Advertentie
nieuwsanalyse

Republikeinen lijken Democratische raid op Senaat af te slaan

Net als de strijd om het Amerikaanse presidentschap is het gevecht om de controle over de Senaat nog niet beslecht. ©AFP

Na vier woelige jaren onder Donald Trump droomden de Democraten in 2020 van een grand slam: de zege in de presidentsrace, een ruimere meerderheid in het Huis én de controle over de Senaat. De blauwe tsunami bleef uit. In het Congres houden de Republikeinen beter stand dan verwacht.

Vol goede moed en met een flinke dosis hoop. Zo vatten de Democraten het verkiezingsjaar 2020 aan. Na vier jaar tumult en onvoorspelbaar beleid onder Donald Trump rekenden ze erop dat een meerderheid van de kiezers de miljardair de rekening zou presenteren in het stemhokje. Ze droomden zelfs van een grand slam: winst in de presidentsrace met Joe Biden, een uitbreiding van hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de herovering van de controle over de Senaat.

Maar de presidents- en parlementsverkiezingen van dinsdag bewezen nog eens hoe verdeeld de Verenigde Staten zijn. Van een massale afstraffing van Trump bleek geen sprake. Evenmin spoelde de blauwe vloedgolf, waarnaar de Democraten hunkerden, over het Congres.

Dominerende fractie

De uitkomst van de presidentsrace is wellicht nog weken onzeker. Een zaak staat wel vast: de Democraten blijven ook de volgende twee jaar de dominerende fractie in het 435 leden tellende Huis. Of ze er zoals gehoopt in slagen hun meerderheid met 10 tot 20 zetels uit te breiden is een open vraag.

Mogelijk weten we pas op 5 januari, een dag voor de nieuwe Senaat aantreedt, hoe de machtsverhoudingen exact liggen.

Tientallen zitjes waren woensdagavond nog altijd niet toegewezen. Duidelijk was wel dat de partijgenoten van Joe Biden naast felbegeerde Republikeinse zetels grepen in Ohio, Texas en Illinois terwijl zes zetelende Democraten elders het onderspit delfden voor hun rivalen van de Grand Old Party (GOP).

Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis, hield er de moed in. 'We behouden zeker de controle over het Huis. Laten we afwachten tot alle stemmen geteld zijn en dan de balans opmaken.' De politica herinnerde eraan dat nog veel stemmen die per post zijn uitgebracht, geteld worden. En die zijn wellicht in het voordeel van de Democraten.

Thriller

De strijd om de controle over de Senaat lijkt uit te draaien op een heuse thriller. De afgelopen jaren bezetten de Republikeinen 53 van de 100 zitjes. De Democraten droomden ervan die meerderheid van de GOP te breken.

48
senaatszetels
De Republikeinen hebben op dit moment 48 zetels.

Dinsdag stonden 35 van de 100 Senaatszetels op het spel. 23 daarvan waren in Republikeinse handen. Om het machtsevenwicht te doen kantelen deden de Democraten er dus goed aan op zijn minst vier zetels af te snoepen van hun rivalen. Trekt Biden uiteindelijk aan het langste eind in de strijd om het presidentschap, dan volstaat een nettowinst van drie zitjes, omdat zijn vicepresidente Kamala Harris als voorzitter van de Senaat dan de doorslag geeft.

Maar de Republikeinen bleken weerbaarder dan verwacht. In Colorado en Arizona beten ze in het zand, maar in 'kwetsbare' staten als South Carolina, Texas, Iowa, Montana, Kansas en Maine behielden ze hun zetel. In North Carolina hebben ze de beste kaarten in handen om het pleit in hun voordeel te beslechten. Bovendien pakte de GOP in Alabama een zitje van de Democraten af.

Vijandige Senaat

Door al die manoeuvres hebben de Republikeinen nu 48 zetels en de Democraten 47 zetels. Vijf races blijven onbeslist. Mogelijk weten we pas op 5 januari, een dag voor de nieuwe Senaat aantreedt, hoe de machtsverhoudingen exact liggen. Die dag trekt Georgia weer naar de stembus. Zeker één en mogelijk twee Senaatszetels worden dan definitief toegekend.

Dat de meerderheid in de Senaat zo fel begeerd is, is logisch. Die kamer van het Congres geeft het fiat aan een resem benoemingen, zoals leden van de regering en van het Hooggerechtshof. Daarnaast kunnen senatoren de agenda van het Witte Huis stuwen of de president spaken in de wielen steken. Uit de startblokken schieten met een 'vijandige' Senaat is een nachtmerrie voor elke president.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie