Pennsylvania, een staat met bijna 13 miljoen inwoners.

Clairton is de stad waar de filmklassieker ‘The Deer Hunter’ zich afspeelde. Aan het einde van de vorige eeuw was dit een van de meer welvarende stadjes in West- Pennsylvania. Er was een Mercedes-garage, er waren verschillende juwelierszaken en de lokale footballclub behoorde tot de beste van het land. Nu wonen er nog 6.000 mensen, de helft minder dan in 1980. Velen leven onder de armoedegrens.

Teloorgang

De reden van het verval is de langzame teloorgang van de staalindustrie die deze vallei jarenlang deed bloeien. Aan het raam van de openbare bibliotheek - samen met een apotheek, een vestiging van de spotgoedkope Dollar Tree-keten en een bloemenwinkel de enige panden die nog open zijn in het centrum - hangt een poster met informatie over de voedselbedeling.

Die vindt iets verderop plaats in het lokale dienstencentrum. Joanna Warren van het Leger Des Heils laadt er de spullen uit de wagen van een andere vrijwilliger die de overschotten van een lokale supermarkt opgehaald heeft. Het is minder dan ze verwacht hadden. ‘Wellicht hebben we niet genoeg om iedereen te helpen die staat te wachten’, zucht ze.

Sinds vanmorgen 10 uur zijn mensen hier de parking opgereden om zeker op tijd te zijn voor de bedeling, die om 13 uur begint. Sinds het uitbreken de coronacrisis zijn er soms pakketten te weinig voor iedereen, en dus willen ze er vroeg bij zijn. Een van hen is Stephanie Lee, die haar beurt afwacht in de auto. ‘De jongste weken wordt het steeds moeilijker om iets te krijgen: soms is de parking gewoon vol.’

De staalarbeidster Madi Gregg gaat voor Trump stemmen. 'Dankzij zijn handelspolitiek heb ik een job gevonden.' ©Justin Merriman

Lee heeft een handicap na enkele zware auto-ongevallen en is afhankelijk van de ziekteverzekering, goed voor een kleine 1.200 dollar per maand. ‘Ik leef in armoede’, zegt ze schijnbaar zonder schroom. ‘Mijn huur bedraagt 500 dollar, en voor water, gas en elektriciteit ben ik in de winter ook al snel 400 dollar kwijt. Daarbovenop komen nog medische rekeningen en mijn autoverzekering. Zonder deze voedselhulp sterf ik van de honger.’

Volgens Warren zijn er in Clairton almaar meer mensen als Lee. ‘Door de coronacrisis verliezen mensen hun job, of moeten ze ontslag nemen om thuis te zijn voor hun kinderen, die niet naar school kunnen. We zien ook steeds meer mensen met kinderen in de voedselbedeling, omdat die door de pandemie niet langer gratis maaltijden op school krijgen.’

De situatie was drie jaar geleden al een pak erger geworden, toen de plaatselijke overheid het rioolnet, dat in erbarmelijke staat verkeerde, verkocht aan een privébedrijf. Sindsdien moeten alle gezinnen van de stad maandelijks 50 dollar extra betalen, gewoon voor het gebruik van het rioolnet. ‘Mijn waterfactuur van 15 dollar bedroeg plots 65 dollar’, vertelt Lee. ‘Voor mensen zoals ik is dat de ultieme duw richting armoede.’

Lee twijfelt niet voor wie ze gaat stemmen. ‘Voor Biden natuurlijk. Want Trump heeft ons leven ondraaglijk gemaakt. Hij maakt Amerika kapot. Hij beloofde ons de staalindustrie terug te brengen. De enige fabriek die hier nog was, moddert verder aan. En de andere kwamen niet terug. De inwoners van Pennsylvania zullen dat niet vergeten als ze gaan stemmen.’

Voorsprong

De stem van die inwoners wordt cruciaal in de race naar het Witte Huis. Dankzij de verloederde industriestaten in het noordoosten, naast Pennsylvania ook Michigan en Wisconsin, haalde Trump het vier jaar geleden van Hillary Clinton. Tot verbazing van nagenoeg alle waarnemers en onderzoeksbureaus keerden deze traditioneel Democratische staten Clinton de rug toe.

Door de verkiezingen lopen de spanningen in de fabriek hoog op. Net op zulke momenten gebeuren er arbeidsongevallen.
Don Furko
Vakbondsleider

Met twintig te verdelen kiesmannen is Pennsylvania na Californië (55 kiesmannen), Texas (38) en Florida (29) electoraal de belangrijkste staat. Zeker omdat het er opnieuw een nek-aan-nekrace belooft te worden. In 2016 versloeg Trump er, als eerste Republikein sinds 1988, Clinton met amper 44.292 stemmen, zelfs niet genoeg om hier een voetbalstadion te vullen.

Volgens de jongste peiling ligt Biden nu 7 procentpunten voor op Trump, wat ruim buiten de foutenmarge ligt. Als Biden de staat binnenhaalt samen met Michigan en Wisconsin - waar hij ruim op voorsprong ligt - kan hij het zich permitteren er enkele andere, zoals het mogelijk nog belangrijkere Florida, te verliezen.

In het campagneteam van Trump neemt de zenuwachtigheid toe. Zeker nu het Hooggerechtshof de Republikeinse eis om de deadline voor het tellen van de stemmen drastisch in te perken, voorlopig verworpen heeft. In Philadelphia, de grootste stad van Pennsylvania, zijn medewerkers van de Trump-campagne gesignaleerd die kiezers fotograferen als die hun stem per brief deponeren, in de hoop hen te intimideren of vermeende fraude aan te tonen.

De staat van de economie is een belangrijke graadmeter in Pennsylvania, een gebied dat eens de industriële trots van het land was, maar al jaren geconfronteerd wordt met fabriekssluitingen, verval, leegstand en armoede. ‘We zullen jullie jobs terugbrengen naar Pennsylvania’, verkondigde Trump op een rally in Ambridge in oktober 2016. ‘We zullen staal terugbrengen. Men heeft het staal gestolen uit jullie regio.’ Die belofte had succes. In Beaver County, het kiesdistrict van Ambridge, won hij met een marge van 19 procentpunten.

De staalarbeider Justin Ellsworth blijft de Democraten trouw. 'De boost die de staalindustrie na de importtarieven kreeg, was maar tijdelijk.' ©Justin Merriman

Arbeiders

Een van de belangrijke vragen is dan ook wat die arbeiders deze keer zullen doen. Om die beantwoord te zien verlaten we het centrum van Clairton en rijden we de vallei in tot aan de fabriekspoorten van Clairton Works, waar US Steel de grootste cokesfabriek van de VS uitbaat. Wie hier werkt vindt, heeft geluk. Arbeiders verdienen er 80.000 dollar per jaar, en zijn de armoede en luchtvervuiling in Clairton al lang ontvlucht. Sommigen pendelen helemaal uit de naburige staat West Virginia.

In zijn nostalgisch aandoend kantoor met oude foto’s van enkele grote stakingen uit de vorige eeuw vertelt vakbondsleider Don Furko dat de steun voor de president groot blijft. ‘Hoewel wij het liever anders zouden zien, zal een grote meerderheid van onze leden weer voor Trump stemmen.’ Hier in Clairton is lidmaatschap van de vakbonden verplicht. De leden stemmen meestal Democratisch, maar keerden zich vier jaar geleden massaal tegen Clinton. Die kreeg minder dan de helft van de vakbondsstemmen in vergelijking met Barack Obama.

Voor arbeidster Madi Gregg is de keuze voor Trump duidelijk. ‘Ik ben hier net beginnen te werken, en het is dankzij zijn handelspolitiek dat ik een job gevonden heb’, zegt ze. ‘Bovendien hou ik niet van Biden. Hij is nep: hij beweert van alles, maar doet telkens het tegenovergestelde.’

Haar collega Victor Sporio treedt haar bij. ‘China was deze fabriek kapot aan het maken. En Obama en Clinton waren geen vriend van de industrie. Ik werk in het onderhoud van de machines en zag hoe de boel hier kapotging: we haalden onderdelen uit de ene machine om een andere te kunnen repareren. Dankzij de handelsbelemmeringen die Trump invoerde, is dat voorbij. Tijdens zijn presidentschap hebben alle arbeiders hier een nieuw vierjarig contract gekregen, goed voor een opslag van 14 procent.’

Trump heeft ons leven ondraaglijk gemaakt. Hij maakt Amerika kapot.
Stephanie Lee
Gehandicapte inwoner van Clairton

Dat is een behoorlijk bedrag, maar zijn collega Justin Ellsworth, die de Democraten trouw blijft, nuanceert het goede nieuws. ‘Die opslag kwam er nadat we jarenlang bijna niets gekregen hadden. De boost die de staalindustrie kreeg na de importtarieven was maar tijdelijk. Andere bedrijven klaagden over het feit dat ze zich blauw moesten betalen aan de invoer van materialen die hier niet te krijgen waren, zelfs al kwamen ze uit Canada. En intussen lijkt de pret voorbij: begin dit jaar moesten we nog keihard onderhandelen om nieuwe ontslagen te vermijden.’

Nuance

Is Trump zijn beloftes nagekomen? Op een rally in Pennsylvania in 2018 kondigde de president aan dat US Steel zeven nieuwe fabrieken zou openen. Dat is niet uitgekomen. Behalve een investering van 1 miljard dollar in één vestiging zijn er geen bijgekomen. Er zijn de volgende jaren wel nieuwe fabrieken gepland door andere producenten zoals Steel Dynamics, Nucos en Big River Steel, maar dat gaat vooral om recyclageactiviteiten die weinig jobs opleveren.

Er was wel een kleine boost in 2018 voor de industrie, vlak nadat de regering-Trump importtarieven voor buitenlands staal had ingevoerd. Maar die was niet structureel.

Hetzelfde verhaal geldt voor de koolmijnen. ‘Trump digs coal’, stond nog te lezen op spandoeken tijdens zijn verkiezingsbijeenkomsten in 2016. Volgens de Nationale Bank van St Louis waren er bij zijn aantreden 4.900 jobs in de mijnindustrie in Pennsylvania. Dat aantal is gedaald tot 4.800 in augustus van dit jaar.

Armoede in Clairton

Ook rond fracking, het ontginnen van schaliegas, is veel te doen in de campagne, omdat Biden met zijn Green Deal de Amerikaanse economie weg van olie en gas wil doen evolueren. Op een campagnebijeenkomst beweerde Trump dat door het verdwijnen van schaliegas 940.000 jobs op het spel stonden. Volgens de milieugroepering Food & Water Watch was dat een overdrijving met 3.500 procent. De industrie zelf houdt het op 322.000 jobs, alle indirecte banen meegeteld. Los van de plannen van Biden staan die jobs nu al onder druk door de dalende prijzen internationaal.

Corona

Dat iemand die 14 procent opslag gekregen heeft positief staat tegenover het presidentschap van Trump is goed te begrijpen. Maar heeft zijn aanpak van corona de arbeiders van Clairton niet doen twijfelen? Bij Gregg en Sporio is dat niet het geval. ‘Trump is niet altijd de handigste spreker en hij is soms te impulsief in zijn beslissingen, maar corona is zo’n unieke situatie dat anderen het zeker niet beter gedaan zouden hebben’, zegt Gregg. ‘Hij deed het beste wat hij kon doen. Kijk maar naar zijn inspanningen om zo snel mogelijk een vaccin rond te krijgen’, vult Sporio aan.

Hun collega Ellsworth spreekt dat tegen. ‘Trump is voor corona incompetent op alle niveaus. Hij loog over het virus in het begin, liet de staten elk op hun manier ad-hocmaatregelen nemen, stelde de testresultaten ter discussie, ondermijnde het geloof in mondmaskers en stelde de wetenschappelijke waarheid in vraag. En zo kan ik nog vijf minuten doorgaan.’

Volgens vakbondsleider Furko is er door de corona-aanpak wel een kleine kentering bij de kiesintenties van zijn leden merkbaar. ‘De steun voor Trump blijft overweldigend, maar brokkelt wat af.’ De verkiezingen dinsdag worden spannend, ook in de fabriek, zegt Furko. ‘Wie het ook wordt, er zullen hier in de fabriek veel boze gezichten zijn. De spanningen lopen hoog op, en net op zulke momenten verslapt de concentratie en gebeuren er arbeidsongevallen. Daar hou ik mijn hart voor vast.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie