Recordaantal vroege stemmers dreigt Amerikaanse kiesuitslag enkel uit te stellen

Een inwoner van Florida brengt vervroegd zijn stem uit voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. ©REUTERS

Terwijl een recordaantal Amerikanen al gestemd heeft voor zijn favoriete presidentskandidaat, worden de kiesregels nog elke dag herschreven. Een constitutionele crisis dreigt na 3 november.

Twee weken voor de presidentsverkiezingen hebben al ruim 37 miljoen Amerikanen hun stem uitgebracht, per post of door vervroegd naar een kieskantoor te gaan. Dat blijkt uit het Elections Project van de Universiteit van Florida, die nauwkeurig data verzamelt over het stemgedrag in de Verenigde Staten. Die cijfers zijn ongezien. Op basis van de opkomst in 2016 heeft meer dan een kwart nu al de Republikein Donald Trump dan wel de Democraat Joe Biden aangeduid. Het aantal 'early votes' is ruim zes keer hoger dan de 5,9 miljoen Amerikanen die op hetzelfde moment vier jaar geleden al gestemd hadden.

37.372.827
uitgebrachte stemmen
Volgens onderzoek van de Universiteit van Florida hebben dinsdagavond al ruim 37 miljoen Amerikanen hun stem uitgebracht voor de Amerikaanse verkiezingen. Dat is ruim zes keer zoveel als op hetzelfde moment in 2016.

De reden ligt voor de hand. In coronatijden is het veiliger zo veel mogelijk de lange wachtrijen voor de kiesbureaus op 3 november te vermijden. En toch. In de hypergepolariseerde VS is zelfs de grootste gezondheidscrisis in een eeuw steeds meer gepolitiseerd. Vooral Trump en zijn aanhangers minimaliseren al maanden de impact van het virus, waardoor slechts 25 procent van de vroege stemmen door Republikeinen is uitgebracht. 53 procent komt van Democraten, die fysiek stemmen veel minder zien zitten. Nog eens ruim 21 procent zijn onafhankelijke kiezers.

Cascade aan rechtzaken

Dat verklaart waarom Trump, die fors achterop hinkt in de polls, al maanden schreeuwt dat stemmen per post 'frauduleus' is, hoewel daar amper bewijzen voor zijn. En waarom een leger Republikeinse juristen vervroegd stemmen zo veel mogelijk wil beperken. Een mammoetoperatie van Democratische advocaten tracht net het tegendeel te bewerkstelligen. Het resultaat van die cascade aan rechtszaken is dat de kiesregels zowat dagelijks herschreven worden, zeker in de cruciale strijdstaten. Dat elke staat sowieso haar eigen regels hanteert, maakt het labyrint nog complexer.

Zo stemde het Hooggerechtshof maandag in met het Democratische verzoek om toe te laten dat poststemmen in Pennsylvania, waar Trump in 2016 Hillary Clinton met amper 44.000 stemmen verschil versloeg, tot drie dagen na de verkiezingen arriveren, als ze uiterlijk op 2 november verzonden zijn. Bidens partij betwijfelt of de Amerikaanse posterijen wel tijdig alle biljetten zullen bezorgen, nadat Trump er een vertrouweling als CEO heeft benoemd, die terstond forse besparingen in de steigers zette.

Naakte biljetten

In Wisconsin en Michigan, waar Trump vier jaar geleden respectievelijk minder dan 23.000 en 11.000 stemmen op overschot had, moeten op Republikeins verzoek alle poststemmen wel op 3 november binnen zijn. Al kan het Hooggerechtshof dat nog veranderen. In Florida hield een rechtbank dan weer een Republikeinse beslissing intact om ex-gedetineerden pas te laten stemmen als ze hun juridische kosten betaald hebben. Zo'n 900.000 - vooral Democratische - stemmen gaan zo verloren in een staat waar Trump destijds met 112.000 stemmen verschil won.

Nog een bron van twist: 'drop boxes', waar je je stembiljet kan deponeren in plaats van dat per post te versturen. In staten als Ohio, Pennsylvania en Texas willen de Republikeinen er maar één per district installeren, ongeacht het inwoneraantal. Dat benadeelt vooral de dichtbevolkte Democratische binnensteden. Ook daarover moet het gerecht zich nog uitspreken.

Dat geldt evenzeer voor 'naakte biljetten', die maar in één in plaats van de voorgeschreven twee enveloppes zijn opgestuurd. Kunnen kiezers hun fout nog rechtzetten, zoals de Democraten vragen? En wat met staten waar poststemmers de handtekening van een getuige nodig hebben, iets waar de Democraten vanaf willen? Honderdduizenden al uitgebrachte stemmen zitten in het vagevuur.

Hooggerechtshof

Zo ontstaat het recept voor chaos en zelfs een constitutionele crisis. Weinigen geloven dat, tenzij Biden een monsterzege boekt, op de ochtend van 4 november de winnaar bekend is. Bij de voorverkiezingen van dit voorjaar duurde het soms dagen voor alle stemmen geteld waren. Omdat telmachines faalden en er te weinig vrijwilligers waren, maar ook omdat de verificatie van poststemmen nu eenmaal meer tijd vraagt.

Weinigen geloven dat, tenzij Biden een monsterzege boekt, op de ochtend van 4 november de winnaar bekend is.

De schrik leeft dat Trump daarvan gebruik zal maken om zichzelf snel als winnaar uit te roepen, als de eerste fysieke en rurale - lees: Republikeinse - stemmen geteld zijn, terwijl de Democratische poststemmen nog onbekend zijn. Hoe gedragen zijn aanhangers zich, die hij opriep twee keer te stemmen - per post én fysiek - om het systeem te testen? En die hij vroeg stembureaus te gaan controleren, wat de deur openzet voor intimidatie. In Michigan is het alvast verboden een wapen te dragen in een kieskantoor.

Zo dreigen de juristenlegers van Trump en Biden nog wekenlang de verkiezingsuitslag te contesteren. Zoals George Bush en Al Gore in 2000 deden na de 'recount' in Florida, maar dan op nationale schaal. Net als toen zou het finale oordeel wel eens in het Hooggerechtshof kunnen vallen, waar Trump niet toevallig met Amy Coney Barrett nog snel een extra conservatieve rechter wil benoemen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie