nieuwsanalyse

Ook met Democratische Senaat wacht Biden moeizaam bestuur

President elect Joe Biden (rechts) voerde maandag campagne in Georgia met de Democratische kandidaat-senatoren Jon Ossoff (links) en Raphael Warnock. ©REUTERS

Dankzij twee outsiders uit Georgia heeft toekomstig Amerikaans president Joe Biden alsnog een flinterdunne Democratische Senaatsmeerderheid beet. De echte oppositie zit nu in zijn eigen diep verdeelde partij.

In de zuidelijke staat Georgia werden dinsdag de laatste twee zetels voor de Amerikaanse Senaat verkozen. De Democraten van Joe Biden, die op 20 januari ingezworen wordt als 46ste president van de Verenigde Staten, realiseerden er een regelrechte stunt.

Raphael Warnock werd al vrij snel uitgeroepen tot winnaar in zijn strijd met uittredend Republikeins interim-senatrice Kelly Loeffler, op wie hij ruim 53.000 stemmen voorsprong heeft. De race tussen Jon Ossoff en de Republikein David Perdue, die de Peach State sinds 2015 vertegenwoordigt, verliep nipter. Maar uiteindelijk trok Ossoff aan het langste eind, maakten Amerikaanse media woensdagavond bekend.

Of de Republikeinen zich zomaar bij de uitkomst neerleggen of het resultaat gaan aanvechten, was woensdagavond nog niet duidelijk. Maar zoals Biden in november al aantoonde, toen hij Republikeins president Donald Trump in Georgia klopte met minder dan 12.000 stemmen, levert zo'n juridisch gevecht zelden grote schommelingen op.

Geen lamme eend

De Democratische doorbraak in de traditioneel conservatieve landbouwstaat is om meerdere redenen relevant. Sinds 1992 had Georgia geen Democratische presidentskandidaat meer verkozen, sinds 2005 stuurde het alleen Republikeinen naar de Senaat. Warnock, die dominee is in de Ebenezer Baptist Church van het burgerrechtenicoon Martin Luther King, wordt bovendien de eerste zwarte senator ooit uit een zuidelijke staat. De 33-jarige Ossoff, die een productiehuis leidt dat onderzoeksdocumentaires maakt, zou dan weer de jongste senator worden sinds ene Joe Biden in 1973 als prille dertiger zijn intrede maakte.

Biden wacht een heikele evenwichtsoefening tussen het centrische establishment, waartoe hij al zijn hele carrière behoort, en de steeds activistischere linkervleugel.

Het illustreert de opmars van minderheden en millennials in de demografisch snel veranderende VS. Maar boven alles lijkt het tweetal Biden ervan te behoeden zijn ambt meteen aan te vatten als een 'lamme eend', wiens beleidsplannen steevast geblokkeerd worden door de Republikeinen. De Democraten komen nu uit op 50 Senaatszetels, evenveel als de Republikeinen. Bidens vicepresident Kamala Harris krijgt als Senaatsvoorzitster echter de 101ste en doorslaggevende stem.

Op bepaalde domeinen zal Biden mogelijk ook kunnen rekenen op de steun van gematigde Republikeinen zoals Susan Collins, Lisa Murkowski en Mitt Romney, die zich hoe langer hoe minder thuis voelen in de rechts-populistische partij van Trump. Biden kan zich echter geen enkele dissidente stem veroorloven in de eigen rangen, terwijl die nog meer verdeeld zijn dan de Grand Old Party en waar straks de echte oppositie dreigt.

Links activisme

Biden en Chuck Schumer, de Democratische Senaatsleider, wacht een heikele evenwichtsoefening tussen het centrische establishment, waartoe ze al hun hele carrière behoren, en de steeds activistischere linkervleugel.

Aan de ene kant heb je Joe Manchin, een conservatief uit de mijnbouwstaat West Virginia die tegen strenge milieuregels, abortus en verscherpte wapenwetgeving ageert. Aan de andere zijde zitten Elizabeth Warren en Bernie Sanders. Zij willen dat Biden eindelijk werk maakt van een groene revolutie, een nationale gezondheidszorg, gratis onderwijs, economische gelijkheid, en een politiehervorming.

'Gemaakte beloftes moeten gehouden worden', tweette Sanders woensdag meteen. Lees: 'Een agressieve agenda die de economische wanhoop van zoveel Amerikanen erkent.' Ook Warren herhaalde haar hoop op een 'een regering die werkt voor iedereen, niet enkel de rijken en machtigen.'

Op de achtergrond speelt een generatieconflict, waarbij de jongere Democraten de macht van de oude garde steeds meer uitdagen.

Bijkomende kopzorg voor Biden: de wetgevende macht is altijd een pingpongspel tussen de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Daar hebben Bidens Democraten sinds 2018 wel een volstrekte meerderheid, maar die kalfde in november af tot een marge van amper zes zetels. En vooral: in het Huis is de progressieve kerk nog militanter.

Vooral de New Yorkse passionaria Alexandria Ocasio-Cortez en de leden van haar Squad, zoals Ilhan Omar en Rashida Tlaib, clashen geregeld met Nancy Pelosi, die ze wel tandenknarsend hielpen herverkiezen als voorzitster van het Huis. Liberale groeperingen pushen de 31-jarige Ocasio-Cortez bovendien om over twee jaar de Senaatszetel van haar stadsgenoot Schumer aan te vallen.

Op de achtergrond speelt ook een generatieconflict, waarbij de jongere Democraten de macht van de oude garde steeds meer uitdagen. Schumer is 70, Biden 78, Pelosi 80 en de Californische senatrice Dianne Feinstein zelfs 87. Met wat overdrijving zouden ze de overgrootouders van Ocasio-Cortez en Ossoff kunnen zijn.

Nuchtere rekenkunde

Toen in november de gehoopte 'blauwe golf' niet over het parlement was gerold, begon alvast meteen het moddergooien. Ocasio-Cortez pleitte voor radicalere maatregelen. De gematigde jonge afgevaardigde Conor Lamb noemde die echter 'onpopulair, onrealistisch en onwerkbaar' in een land met 74 miljoen Trump-kiezers.

Zo zit Biden gekneld tussen grassrootsidealisme en nuchtere parlementaire rekenkunde. Zijn selectie van ministers en adviseurs lijkt aan te geven welke kant Biden beleidsmatig zal kiezen. Die is erg divers, met veel kansen voor vrouwen, jongeren en minderheden, maar bestaat vooral uit centristen, een diep verdeelde partij, parlement en land ter wille.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie